Vrijheid, gemoedsrust, zekerheid

Op 1 september wordt de wet tot de hervorming van het erfrecht van kracht

Op 20 juli 2017 keurde het Federaal Parlement een wet tot hervorming van het burgerlijke erfrecht goed. Daarmee wil de wetgever de eeuwenoude regels bij de tijd brengen. Een tijd is dat waarin naast het klassieke gezin diverse alternatieve levensstaten almaar aan belang winnen. De nieuwe wet treedt komende zaterdag, 1 september, in werking. Zetten we even de voornaamste wijzigingen op een rijtje?
Allereerst wijzigen de regels van de zogenoemde reserve. Dat is het deel van de nalatenschap dat minimaal wordt voorbehouden aan welbepaalde erfgenamen. Tot op heden wordt de reserve voor de kinderen van de erflater immers bepaald op basis het aantal kinderen. Hoe meer kinderen u heeft, hoe kleiner dus het deel van de erfenis dat u naar eigen goeddunken kunt verdelen. Voortaan hebben alle kinderen samen echter een reserve die de helft van de totale nalatenschap uitmaakt. Over de andere helft beslist de erflater zelf.
De reserve van ouders verliest dan weer zijn onaantastbaar karakter. Stel dat u feitelijk samenwoont met uw partner, geen kinderen heeft en dat uw ouders nog leven. Volgens de huidige wetgeving gaat bij uw overlijden dan een vierde deel van uw erfenis naar ieder van uw ouders. Vanaf 1 september kunt u echter bepalen dat uw ouders daar geen recht meer op hebben. Daardoor kunt u uw volledige vermogen nalaten aan uw partner.
Vóór uw dood bindende afspraken maken met uw erfgenamen over de nalatenschap is tot op heden niet mogelijk. Wel zo vanaf 1 september. In zogenoemde familiale erfovereenkomsten kunnen ouders en kinderen dan een vergelijking maken tussen schenkingen en andersoortige voordelen uit het verleden en aldus bepalen of ieder kind op gelijkwaardige wijze werd bevoordeeld of niet. Punctuele erfovereenkomsten zijn er dan weer om rechtshandelingen te regelen die niet van toepassing zijn op alle erfgenamen.
Opdat iedere erfgenaam een billijk deel krijgt, moeten zij ook de goederen die hun door hun ouders nog tijdens hun leven of als legaat bij testament werden geschonken, in de nalatenschap inbrengen. Ze worden immers beschouwd als een voorschot op de erfenis. Volgens de oude wet moest dat voor onroerende goederen steeds in natura gebeuren. Daardoor liepen erfgenamen echter het risico die goederen deels of volledig te verliezen. Wanneer ouders bijvoorbeeld tijdens hun leven een huis aan een van hun kinderen schonken, dan liep dat bij de verdeling van de erfenis het risico het huis weer kwijt te geraken. De nieuwe wet perkt die onzekerheid in en bepaalt dat voortaan de geschonken goederen enkel in waarde moeten worden ingebracht. Wanneer dan blijkt dat het kind door de schenking van het huis meer bevoordeeld werd dan de andere kinderen, kan dat rechtgezet worden door afbetaling.
En de notaris, hij schrijve voort. Ook het maken van erfovereenkomsten moet volgens de nieuwe wet immers door een notaris worden begeleid. Wie zijn of haar testament al klaar heeft vóór 1 september en de oude regels verkiest, moet dat bovendien tijdig laten bepalen.