Drie bejaarde zusters die uit rusthuis terugkeerden naar leegstaand klooster, nemen nu advocaat

In Elsbethen (nabij Salzburg) is ophef ontstaan rond drie bejaarde kloosterzusters die uit het rusthuis zijn gevlucht. Ze zijn teruggekeerd naar hun klooster, dat al meer dan een jaar leegstond. Hun verhaal gaat de wereld rond.

Zusters Bernadette (88), Regina (86) en Rita (82) behoren tot de gemeenschap van augustijnse Chorfrauen. Ze wonen al decennialang in het Goldensteinklooster in Elsbethen, waar sinds 1877 ook een school aan verbonden is. Eerst alleen voor meisjes, sinds 2017 ook voor jongens. Zuster Bernadette kwam er aan in 1948 en liep er  zelf school. Een van haar medestudentes was niemand minder dan Romy Schneider, die later een beroemde actrice werd (Sisi). Zuster Regina kwam naar het klooster in 1958, zuster Rita in 1962. Zuster Regina was een tijdlang directrice van de school.

Ook in Elsbethen liep het aantal kloosterzusters stelselmatig terug, tot alleen nog Bernadette, Regina en Rita overbleven. In 2024 werd het klooster officieel opgeheven, de school blijft voortbestaan. De afspraak was dat de drie zusters er nog tot aan hun dood mochten blijven wonen. Maar de drie waren intussen wegens gezondheidsproblemen opgenomen in een nabijgelegen rust- en verzorgingstehuis. Tijdelijk, dachten ze, maar ze kwamen tot de vaststelling dat er geen weg terug was: het klooster was gesloten, de sloten veranderd. Nochtans waren ze naar eigen zeggen erg ongelukkig in het rvt, want ze misten hun vertrouwde omgeving, en hun gezondheid was weer beter.

Begin september vonden de zusters het welletjes. Ze pakten wat spullen in en trokken terug naar het klooster. ‘Ik ben al mijn hele leven gehoorzaam geweest, maar nu was het genoeg’, aldus zuster Bernadette.

Met de hulp van enkele oud-leerlingen van de school én een slotenmaker raakten ze weer in het klooster. Ze troffen een leeg gebouw aan zonder elektriciteit of stromend water. Ze moesten het eerst doen met waterreservoirs en generatoren. Buurtbewoners en oud-leerlingen schoten hen ter hulp. Ze maakten de vertrekken weer bewoonbaar, voerden klusjes uit en brachten boodschappen. Ze stuurden ook een dokter langs voor een controle. 

Instagram-account

De buurt heeft ook een Instagram-account aangemaakt. Daarop staat vandaag het bericht dat de zusters een advocaat in de arm nemen. Ze eisen:
 

• dat hun terugkeer naar het klooster aanvaard wordt
• transparantie over de financiën
• een waardige oplossing voor de toekomst

Reactie van augustijnen en Conferentie van Religieuzen

Niet iedereen is gelukkig met de actie van de zusters. Markus Grasl, een geestelijke die toezicht houdt op het klooster en de zusters, reageerde bezorgd tegenover een journalist van KNA. ‘Het is onbegrijpelijk waarom de zusters het verzorgingshuis plotseling hebben verlaten. Daar krijgen ze essentiële, professionele medische zorg en zijn ze onderdeel van een gemeenschap.’

Zuster Christine Rod, algemeen secretaris van de Oostenrijkse Conferentie van Religieuzen, stelt in een verklaring dat ze begrip heeft voor de zusters, maar dat er rechtelijke en menselijk-emotionele benadering zijn aan de zaak. Rechtelijk geldt dat religieuze orden niet met minder dan vijf mensen zelfstandig kunnen voortdoen. Menselijk-emotioneel gaat het over goede ouderenzorg, net als in een familie. 'Vanwege hun hoge leeftijd en gezondheidstoestand was een zelfstandig leven in het klooster Goldenstein niet langer mogelijk. Het oorspronkelijke gebouw was bovendien te groot voor de overgebleven religieuzen. Omdat ook de speciaal aangestelde assistentie voor de praktische zaken niet meer voldoende was, was de stap naar een bejaarden- en verpleeghuis noodzakelijk.'

Het rusthuis waar de zusters begin september de deur achter zich dichtgooiden, was een instelling van de franciscanessen van Hallein. 'Zo was gewaarborgd dat de zusters niet alleen professionele zorg en begeleiding kregen, maar ook hun geestelijke en spirituele kloosterleven konden voortzetten', luidt het nog bij zuster Christine Rod.

Pijnlijk verhaal

Het is een verhaal dat tot de verbeelding spreekt, maar ook een teer punt raakt: de zorg voor oudere religieuzen en hun gemeenschap op latere leeftijd. Afscheidnemend bisschop van Gent, Lode Van Hecke, benoemde het onlangs nog in een interview met Otheo: ‘Veel zusters bevinden zich in de laatste fase van hun leven. Dat is een heel bijzondere tijd. Niet alleen medisch of organisatorisch, maar ook spiritueel. Hoe blijven we religieus in een lichaam dat het begeeft? Hoe blijven we gemeenschap als de krachten afnemen? Ik denk dat het onze plicht is om hen daarin nabij te zijn. Niet in de eerste plaats als beheerders van gebouwen of structuren, maar als broeders en zusters in geloof. Zij hebben ons veel gegeven. Nu is het aan ons om hun zoektocht te ondersteunen.'

'Het gaat om de vraag: Wat willen jullie doorgeven? Wat is het charisma dat jullie gedragen hebben, en dat nu een nieuwe vorm mag vinden? Concreet betekent dat: tijd maken voor dialoog. Zusters uitnodigen hun verhaal te doen. Ruimte creëren waar hun spiritualiteit opnieuw klank krijgt. En tegelijk: hun aanwezigheid blijven waarderen, ook als hun aantal klein is geworden. Zij blijven een kostbare bron van gebed, wijsheid en barmhartigheid. We moeten goed zorgen voor die bron – niet omwille van het verleden, maar voor de toekomst.'

Bronnen: KNA, Belga, BBC