De Vraagbaak: Wat is echte vriendschap, en wat is het niet? [podcast]

▷ Naar de podcast op Spotify 
▷ Naar de podcast op Apple Podcast

Eigen aan echte vriendschap is dat er alles, zowel vreugde als verdriet en moeilijkheden, in gedeeld kan worden. Verder heeft tijd geen vat op vriendschap: soms zie je mekaar terug na een lange tijd maar lijkt het alsof je die vriend maar net gezien hebt. Doorheen de tijd kan vriendschap ook groeien: ze gaat er anders uitzien dan pakweg tien jaar geleden. Soms heb je het gevoel dat je vrienden op en top kent, maar tegelijk kan er altijd een element van verrassing zitten in vriendschap. Het is ook mogelijk dat je een sterk gevoel van vertrouwdheid of intens contact met iemand ervaart zonder dat daaruit een (diepe) vriendschap groeit. Tegelijk kan je een vriendschap niet afmeten aan de vraag of de ene altijd voor de ander moet klaarstaan.

Voordeel van het feit dat vriendschap zich uitstrekt in de tijd is ook dat we verschillende aspecten van wie onze vrienden zijn en willen zijn, meemaken in verschillende contexten (feest, rouw, verveling, dagdagelijkse vreugdes,…). Er zit ook een dimensie van wederkerigheid in een vriendschap.

Het kan dan ook zijn dat nu eens mijn vriend, en dan weer ik meer waarde hecht aan onze vriendschap. In een vriendschap moet ook een element van vrijheid zitten. Zo is een vriend door omstandigheden soms niet bereikbaar als je hem dringend nodig hebt. Een vriend kan je niet opeisen, van jou zaken verlangen die je niet kan of wil opbrengen. Dit houdt ook in dat bepaalde relaties geen vriendschap kunnen zijn. Je kan wel vriendschappelijk omgaan met je kinderen, maar ze appelleren ook op je verantwoordelijkheid, je bent niet vrij tegenover hen. Tenslotte moeten vrienden ook elkaars unieke persoonlijkheid willen erkennen en waarderen. 

In (klassieke vormen van) gebed en liturgie wordt God, Jezus nooit aangesproken als ‘Vriend’, ook al zitten er vriendschappelijke elementen als affectiviteit in onze relatie met Hem.

Hij verwacht zeer veel van ons, en we kunnen daar onmogelijk helemaal aan voldoen. Verder heeft  vriendschap ook met trouw te maken, maar uit Bijbelse verhalen blijkt dat God altijd trouw is en wij daarin vaak tekortschieten. De verhouding tussen God en mens is dus niet wederkerig. Anderzijds is ons vermogen om vriendschappen aan te gaan een geschenk van God. Als we ons als christenen gedragen, tonen we dat ook door een zekere vriendelijkheid en zachtheid, met andere woorden door een bepaalde vriendschappelijkheid. Verder kan het idee van Jezus als Vriend (en van vriendschap op zich) ook groeien.

Je kan vriendschap definiëren door het te plaatsen tegenover het omgekeerde, want vanuit christelijk oogpunt bestaat er steeds een onevenwicht tussen het goede en het kwade. Het kost ook veel meer moeite om iemand constant als vijand te houden dan als vriend. Zo mogen de eigenschappen die je toedicht aan vrienden veranderen, maar wil je vermijden dat negatieve eigenschappen die je helpen om iemand als vijand te zien, wegvallen.
Dat betekent niet dat je ervaringen van vijandschap (zoals in de psalmen vaak beschreven) tussen mensen moet wegverklaren. Maar het valt te hopen dat mensen meer vrienden hebben dan vijanden.