De openbare vastenkruisweg van Veurne werd voor het eerst ingericht in 1626 door Jacob Clou, Norbertijn van de Sint-Niklaasabdij. Hij gebruikte daarbij teksten die werden voorgelezen bij de kruisweg te Ekkergem (Sint-Martinusparochie Gent), die hij het jaar voordien had leren kennen. Het zijn bezinningsteksten uit Sponsus Sanguinum ofte den Bloedighen Bruydegom onser Zielen (Antwerpen, 1623), een vaak herdrukt werk, dat als handleiding bij de kruisweg is opgevat. Bij elke statie geeft het boek een afbeelding met daarbij horende gebeden en meditaties, geschreven in een levendige, visuele en affectieve stijl en gericht op het verwekken van emotionele bewogenheid. Mede-lijden in de beide betekenissen van het woord vormt er de leidraad van. 

In 1637 stichtte Jacob Clou de Sodaliteit van de Gekruisigde Zaligmaker. Dit broederschap gaf hij als opdracht de verering voor het lijden van Christus en in het bijzonder het in stand houden van de kruisweg. Zo komt het, dat deze zeventiende-eeuwse bezinning over de passie nog altijd bestaat. Daarbij worden nog altijd bij elke statie in de kerken en de straten van Veurne deze oud-Vlaamse bezinningsteksten voorgelezen.

De kruisweg vindt plaats elke vrijdag in de vasten en begint die dag telkens om 20 uur in de Sint-Niklaaskerk van Veurne. Daar worden de teksten bij de eerste twee staties voorgelezen. Nadien verlaten de deelnemers deze kerk en stappen door de centrumstraten van Veurne, waar de volgende staties aan gevels zijn opgehangen. Omdat deze kruisweg grotendeels op openbaar domein plaats vindt, heeft hij de naam “openbare” kruisweg. Bij elke statie houden de deelnemers halt voor een bezinning over de voorgestelde lijdensscène in zeventiende-eeuws Nederlands, met aansluitend een gebed. De kruisweg eindigt omstreeks 21.30 uur in de Sint-Walburgakerk. 

Jubileumeditie

Op Goede Vrijdag komt bisschop Lode Aerts deelnemen aan de kruisweg. Hij gaat ook voor in de slotplechtigheid in de Sint-Walburgkerk, die wordt opgeluisterd met passende gregoriaanse gezangen door de Schola Idesbaldus onder leiding van Jan Vermeire.

De staties die jaarlijks in de straten aan gevels worden opgehangen, zijn meer dan honderd jaar lang blootgesteld aan wisselvallig voorjaarsweer en vertonen slijtage, vooral aan de kaders. Het vierde eeuwfeest leek een uitgelezen kans om deze twaalf staties te vervangen. De nieuwe staties zijn vervaardigd uit dibond, een soort aluminiumplaat. Hierop staan reproducties van afbeeldingen uit Ekkergem (Gent). In 1623 maakten de organisatoren van de kruisweg daar, die model stond voor de kruisweg te Veurne, een fraai verlucht manuscript met de Spaanse vertaling van de teksten van de kruisweg voor aartshertogin Isabella. De aartshertogin zou dat jaar de kruisweg in Gent komen bijwonen, samen met haar opperbevelhebber Spinola. In dit manuscript staan miniaturen met de afbeeldingen van de verschillende staties. Het KIK-IRPA nam in 2023 foto's van het manuscript, en stond de Sodaliteit toe, deze aan te wenden voor de nieuwe staties. 

De afbeeldingen worden op de dibondplaat zwart omrand zoals de oude staties; op deze rand komen bovenaan de jaartallen 1626 en 2026, met ertussen het wapen van de Sodaliteit en onderaan het nummer en onderwerp van de statie. 

De nieuwe staties vormen dus de brug tussen Ekkergem en Veurne enerzijds en de zestiende- en eenentwintigste-eeuwse kruisweg anderzijds.

Neem je niet deel aan de vastenkruisweg uit belangstelling voor een mooie traditie, dan doe je het om te treden in de voetsporen van onze Zaligmaker bij zijn weg van de Olijf- naar de Kalvarieberg. Wist je trouwens dat, volgens het boek van Michel Zachmoorter, de afstand tussen de verschillende staties van de Ekkergemse kruisweg evenveel stappen telt als Christus in Jerusalem tussen de verschillende haltes in zijn lijdensweg zette?