De Peruviaanse wortels van Leo XIV: ‘Hij bracht leven in een conservatief en klerikaal bisdom’

‘Een speciale groet aan mijn geliefde bisdom Chiclayo in Peru’, klonk het op donderdag 8 mei van op het balkon van de Sint-Pietersbasiliek. Robert Prevost was net voorgesteld als paus Leo XIV en sprak de wereld toe, daarbij in het bijzonder denkend aan ‘een trouw volk dat zijn bisschop begeleidde, zijn geloof deelde en zoveel heeft gegeven om een Kerk te blijven die trouw is aan Jezus Christus’.

Hoe zouden de mensen van dat bisdom zich hun voormalige bisschop herinneren? La Croix trok erheen en sprokkelde getuigenissen.

Eenvoudig en sociaal

Davinson Correa is een jonge jezuïet. Hij zag de groet van de paus op televisie vanuit een gevangenis in Lima. ‘Als ik hier vandaag ben’, zei hij tegen zichzelf, ‘dan is dat ook dankzij de getuigenis van Robert Prevost.’

De twee ontmoetten elkaar voor het eerst in 2014, toen Davinson een jongerenavond over missie organiseerde. Prevost had niet gereageerd op de uitnodiging maar stond onverwacht voor de deur. Op de grond tussen de jongeren, luisterde hij naar hen en vertelde daarna iets over zijn eigen leven. ‘Hij was ons heel nabij en deed heel gewoon. En hij glimlachte de hele tijd.’ Ontroerd laat Davinson foto's zien. Ook van de bisschop op weg naar het opvangcentrum voor migranten, dat onder zijn impuls werd opgezet.

Synodale bestuursstijl in Opus Dei-bisdom

Enkele maanden na zijn aankomst lanceerde bisschop Robert Prevost een pastoraal hervormingsproces in Chiclayo om de participatie van leken te bevorderen. Dit lag niet voor de hand in een bisdom dat veertig jaar lang was geleid door bisschoppen die dicht bij Opus Dei stonden en die hun eigen meer conservatieve en klerikale stijl hadden opgelegd in de priesteropleiding. ‘Leken deden niet veel meer dan het altaar versieren’, herinnert César Piscoya zich, een leek, aangesteld om daar samen met Davinson Correa verandering in te brengen. Beetje bij beetje werden parochieteams samengesteld.

Dat ging niet zonder slag of stoot. ‘Toen we bijeenkomsten organiseerden in de parochies, kwamen sommige pastoors niet’, herinnert Davinson Correa zich. Katholieken die opgeleid waren in de geest van de bevrijdingstheologie – met als bekende theoloog Gustavo Gutiérrez – voelden zich dan weer al lang buitengesloten. Gaandeweg keerden sommigen terug.

De opvolger van Robert Prevost als bisschop van Chiclayo, Edinson Farfan, is ook een augustijn. Gemeenschap vormen is de kern van de spiritualiteit van de orde, legt hij uit. En dat was de drijfveer van de huidige paus om synodaal te werk te gaan, nog lang voor de synode over synodaliteit in de steigers werd gezet.

Open van geest

In Chiclayo leefde de bisschop in gemeenschap met vier van hen in het huis van de bisschop. Ze deelden het ochtendgebed en elke maaltijd samen. Na de lunch bezochten de priesters, getraind in de spiritualiteit van Opus Dei, het Heilig Sacrament om vervolgens de rozenkrans te bidden. José Alonso zegt daarover: ‘Hij had tegen ons kunnen zeggen: 'Dat is Opus-gedoe, daar pas ik voor', maar hij bad met ons mee en beperkte ons niet.’ Hij verbood hen evenmin om de soutane te dragen. ‘Je moet geen scrupules hebben’, was daarbij het advies. Het zal niet aan de kleren liggen…

Zichzelf in vraag stellen

De bisschop was ook in staat om zichzelf in vraag te stellen. Toen de bioscopen in de zomer van 2020, nog volop Covid-19 pandemie, weer open waren, deed Prevost ook de kathedraal weer open. In het tv-journaal vroeg de journalist retorisch: ‘Voelt deze bisschop zich verantwoordelijk voor deze gelovigen als ze over twee weken een beademingsapparaat nodig hebben?’ Waarop Prevost het plan opvatte om zuurstoftanks te kopen voor de lokale bevolking.

Sociale bezorgdheid

In 2018 werd Chiclayo geconfronteerd met de komst van duizenden Venezolaanse migranten. Er werd materiële hulp opgezet, en hulp om de toegang tot regularisatie te vergemakkelijken. Daarvoor gebruikte de bisschop dan ook zijn contacten. ‘Hij is geen autoritaire leider’, zegt Yolanda Diaz. ‘Hij nodigt uit, bevordert participatie, heeft vertrouwen en laat dingen gebeuren.’ En toen hevige regen en cycloon Yako in 2023 een dorp overspoelde, trok de bisschop zijn laarzen aan en riep met de voeten in het water op tot vrijgevigheid om de getroffen inwoners te helpen.

Bron: La Croix