Tertio (Standpunt): ‘De veerkracht van de verrijzenis’

Van lokaal tot globaal: onze wereld is onrustig en wankelt. De droom van stabiliteit en controle heeft zelfs in het Westen, na decennia van vrede, zware klappen gekregen. Als een soort van kruisweg wordt onze samenleving langs de verschillende staties geleid die ons confronteren met de grilligheid en de onvatbaarheid van de wereld: klimaat, pandemie, oorlog, economische dreigingen, sociale onrust, mentale problemen, zinloosheid, … Daar komen dan nog onze persoonlijke kruiswegen van onmacht, ziekte, rouw, pijn, eenzaamheid en dood bovenop. De Goede Week met zijn verhaal over extreem onrecht en afschuwelijke wreedheid, komt niet uit de lucht vallen. Hij staat symbool voor de mensheid die kreunt en zucht onder alles wat onderduwt en vernietigt.

Ondanks die confrontatie komen wij er in het Westen voorlopig nog redelijk goed vanaf. Hoe lang zouden wij overleven in de hel van de oorlog in Oekraïne of Oost-Congo, om maar iets te noemen? Of lees de verhalen van de vluchtelingen en wat hun is overkomen. Dirk De Wolf, afscheidnemend topman van het Agentschap Zorg en Gezondheid noemt de achteruitgang van de weerbaarheid een van de meest zorgwekkende evoluties die hij in zijn carrière heeft zien gebeuren.

Het is de gekende 'kwetsbaarheidsparadox': veerkracht vermindert als we een risicoloze maatschappij proberen te realiseren.

Hoe meer we macht denken te hebben, hoe machtelozer we worden tegenover het overweldigende van het leven.

Uitzichtloze tocht

De kruisweg die we nu lopen, dreigt ons wanhopig te maken. De drang naar beheersing ging gepaard met het kaltstellen van de religie. Religie gaat immers over wat we niet in de hand hebben. Er is geen antwoord meer op de vraag Wat blijft er over als er niets meer overblijft?, zoals Maurice Bellet die treffend stelde. Dan wordt de kruisweg van vandaag een uitzichtloze tocht. De originaliteit van het christelijk geloof is dat het die ervaring van wanhoop ernstig neemt en ze tegelijk openbreekt. Bloedernstig, want het gaat niet alleen over onze eigen onmacht: voor christenen ondergaat God zelf in Jezus de overweldiging door het kwaad en wordt Hij onmachtig aan het kruis, letterlijk vastgespijkerd.

Opstanding

Naar het artikel uit de geloofsbelijdenis is diezelfde Jezus ‘nedergedaald ter helle’. Wat een reliek uit een oud wereldbeeld lijkt, is ontzettend actueel: op deze wereld zijn er vele hellen. Net in die hellen komt God aanwezig: God is in de hel van het heden. Hij ontmoet ons daar. Hij is solidair tot het uiterste, zegt Gabriel Ringlet (blz. 2-3). Maar daar stopt het niet. Zoals je kunt zien op de kunstwerken over de nederdaling, is er ook die tweede beweging: Jezus reikt Adam en Eva en achter hen de hele mensheid de hand. Ze worden losgemaakt en omhooggetild. Daarmee breekt het Evangelie de uitzichtloosheid open naar een onverwachte horizon. ‘Opstanding’  zegt ons als woord misschien meer dan de term  ‘verrijzenis’.

Opstanding zegt heel concreet waarover het gaat: opstand tegen de machten van kwaad en dood en opgetild worden naar leven en licht.

Onwennig geloofspunt

De wereld heeft nood aan opstanding: tegen en uit onrecht, oorlog, lijden en kwaad, nood aan verrijzenis als visioen van herstel en heling. Toch klinkt ze maar aarzelend door: voor heel wat gelovigen is verrijzenis een onwennig geloofspunt. Verrijzenis is kwetsbaar want kan zo weggehoond worden. En toch is ze een bevrijdende boodschap. Verrijzenis gaat immers over veerkracht: de mens die altijd weer kan opstaan. Niet als een prestatie of zelfverwerkelijkingsideologie, waar veerkracht nu soms mee verbonden wordt. Nee, verrijzenis gaat over het leven dat wij aan elkaar geven in al onze contexten, en dat ons gegeven wordt, ook over de dood heen. Ze sluit aan bij universele menselijke verlangens naar gerechtigheid, goedheid, vergeving en leven. De prachtige rituelen van de paaswake onthullen de oerkracht van dat gebeuren: in vuur, licht en water sluimert de kracht en vreugde van de verrijzenis. Christenen mogen die ingetogen vreugde en kracht best wat meer uitstralen. Zalig Pasen!

• Dit Standpunt van hoofdredacteur Johan Van der Vloet verschijnt in Tertio nr. 1.208 van morgen woensdag 5 april 2023.
• Voor een gratis proefnummer van of een abonnement op Tertio.