Otheo Top 100: ontdek de nummers 100 tot 86
100. Evening Song (Satyagraha) — Philip Glass
De meester van het minimalisme eist — terecht — zijn plaats op in de Otheo Top 100. Evening Song komt uit Satyagraha, de opera uit 1980 waarin Philip Glass de vroege jaren van Mahatma Gandhi in Zuid-Afrika bezingt. Dit is Gandhi's slotaria.
Satyagraha is Sanskriet en betekent letterlijk ‘standvastig vasthouden aan de waarheid’. De muziek maakt dat bijzonder voelbaar: de tenor herhaalt dertig keer dezelfde stijgende melodie van acht noten. Die herhaling verbeeldt Gandhi’s volharding: ‘Ik verschijn, tijdperk na tijdperk’.
99. Heiliger Dankgesang eines Genesenen an die Gottheit, in der lydischen Tonart (Strijkkwartet nr. 15, Op. 132) — Ludwig van Beethoven
De vraag: noem enkele gelovige componisten uit de muziekgeschiedenis. Weinigen zullen als eerste naam Ludwig van Beethoven noemen. Hoe gelovig was hij eigenlijk? De Missa Solemnis schreef hij, een kleinere Mis in C, en ook dit uitgebreide trage deel in een van zijn laatste strijkkwartetten: Heilige dankzang van een genezene aan de Godheid, in de lydische toonsoort. Geschreven nadat hij in 1825, twee jaar voor zijn dood, herstelde van een ernstige ziekte. Bijna twintig minuten lang wisselt een trage hymne af met een energieker thema (‘Neue Kraft fühlend’). Innerlijke verandering, net als bij Glass op nummer 100.
98. Geistliches Lied, opus 30 — Johannes Brahms
Johannes Brahms schreef zijn Geistliches Lied in 1856, toen hij 22 was, en wat een meesterhand toont hij al. In dit korte werk voor vierstemmig gemengd koor verklankt hij een gedicht van de zeventiende-eeuwse dichter Paul Fleming.
Lass dich nur nichts nicht dauern
is de eerste zin, ofLaat niets je bedroeven.De tekst spoort aan tot geduld, vertrouwen in God en aanvaarding van wat het leven brengt. Brahms zette de drie strofen op muziek en voegde een afsluitend Amen toe.
97. Blanca i pura (La Verge de Montserrat) — Johan Duijck
Blanca i pura, ‘Blank en zuiver’ is Maria volgens dit Catalaanse lied. De tekst is van Jacint Verdaguer, een van de grote dichters van Catalonië, de muziek van de Vlaamse (koor)componist Johan Duijck. Het vormt het tweede deel van zijn vierdelige koorwerk La Verge de Montserrat, de beschermheilige van Catalonië die vereerd wordt in de abdij van Montserrat.
96. Vieille prière bouddhique — Lili Boulanger
Ze stierf op haar 24ste, maar toch componeerde Lili Boulanger (1893-1918) een opmerkelijk oeuvre van een vijftigtal werken bij elkaar. Ze getuigen van een vroegrijp talent én van de Parijse muzikale elite die Lili al vroeg onder de vleugels nam.
Tussen 1914 en 1917 schreef Boulanger Vieille prière bouddhique voor tenor, gemengd koor en orkest.
Prière quotidienne pour tout l’univers. ‘Dagelijks gebed voor het hele universum’, luidt de ondertitel. Een oproep tot vrede, mededogen en geluk ‘voor alle wezens die ademen’.
95. The Beatitudes — Vladimir Martynov
De Russische componist Vladimir Martynov (1946) verdiepte zich in Russisch-orthodoxe zang en etnische muziek, maar ook in theologie. Schreef ooit een obscure rockopera over Franciscus van Assisi.
The Beatitudes (De Zaligsprekingen) werd beroemder in de versie voor strijkkwartet/orkest dan in de originele versie voor koor, zeker na het trefzeker gebruik ervan in de film La Grande Bellezza, in 2014 winnaar van de Oscar voor Beste Buitenlandse Film.
94. just (after Song of songs) — David Lang
Na de Zaligsprekingen van Martynov op nummer 95 tijd voor het Hooglied op nummer 94. De Amerikaanse componist David Lang liet zich ervoor inspireren in just. Hij stelde uit het Hooglied zelf een tekst samen voor drie stemmen, slagwerk, altviool en cello.
’just your...’
‘and my...’
Ingetogen en hypnotiserend. Ook hier is er een band met filmregisseur Paolo Sorrentino: just gebruikte hij in Youth.
93. Il s'en va loin de la terre (l'Enfance du Christ) — Hector Berlioz
Aah,Berlioz! Altijd in voor een grap. Hij maakte enkele vrienden wijs dat hij het manuscript van een prachtig koorstuk had teruggevonden, over de herders die afscheid nemen van Maria, Jozef en Jezus:
Il s’en va loin de la terre / Où dans l’étable il vit le jour
(Hij vertrekt, ver van het land waar hij in de stal geboren werd.)
Zogezegd van Pierre Ducré, een onbekende 17de-eeuwse componist. Zoiets moois zou Berlioz nooit kunnen schrijven, zou een dame hebben gezegd. (Het woord 'zou' is bij Berlioz nooit ver weg.) Het was natuurlijk Berlioz zelf die het had geschreven. De muzikale grap bleek uiteindelijk de kiem te zijn van een grootschalig werk over Jezus’ geboorte en de vlucht naar Egypte.
(Had best hoger mogen staan dan plaats 93, niet?)
92. My Lord has come — Will Todd
De naam Will Todd doet me nog altijd eerder denken aan een Amerikaanse sporter dan aan een componist, maar niettemin: My Lord has come is een fraai kerstlied. Herders volgen de roep van engelen, wijzen zoeken naar sterren. Na de herders en de wijzen vraagt ook de verteller om naar het kind te worden geleid. Todd schreef zowel de woorden als de muziek van dit koorwerk uit 2010.
Overigens is Will Todd een Brit.
91. Serenity (O magnum mysterium) — Ola Gjeilo
Andermaal een kersttafereel, en de tekst is het eeuwenoude O magnum mysterium. De Noorse componist Ola Gjeilo gaf die woorden in 2010 een bijzonder warme muzikale gedaante. In Serenity trekt een solocello of -viool (zoals in onderstaand fragment) zangerige lijnen boven de koorstemmen. Onder de kalmte van de ‘sereniteit’ blijft het gloeien.
90. Benedictus (Kleine Orgelmesse) — Joseph Haydn
Joseph Haydn horen we nog terug, hogerop in de top 100. Op nummer 90 alvast een fragment uit zijn Kleine Orgelmesse. Een missa brevis, een compacte mis dus voor liturgisch gebruik en niet voor de concertzaal. Eén deel kon wel eens langer uitvallen, in dit geval het Benedictus, een mooie muzikale omhelzing tussen orgel en sopraan.
Haydn schreef de mis vermoedelijk rond 1775 voor de Broeders van Barmhartigheid in Eisenstadt. De officiële titel is Missa brevis Sancti Joannis de Deo, naar Johannes de Deo, een Portugese heilige, maar de orgelpartij in dit deel bezorgde het werk zijn vertrouwde bijnaam.
89. Ave Maria (Harmonies poétiques et religieuses, S. 173) — Franz Liszt
Franz Liszt (1811-1886) schreef niet alleen ingetogen, introspectieve werken toen hij oud, wijs en grijs was. Dit Ave Maria komt uit de Harmonies poétiques et religieuses, een cyclus van tien pianowerken die in 1853 verscheen. De titel ontleende Liszt aan een dichtbundel van Alphonse de Lamartine waarin poëzie en religieuze bezinning elkaar ontmoeten. Een gebed zonder woorden, waarin je toch de stemmen kunt horen. Het is dan ook een bewerking van een eigen koorwerk. De melodie klinkt als een gebed, de akkoorden als een koor dat ondersteunt en bevestigt.
88. Maria, dolce Maria — Francesca Caccini
Rond 1618 componeerde Francesca Caccini een eigen Mariahulde in haar Il primo libro delle musiche. Ze schreef het voor één zangstem met basso continuo, een instrumentale begeleiding die de stem ondersteunt en alle ruimte geeft aan de woorden. Caccini was een pionier van de vroege barok en de eerste vrouw van wie een opera bewaard bleef.
87. The Lamb — John Tavener
Lammetje, wie heeft jou gemaakt? In William Blakes gedicht stelt een kind een eenvoudige vraag, waarop het zelf het antwoord geeft.
John Tavener schreef The Lamb in 1982. Mysterieus, ongrijpbaar en vol vergeving: het zijn vier wonderlijke minuten. Volgens de componist in één middag geschreven voor de verjaardag van zijn driejarig neefje Simon. Het moet niet altijd speelgoed zijn.
86. An evening hymn — Henry Purcell
Een hymne aan het eind van de dag, of van het leven, gecomponeerd door Henry Purcell op tekst van William Fuller.
To the soft bed my body I dispose / But where shall my soul repose?
Een favoriet trouwens van onze columniste Kolet Janssen: ‘Deze hymne is van een buitenaardse schoonheid. Ze brengt me telkens terug naar een dierbaar moment: mijn dochter Rebekka zong dit lied op de uitvaart van onze vriend Jos Van Pelt, op zijn eigen verzoek. Tekst en muziek zitten boordevol weemoed en tegelijk ook troost. Zo zacht kan een mens overgaan van het leven naar de dood, in de veilige armen van God. Ik hoop dat ik ooit mag sterven met die muziek in mijn hart.’
• Volgende zondag, 22 november 2026, lees je het vervolg van de top 100, van nummer 85 tot 71. Reageren? Mail naar redactie@otheo.be.




