Rik Hoet: ‘Hoe God dienen na de coronapandemie?’

De maatergelen om ons te beveiligen tegen de coronapandemie vragen ons om ons zoveel mogelijk thuis ‘op te sluiten’ en afstand te houden van anderen. Zo konden we geen Pasen vieren zoals voorgeschreven, en kunnen we nu al weken lang niet deelnemen aan de eucharistie die toch het hoogtepunt en de bron is van het christelijke leven[1]. Dit gemis aan de mogelijkheid om onze centrale christelijke rituelen te beleven, doet denken aan de ballingschap van de Joden in Babylon die er de Heer niet meer konden dienen met de voorgeschreven offers in de verwoeste tempel van Jeruzalem. De profeten legden dit destijds uit als straf omdat ze de Heer niet hebben gediend volgens zijn Woord en nalieten zijn Wil te doen.

Vandaag leggen wetenschappers de coronapandemie uit als een weerwraak van de mishandelde natuur.

Om in de ballingschap God toch te dienen, kwamen de Joden op de ogenblikken dat ze voorheen offers brachten in de tempel van Sion, nu samen om te bidden en te luisteren naar de Schrift. En ze hielden zich ver van de Babelse afgodendienst door het onderhouden van voorschriften die hen onderscheidden van de afgodendienaars (besnijdenis, sjabbat, voedselregels).

Na hun terugkeer uit de ballingschap hebben ze de tempel herbouwd en de offerdienst hernomen zoals tevoren. Maar toen de Romeinen eeuwen later de tempel voor de tweede keer verwoestten, hadden de volgelingen van Jezus van Nazaret geen tempel meer nodig omdat Jezus het laatste en definitieve offer had gebracht van de gave van zijn leven uit liefde voor alle mensen[2]. De Heer is niet meer gediend met offers in de tempel, maar met barmhartigheid tegenover de minste van Jezus’ zussen en broers[3].

Twee dingen heb ik vooral gehoord toen het virus ons verplichtte in ons kot te blijven: ten eerste dat we niet alles onder controle hebben, dat we kwetsbare mensen zijn; en ten tweede dat we daarom elkaar nodig hebben en dat alleen solidariteit ons redden kan. Maar nu de ophokplicht begint te wegen en we uitkijken naar het einde ervan stelt de exitstrategie de samenleving voor de keuze tussen onze gezondheid of de economie? Of moeten we voorrang verlenen aan de nood aan sociaal contact en letten op de gevolgen van de vereenzaming?

Gaan wij na de pandemie de rituelen van voorheen opnieuw opnemen? Of gaan wij onze gemeenschappelijke kwetsbaarheid blijven beseffen en wereldwijd elkaar helpen?

Of zullen we onze kwetsbaarheid zien als motief om te zorgen voor onze eigen veiligheid, vergetend dat mijn veiligheid afhangt van die van de hele planeet?

Dit jaar konden christenen niet samen Pasen vieren, ook al vieren de orthodoxe christenen dit feest een week later dan de anderen. Sommigen zien er een straf in van godswege omdat we na zoveel eeuwen nog altijd niet erin geslaagd zijn om Pasen opnieuw samen te vieren. Maar ook de Joden konden Pasen niet vieren zoals gewoonlijk en de moslims evenmin de ramadan.

Is de coronapandemie geen aanleiding om over onze rituele verscheidenheid onze diepere verdeeldheid te overwinnen?

   Kanunnik Rik Hoet, pastoor van de Sint-Carolus-Borromeuskerk in Antwerpen.