Expert jodendom Anna Foa voorspelt: ‘Israël zal politiek en moreel onderspit delven’

Anna Foa is een vooraanstaand Italiaans historicus, stammend uit een familie van verzetshelden onder het fascisme en van politici in de periode daarna. Haar nieuwste boek draagt een provocerende en ongemakkelijke titel, vindt Andrea Tornielli, hoofdredacteur van Vatican News, die een uitgebreid interview met haar had.

‘Als ik het over zelfmoord heb, zie ik het allereerst fysiek en territoriaal’, legt Foa uit. ‘Ik geloof niet dat Israël zal kunnen winnen van alle vijanden die het op vele fronten bestrijdt. Te beginnen met Iran. Natuurlijk zouden we opgelucht ademhalen als er een regimeverandering in Teheran zou plaatsvinden, maar ik denk niet dat het de huidige Israëlische premier zal zijn die dat zal bereiken. Het idee dat hij voor Israël in gedachten heeft, vertoont overigens veel raakvlakken met theocratie.’

Politiek en moreel

‘De oorlog is ook politieke zelfmoord’, gaat Foa door: ‘Israël is geïsoleerd van de rest van de wereld. Het antisemitisme neemt overal toe, hoewel dit in Israël van weinig belang is omdat vooral Joden in de diaspora er last van hebben.’

‘En dan is er ook nog een morele zelfmoord. Het verzet tegen Netanyahu en zijn justitiehervorming is gestopt. Het klimaat van interne onderdrukking en autoritarisme moet niet onderschat worden.’

Kritiek of antisemitisme?

Foa staat vervolgens stil bij de vermenging van kritiek op de staat Israël met antisemitisme. ‘Je geeft alleen om de dode Joden en niet om degenen die nog leven', is een verwijt dat ze weleens te horen krijgt, omdat ze wel aandacht vraagt voor de Shoah. ‘Natuurlijk zijn er banden tussen antizionisme en antisemitisme, maar de vraag is wat je bedoelt met zionisme.’

‘Oorspronkelijk betekende zionisme het streven naar een staat. Sinds de staat er is, gaat het meer over de politiek van de staat. Het is waar dat veel uitingen van antizionisme de vorm hebben aangenomen van antisemitisme, je hoeft alleen maar te kijken naar bepaalde slogans bij demonstraties. En antisemitisme is zeker een lelijk beest dat in de kiem gesmoord moet worden. Maar als kritiek op de regering van Netanyahu, Ben Gvir en Smotrich wordt gezien als een uiting van antisemitisme, is op de duur alles antisemitisme. En dan is tegelijk niets nog antisemitisme.’

Bliksemafleider

Volgens Foa ligt de regering in Israël echter niet wakker van antisemitisme, want dat is het probleem van de diaspora, niet van de eigen bevolking. ‘En als er in Europa veel over antisemitisme wordt gesproken, dan vrees ik dat men daarmee de aandacht wil afleiden van de te vele doden in Gaza.’ Daar kijkt men liever van weg. Het is opvallend dat westerse media Israël blijven steunen. Volgens Foa is dat omdat men vooral aandacht heeft voor het gevaar waarin Israël verkeert.

Religieuze haat

De oorspronkelijke drijfveer van de oorlog in Gaza was zelfverdediging en het neutraliseren van Hamas. Maar na twee weken kreeg de wraak de overhand, en nog steeds. ‘Kolonisten op de bezette Westelijke Jordaanoever plegen geweld en worden gesteund door het leger. De regering deelde na 7 oktober duizenden automatische wapens onder hen uit. Samen met ministers Smotrich en Ben Gvir bepalen zij de beslissingen van de regering, want zonder hun stemmen zou Netanyahu geen parlementaire meerderheid hebben. En hun invloed zal alleen toenemen, want in tegenstelling tot de stadsbevolking van Tel Aviv hebben ze veel kinderen.'

Geen oplossing in zicht

De tweestatenoplossing lijkt vandaag niet meer realistisch, maar een eengemaakte staat waar Israëli’s en Palestijnen vreedzaam naast elkaar leven, is minstens even utopisch, stelt Foa. Zij houdt dus vast aan de eerste piste. ‘Het zal vele jaren duren om de wonden te helen’, beseft ze. Generaties lang.

Bron: Vatican News