Onze redactrice over pausfilm: Spanning is soms voelbaar

Die avond nestel ik me voor ik het scherm, voor The Pope: Answers. Nietsvermoedend, in zekere zin. De trailer van de documentaire, van de hand van de Spaanse journalist Jordi Evole, toont jongeren die in spanning wachten op bijzonder bezoek, en de aankomst van een schalkse paus Franciscus.

Dat ze moeilijke vragen zullen stellen, is te verwachten. Maar die vragen, over holebi's in de Kerk, over seksueel misbruik en vrouwelijke priesters, kennen we, en de antwoorden van paus Franciscus ook, uit tal van interviews. En de documentaire begint zelfs onschuldig. Iemand wil weten of de paus een loon krijgt, iemand anders of hij soms eenzaam is. 

Toch zit ik niet veel later op het puntje van mijn stoel.

De paus spreekt immers niet zomaar tien willekeurige jongeren toe over grote kwesties. Hij luistert, allereerst. De tien hebben stuk voor stuk een zwaar verhaal. Khadim uit Senegal vertelt over zijn broer die als tiener de Middellandse Zee overstak in een gammele boot, om aan te komen in een Europa waar hij zich een derderangsburger voelt. Dora verhuisde van Ecuador naar Spanje, kreeg te maken met pesten en racisme en ontwikkelde een eetstoornis. Ze verloor haar katholieke geloof, maar vond steun bij de evangelische Kerk. 

Lucia uit Peru voelde zich gevangen in het klooster. 

Het werd haar verboden familie en vrienden te zien. Ze zocht hartstochtelijk naar de zin van het kloosterbestaan, maar haar roeping verdampte en daarmee ook haar band met God. 

Paus Franciscus geeft elk verhaal de tijd, knikt bemoedigend wanneer er tranen komen, laat woede zijn. 

(Lees verder onder de foto)

De vragen die de jongeren stellen, zijn in zekere zin te herleiden tot een enkele vraag: ‘Dit zijn wij, gekwetste, zoekende, divers geëngageerde, eigengereide, solidaire, liefhebbende jongeren van vandaag. Hebt u ons iets, heeft uw Kerk ons iets te bieden?’

Dat paus Franciscus bereid is om met die vraag geconfronteerd te wordt, buiten de comfortzone en in een loft ergens in Rome en met camera’s erbij, is niet geheel nieuw maar siert hem uiteraard. Of zijn antwoorden de jonge mensen die voor hen zaten ook verder hielpen in hun worsteling met Kerk, geloof en leven, is een open vraag.

Soms, wanneer hij vanuit het warme, universele en verwelkomende hart van de Kerk spreekt, zie je de jongeren knikken, geraakt.

Dan weer spreekt hij vanuit de leer, bijvoorbeeld wanneer het over het priesterschap voor vrouwen gaat of over abortus. Dan is de frustratie, de spanning bij sommige jongeren voelbaar.

Een open dialoog wordt een botsing van werelden. En ik zoom uit.

De paus mag hier dan wel oog in oog zitten met jongeren die hem uitdagen, maar moet de hele Kerk deze dialoog niet voeren? Het synodaal proces dat momenteel loopt is natuurlijk al een stap in de goede richting en maakt al een heel aantal thema's bespreekbaar. Maar kan de Kerk, hier en elders, op korte termijn nog verder gaan? Durft ze dan?

Franciscus krijgt het laatste woord. 'Bedankt, ieder van jullie was dapper om de waarheid te vertellen. Ik heb veel van je geleerd. Dit is goed voor mij geweest. Ik dank u daarvoor. Ik zou zelfs durven adverteren dat dit het pad van de Kerk is. We zijn allen broers en zussen, allen verenigd, met onze eigen overtuiging. Het is ver weg, maar we lopen door. Over deze broederschap kan nooit worden onderhandeld. We kunnen ideeën bespreken, maar geen broederschap.'