Anton Sipuka, nieuwe aartsbisschop van Kaapstad © SABC
Eerste topbenoeming van Leo XIV in Afrika is meteen een primeur
14/01/2026 - 14:21
Paus Leo XIV heeft een eerste belangrijke benoeming op het Afrikaanse continent gedaan. Sithembele Anton Sipuka (65), tot heden bisschop van Mthatha (het vroegere Transkei), wordt aartsbisschop van Kaapstad. Hij volgt er kardinaal Stephen Brislin op, die naar Johannesburg verhuisde.
Sipuka wordt de eerste zwarte aartsbisschop van Kaapstad. De Sint-Mariakathedraal van de stad is de oudste katholieke kathedraal van het land en wordt beschouwd als de moederkerk van de Zuid-Afrikaanse katholieken. Het aartsbisdom telt een kwart miljoen katholieken, met evenveel zwarten als blanken.
Sipuka is Xhosa en een derde van de bevolking van Kaapstad spreekt isiXhosa als moedertaal.
Bisschop Sipuka is uitgegroeid tot een van de meest prominente en gerespecteerde kerkleiders in zuidelijk Afrika.
Verklaring Zuid-Afrikaanse bisschoppenconferentie
In een persbericht ter gelegenheid van Sipuka's benoeming in Kaapstad verklaarde de Zuid-Afrikaanse katholieke bisschoppenconferentie: ‘Bisschop Sipuka is in de loop der jaren uitgegroeid tot een van de meest prominente en gerespecteerde kerkleiders in zuidelijk Afrika, bekend om zijn inzet voor rechtvaardigheid, vrede, dialoog en ethisch leiderschap. Zijn ervaring reikt veel verder dan de grenzen van het bisdom en strekt zich uit tot nationale, continentale en mondiale kerkelijke structuren.’
Kleinschaligheid
Sipuka werd geboren in 1960 in wat onder het apartheidsregime het thuisland Transkei werd. Zijn vader werkte als loonarbeider op boerderijen van blanken. Na zijn middelbaar werkte hij enkele jaren als postbediende in Queenstown. Na een seminarie-opleiding werd hij op 28 jaar priester gewijd voor het bisdom Queenstown, maar enkele jaren later naar Rome gestuurd om er theologie te studeren. In 2000 werd hij rector van het interdiocesane priesterseminarie en in 2008 bisschop van Mthatha met amper 50.000 katholieken. Dat komt deels doordat het zuidelijke deel van het bisdom als eerste werd geëvangeliseerd door de Methodistenkerk.
Lees ook
‘De kracht van het bisdom ligt juist in zijn kleinschaligheid. We vormen een hechte gemeenschap. We komen vaak samen, werken gemakkelijk samen, er heerst een sterk familiegevoel en als bisschop bezoek ik de parochies regelmatig’, zei Sipuka over zijn bisdom.
In 2019 werd hij voorzitter gekozen van de bisschoppenconferentie. Gevraagd naar de uitdagingen voor de katholieken in Zuid-Afrika zei hij: ‘De Kerk moet een cruciale rol spelen tegenover de leden van de overheid en hen herinneren aan hun roeping tot dienstbaarheid, in plaats van zich te gedragen als feodale heren die ongestraft hun gang gaan.’
En ook: ‘Een andere grote uitdaging is het probleem van een geseksualiseerde samenleving die leidt tot ongebonden en onverantwoordelijk seksueel gedrag, wat veel menselijk leed heeft veroorzaakt.’
In juli 2025 benoemde de paus de bisschop tot lid van het Vaticaanse Dicasterie voor Interreligieuze Dialoog. In diezelfde maand benoemde de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa hem tot lid van de 31-koppige Nationale Dialooggroep van Vooraanstaande Personen van het land.
Het aartsbisdom Kaapstad kent scherpe contrasten, met zowel welvarende gebieden als verarmde townships. Sipuka heeft er nooit voor teruggedeinsd zich uit te spreken over armoede, corruptie en sociale ongelijkheid. Er zullen de komende jaren nog tal van mogelijkheden zijn om dat te doen, ook niveau van het continent Afrika.
