Het zijn misschien vijgen na Pasen, maar ik wil het toch nog even hebben over de opera Sancta, die op Stille Zaterdag zijn Antwerpse première kende. Ik heb de opera niet gezien, ik hou niet van opera, wel van aria’s, maar de meeste opera’s hebben veel niet-aria-stukken. Toen ik iets over Sancta begon op te vangen, bleken alle voorstellingen al uitverkocht. Zou ik anders zijn gaan kijken? Misschien wel, al was het maar om me zelf een oordeel te kunnen vormen. Nu moest ik het stellen met wat beelden, de discussies en het rumoer.
Het stoorde me om her en der te lezen dat alleen bisschop Bonny en het Vlaams Belang een negatief geluid over de opera hadden laten horen. Je voelde de onderhuidse spot: daar stond de bisschop in zijn eentje aan de zijde van het Vlaams Belang. Volgens de recensente van De Standaard waren bisschop Bonny en het Vlaams Belang ‘van leer getrokken’ tegen de voorstelling. Wat het Vlaams Belang te melden had weet ik niet, maar de bisschop was helemaal niet ‘van leer getrokken’. Hij had de jongeren van de parochie van de kathedraal juist gevraagd om níet van leer te trekken. Op zijn typische, bedaarde manier had hij hun gemoederen bedaard.
Ik betrapte mezelf op een tweestrijd tussen mijn hoofd en mijn hart. Mijn hoofd zei dat kunst vrij moet zijn, dat het goed is dat een voorstelling als Sancta kan worden gebracht en dat elke vorm van censuur uit den boze is. Het getuigt van de gezondheid van de democratie, zo redeneerde mijn hoofd. Mijn hart voelde zich gekwetst en ontdaan. Ik had het gevoel dat iets wat me kostbaar is, werd besmeurd en te grabbel gegooid. Heel wat mensen leken dat dan ook nog eens prima te vinden. Veel begrip voor afwijkende visies was er niet.
Ik had het gevoel dat iets wat me kostbaar is, werd besmeurd en te grabbel gegooid.
Sancta, zo heb ik begrepen, wil afrekenen met het patriarchaat, en dus dacht ik na over het begrip ‘patriarchaat’. Wat houdt het precies in? In hoeverre is de maatschappij waarin we leven patriarchaal? In hoeverre ben ik beïnvloed door het patriarchaat? Heb ik eronder te lijden gehad? Hoe kan het patriarchaat worden bestreden? En moet dat dan – zoals in Sancta – via vrouwelijke lustbeleving gebeuren?
Ik besef dat de katholieke Kerk nog wel enige tijd patriarchaal zal blijven. De kans is klein dat vrouwen ooit priester zullen worden gewijd. Ik zal het zeker niet meer meemaken. Vind ik dat erg? Ik vind het vooral dom. Het betekent dat een gigantisch potentieel niet wordt aangeboord. In het Engels zegt men: ‘It’s their loss.’ De kwestie komt telkens weer op tafel en eist aandacht op, terwijl het geslacht van een priester volstrekt bijkomstig zou moeten zijn. Wat maakt het uit of een priester een man dan wel een vrouw is? Als het maar een goede, inspirerende, toegewijde priester is. Het gaat ook niet om de priester, de bisschop of de paus. Het gaat om God en om die cruciale Godservaring, die ik in een mis net iets intenser beleef dan elders.
