Advies aan Europees Hof van Justitie: kerkverlater heeft recht uit doopregister te worden gewist

In december 2023 stelde de Belgische gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) een man in het gelijk die de registratie van zijn doop op kinderleeftijd ongedaan wilde maken. De GBA beval het bisdom om binnen dertig dagen de persoonsgegevens van de klager te wissen. Het bisdom stelde hoger beroep in bij het hof van beroep te Brussel.

In zijn tussenarrest van 11 december 2024 twijfelde dat hof over de uitlegging van de AVG (of GDPR, de Europese privacywetgeving) en stelde het het Europees Hof van Justitie vijf prejudiciële vragen:

• bestaat er een recht op wissing uit het doopregister
• speelt de godsdienstvrijheid van de kerk daarbij een rol
• maakt het uit dat het register een uniek papieren boek is
• geldt de uitzondering voor archivering en historisch onderzoek
• volstaat een annotatie in de marge als wissing?

Wachten op arrest

De conclusie van advocaat-generaal van het Europees Hof van Justitie werd op 1 oktober bekendgemaakt. Dat is een niet-bindend advies, dat evenwel meestal wordt gevolgd. Het uiteindelijke arrest van het hof mogen we binnen drie tot zes maanden verwachten. Op basis daarvan beslist de Brusselse rechtbank.

Wat staat er precies in de conclusie van Laila Medina?

Wie als kind werd gedoopt en als volwassene met de kerk wil breken, heeft volgens deze conclusie het recht om zijn persoonsgegevens uit het doopregister te laten wissen op grond van de Algemene Verordening Gegevensbescherming. De kerk kan die wissing enkel weigeren als zij dwingende gerechtvaardigde gronden aantoont. Een annotatie in de marge is geen wissing.

Wat betekent dit voor de Kerk?

De advocaat-generaal betwist niet dat de Kerk de opdracht heeft om doopsels te noteren en bij te houden. Het register staat dus niet ter discussie. Maar vanaf wanneer een kerkverlater vraagt om zijn gegevens te wissen, dan moet de naam effectief onleesbaar worden gemaakt. Tenzij een bisdom of parochie – voor elk specifiek geval afzonderlijk – een reden heeft waarom het bewaren van de gegevens toch nodig zijn. Een algemene verwijzing naar de kerkelijke leer over het doopsel of naar de volledigheid van het archief, zal niet volstaan.

Verder is het aan het Belgisch recht om te beoordelen of de Kerk een wettelijke archieftaak heeft, toegankelijk voor overheid of onderzoekers. In dat geval biedt artikel 89 AVG een uitweg en kan niet geëist worden om een naam volledig te wissen.

Bijzonder

De conclusie van de advocaat-generaal is bijzonder. Als ze gevolgd wordt door het Europees Hof, zal dat de eerste keer zijn dat een recht op wissen uit een doopregister wordt uitgesproken (op de beslissing van de Belgische gegevensbeschermingsautoriteit na). Vergelijkbare gevallen in andere landen hadden bij de plaatselijke autoriteit tot een tegenovergestelde conclusie geleid. Zo publiceerde de Ierse gegevensbeschermingsautoriteit in september 2023 een uitgebreid besluit waarin ze een klacht tegen het aartsbisdom Dublin verwierp. Rechtbanken in Frankrijk en Slovenië hebben ook al verzoeken tot het wissen van doopgegevens afgewezen.

Tot slot

De COMECE (Commissie van Bisschoppenconferenties van de Europese Unie) heeft zich fel uitgesproken tegen de verplichte volledige wissing van gegevens uit doopregisters. Ze publiceerde op 4 september een Position Paper naar aanleiding van de rechtszaak rond het Bisdom Gent. (LW)