De soundtrack van mijn leven

Ik herinner me nog precies waar ik was en wat ik deed toen ik op een gure novembermorgen in 1991 het nieuws vernam dat Freddie Mercury gestorven was. Ik zat naast mijn vader in de wagen, op weg naar school. Het leek of de wereld even stil stond. Mijn eerste ervaring met de schok van een onverwacht overlijden. Het is me altijd bijgebleven. Ik vermoed sterk dat ik hetzelfde zou kunnen zeggen van de dag dat Elvis overleed, ware het niet dat ik toen amper een jaar oud was.

Ook toen ik maandag opstond met het nieuws dat we voortaan leven in een wereld zonder David Bowie, overviel me datzelfde gevoel. Een vage mix van nostalgie en gemis van iets waarvan ik voorheen nooit vermoedde dat ik het zo zou missen. Spontaan gingen Heroes, The Man Who Sold The World en zijn nieuwste Blackstar in een favoriete afspeellijst op mijn iPhone.

Nummers die een week geleden nog louter achtergrond waren van het dagelijkse fileleed, kregen spontaan een nieuwe betekenis. Omdat ik luisterde met andere oren.

Collectief werelderfgoed

Opeens besefte ik ook waarom het heengaan van die artiesten me zo aangrijpt: die nummers zijn immers meer dan mooie muziek op een datadrager. Ze zijn ook meer dan collectief werelderfgoed. Ze zijn, langzaam en haast onbewust, de soundtrack gaan uitmaken van mijn eigen leven. A Kind of Magic van Queen zal ik nooit meer kunnen beluisteren zonder terug te denken aan zomerse schoolvakantiedagen, van examenlast verlost. Always On My Mind van Elvis speelde toen ik in 2006 voor het eerst op Ground Zero in New York stond. En Heroes van Bowie voert me terug naar een studententijd toen de wereld en de toekomst nog helemaal open lagen.

Soms putten deze artiesten ook uit bijbelse bronnen wanneer ze hun muze de vrije loop laten.

Bij David Bowie leidde dit tot een bijzonder sterk Lazarus als coda voor zijn loopbaan en leven. Bruce Springsteen pende het prachtige Jesus was an only son. Paul McCartney richtte zich tot de Moeder Gods in Let It Be. Freddie Mercury vroeg zich vertwijfeld af wat God zou vinden van hoe we met Zijn schepping omgaan in Is this the world we created? En dankzij Elvis raakte de zwarte gospelmuziek uit het zuiden van de Verenigde Staten bekend en geliefd bij een wereldwijd publiek.

Bijbelse thema's

Stuk voor stuk zijn het voorbeelden van hoe musici (ongeacht of ze zelf gelovig zijn) dankbaar gebruik maken van bijbelse thema’s in hun oeuvre. Door dat te doen slagen zij, vaak onbedoeld en ongedwongen, waar vele predikanten falen: de zo broodnodige brug tussen Bijbel en populaire cultuur slaan.

Iedere tijd heeft zijn eigen taal. Die van vandaag uit zich via Youtube, iTunes en Spotify.

Zo stappen de artiesten van vandaag en morgen moeiteloos in de voetsporen van de generaties kunstenaars die hen voorgingen. En zo worden zij dragers van onze cultuur, terwijl ze de soundtrack van ons leven schrijven. Wie dat geringschat, begrijpt weinig van verkondiging.

• Lees Waarom de dood van David Bowie ons zo aangreep
• Lees Wat bedoelde David Bowie met zijn laatste song Lazarus?