Tomas Halik: Crisis in kerk gelijkt op die van voor de Reformatie

Tsjechisch priester en theoloog Tomas Halik is een veelgelezen spiritueel schrijver, ook in Vlaanderen. Onlangs deed hij enkele opmerkelijke uitspraken in een toespraak voor de 75ste verjaardag van het maandblad Herderkorrespondenz in Freiburg.

Net als de aflatenhandel in de middeleeuwen leggen de misbruikschandalen vandaag de kwalen van het systeem bloot, zei Halik.

Toen leidde dat tot de Reformatie, het ontstaan van het protestantisme, een nieuwe breuk in de kerk. Pas later kwamen er ook in de katholieke kerk de nodige hervormingen. Paus Franciscus wil deze keer het momentum niet missen. Hij reikt de synodale weg aan, die niet alleen een weg náár, maar ook ván hervorming is.

Op weg gaan zonder eigenheid te verliezen

De weg van vernieuwing is niet zonder gevaar, beseft Halik. Hij riep op tot de kunst van het intellectueel onderscheidingsvermogen, want de eenheid, heiligheid, apostoliciteit en katholiciteit van de Kerk moeten worden gehandhaafd. De verzwakking van één van deze vier pijlers verzwakt de identiteit van de Kerk:

• eenheid, opgevat als organische eenheid in verscheidenheid
• heiligheid, in de zin van toewijding aan God en afzondering voor God
• apostoliciteit, als trouw aan de apostolische zending en traditie
• katholiciteit als universaliteit, algemeenheid, openheid

Tegelijkertijd moet de Kerk zich hoeden voor de verleiding om het christendom te ideologiseren, wat nog al te vaak leidt tot triomfalisme en klerikalisme. Priesters vormen geen heersende klasse, maar zijn dienaars. Christenen hebben de waarheid niet in pacht en moeten geen heersende cultuur op het oog hebben. Dit kan alleen wanneer de Kerk zichzelf verstaat als op zelfgave gericht.

De synodale weg moet een weg van helende nederigheid zijn. Tomas Halik

Vrouwen, LGBT, gender

In een interview over de coronacrisis had Halik het eerder dit jaar ook in duidelijke woorden over het scharniermoment waarin de kerk zich vandaag bevindt.

Toen zei hij: De Kerk heeft te vaak belangrijke momenten – kairos – vergokt: in de 19de eeuw de arbeidersklasse, daarna veel intellectuelen door haar eenzijdig antimodernisme en de jeugd in de jaren zestig door de paniekreactie op de seksuele revolutie.

Hij hamert op de erkenning van het charisma van vrouwen in de eredienst, bijvoorbeeld door alvast het diaconaat open te stellen voor hen. Evenzeer benadrukt hij het belang van de volledige aanvaarding van LGBT of mensen die worstelen met hun gender, zodat ze zich door bepaalde richtlijnen van de kerk niet langer uitgesloten voelen.

We zullen ons later net zo voor onze houding tegenover deze kwesties schamen als vandaag over de kerkelijke houding tegenover godsdienstvrijheid van enkele eeuwen geleden, besloot hij. Met betrekking tot de Synode over synodaliteit waarschuwt hij streng:

We zullen ons schamen dat we de impulsen van paus Franciscus hadden en ze niet hebben gerealiseerd. Tomáš Halík

Bron: Katholisch.de

Meer weten

• Op maandagavond 13 december om 20 uur spreekt Tomas Halik in de Onze-Lieve-Vrouw-Sint-Pieterskerk (Sint-Pietersplein, Gent) op uitnodiging van Christen Forum Gent, MedianetwerkPlus en Tertio. Onder de titel Gewond christendom zal hij het hebben over de crisis in de kerk maar ook over de kansen die hij daarin ziet. De lezing is in het Engels met Nederlandse vertaling in een brochure, Covid Safe Ticket verplicht, inschrijven hoeft niet.
• Daarnaast houdt hij aan de KU Leuven op woensdag 15 december om 17 uur de zevende Edward Schillebeeckx-lezing met als titel De wereld als ons gemeenschappelijk huis: de kerk op zoek naar heiligheid en eenheid, georganiseerd door de faculteiten Theologie en Religiewetenschappen en Kerkelijk Recht (Kleine Aula, Maria Theresiacollege). Inschrijven via mail.