Jan – Judas – Schepens: ‘De meest complexe van alle apostelen’

Het passieverhaal proberen we op een moderne manier te vertellen. Ik mag in De Passie het nummer De bestemming van Marco Borsato brengen. Het is een heel mooi lied uit zijn beginjaren over de vraag: waarom ben ik hier? Wat is het doel van mijn leven? Ik breng als Judas dat nummer met Jezus. Judas is waarschijnlijk de meest complexe figuur van alle apostelen. Hij is de meest menselijke van allemaal en heeft dus ook slechte kantjes. Mijn carrière – zoals iedereen gezien heeft – ben ik begonnen als de slechterik in Thuis. Ik heb misschien een kop om de slechte te spelen, veeleer dan de goede. Ik vind dat een compliment, want meestal zijn de bad guys de interessantere rollen. Door mijn energie – hoop ik te geloven – zie ik er iets jonger uit dan mijn echte leeftijd. Ik word dit jaar 50 (zucht). Ik had er nog niet bij stilgestaan dat ik in vergelijking met de rest van de cast te oud ben om Judas te spelen. Maar het verhaal gaat niet over leeftijd. Het gaat om de verhoudingen tussen de personages en als acteur moet je – zelfs als je de slechterik speelt – op zoek naar de beweegredenen van je personage.

Verraad

Het stuk gaat over oordelen en veroordelen. Jezus wordt veroordeeld en Judas ook. Hij was de penningmeester en zou zijn verraad alleen maar hebben gepleegd om zichzelf te verrijken. De Bijbel is een metafoor voor veel zaken, maar misschien moeten we het niet te ver zoeken en is Jezus gewoon wit en Judas gewoon zwart. Judas zou dan gewoon een tegenwicht zijn. Maar dat is te eenvoudig.

Ik durf ook altijd in het goede van de mens te geloven.

Angst

Ik denk dat Jezus en Judas echt goede maten waren. Ze zijn samen een beweging begonnen. Judas coachte Jezus en hielp Hem. Op een bepaald moment voelt Judas evenwel dat de zaak aan het ontsporen is. Hij heeft angst. De essentie van het hele Bijbelverhaal is dat er maar twee energieën zijn in de wereld: liefde tegenover angst.

Jezus kiest altijd onvoorwaardelijk voor liefde, zelfs op het einde van zijn leven. Judas heeft de mogelijkheid daarin mee te gaan, maar zoals bij zovelen wint de angst. Hij wil zijn eigen hachje redden.

‘We gaan ten onder. Als we meegaan in het zog van Jezus gaan we allemaal dood’, moet hij gedacht hebben. Dat zag hij niet zitten en daarom heeft hij Hem verraden. Of dat de waarheid is, is eigenlijk ondergeschikt. Ik denk dat elke acteur een eigen invulling moet zoeken. Het is als acteur belangrijk te weten wat je motivatie is.

Hoogste waarde

Wat geloof voor mij betekent? Ik ben ervan overtuigd dat het goddelijke in elk van ons zit. Voor mij is het aanvankelijke doel van de Bijbel en het geloof elke mens, elk individu in aanraking te brengen met dat goddelijke in zichzelf. Om een soort van samenhorigheid te krijgen en om de hoogste waarde, het goddelijke, als streefdoel te zien en er ook naar te leven. Ik ben elke dag op zoek naar de beste versie van mezelf en ik denk dat dat op een bepaalde manier elke dag op zoek zijn naar God betekent.

Ik mediteer en als zou blijken dat acht uur per dag mediteren me dichter bij de perfecte versie van mezelf zou brengen, dan moet ik dat doen.

• Lees het integrale interview van Ludwig De Vocht met Jan Schepens voor ‘Achterkrant’ in Tertio nr. 1046 van woensdag 26 februari 2020.
• Voor een gratis proefnummer van of een abonnement op Tertio.
• Lees meer over ‘De Passie’ met Jan Schepens in de rol van Judas op 4 april in Sint-Niklaas.