Standpunt Sylvie Walraevens in Tertio: ‘Mensenwerk’

Lange tijd stelden christenen zich de hel voor als een vuurzee en tranendal op lichtjaren afstand van hemel en aarde. Vandaag heet die plek Paleizenstraat 48, middenin de Belgische hoofdstad. Het voormalige hoofdkantoor van de Dienst der Belastingen, waar ooit de middelen van het land werden geteld, is vandaag het schrijnende toonbeeld van een ethische ondergrens. Sinds oktober vinden om en bij de achthonderd migranten, ongeacht hun verblijfsstatuut, een dak boven hun hoofd in deze aftandse werf zonder drinkbaar water, met sanitair die naam niet waardig, op bijeengesprokkelde ‘bedden’. Tbc, difterie en schurft tieren er welig en zijn volgens de aanwezige dokters moeilijk te bedwingen, alle zelforganisatie en sanitaire taakverdelingen door de bewoners ten spijt.

Op straat

Wie zij zijn? Slachtoffers van oorlog, vervolging en uitbuiting uit Afghanistan, Burundi, Palestina, Syrië en Somalië. Mensen. Sterke mensen. Velen sloegen wekenlang hun tentje op aan het Klein Kasteeltje, maar zochten met de bijtende kou een nachtelijk dak boven hun hoofd. In de Paleizenstraat zijn hun dagen geteld, want een rechterlijk vonnis heeft hun de deur gewezen. Op straat zullen ze niet alleen zijn: honderden jonge vluchtelingen, alleenstaande mannen, maar soms ook zwangere vrouwen en gezinnen met jonge kinderen, leggen er elke nacht onbeschermd hun hoofd te rusten. Hulporganisaties doen er alles aan om de meest kwetsbaren onder zeil te brengen.

Pamperpolitiek

Het bruggetje naar de adventstijd, de volle herberg en de koude stal voelde u van ver aankomen. We laten het achterwege. Te makkelijk, te simpel voor een ontzettend complex geopolitiek vraagstuk. De oproep #GeenMensenOpStraat van Vluchtelingenwerk Vlaanderen is dan ook geen vraag om pamperpolitiek of versoepeling van de toelatingsvoorwaarden. Alle begrip voor een helder, kordaat, maar humaan asielbeleid.

Waar dit wel om gaat, is het primaire niveau van ethisch handelen, de diepmenselijke keuze voor het goede: een sobere maar waardige behandeling van ieder mens op ons grondgebied.

Dat vooronderstelt dat we geen vormeloze, anonieme groep van enkele duizenden zien, maar ‘nummer 206’ of ‘nummer 731’ in de ogen kijken en een mens ontwaren. Een zoon met bezorgde ouders ver weg. Een grapjas op school. Een ondernemer. Een gevoelige dromer. Een mens die meer herkenbare trekken heeft dan de verschillen die ons van hem scheiden. Maar we zien het niet. De verharding, het wegkijken, het vernauwen van het vizier, het ieder-voor-zich krijgt een steeds wrangere politieke vertaalslag. In peilingen komt een partij die van ontmenselijking een speerpunt maakt, steevast als populairste naar voren.

De Belgische staat werd al meer dan zesduizend keer veroordeeld voor het schenden van de rechten van minderjarigen en families. Onder de slachtoffers ook asielzoekers, terwijl wie asiel aanvraagt, recht heeft op opvang. Dat is geen Belgische wet, maar een universeel mensenrecht. Gaan we ook dat aan onze laars lappen, nu België in januari lid wordt van de VN-Mensenrechtenraad?

Schrikbeeld overboord

Het kabinet van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole de Moor (CD&V) zoekt koortsachtig naar noodopvang. Maar omdat de overheid notoir bureaucratisch en traag is, lenigen ook burgerinitiatieven de hoogste noden met opvang, voedsel en hygiënepakketten. Dat burgers een maatschappelijke verantwoordelijkheid opnemen, is gezond. Inwoners die zelf hun burgerzin aanspreken, staan garant voor een warme samenleving. Zij leunen niet achterover en verwachten niet alles van de staat in ruil voor hun belastinggeld. Daarom moet de overheid actief en gul burgerinitiatieven steunen: niet alleen omdat die een leemte invullen waar zij zelf tekortschiet, maar omdat ze daarmee een solidaire en democratische samenleving bevordert. Het asiel- en migratiebeleid kost handenvol geld. Je kan als overheid maar beter een deel steken in efficiënte, humane en verrijkende opvanginitiatieven van burgers. Wie persoonlijk kennismaakt met individuele vluchtelingen, gooit het anonieme, karikaturale schrikbeeld overboord. Dat maakt van burgersolidariteit warm mensenwerk, geen partizanenstrijd.

• Dit Standpunt van Sylvie Walraevens verschijnt in Tertio nr. 1.192 van morgen woensdag 14 december 2022.
• Voor een gratis proefnummer van of een abonnement op Tertio.