Europa moet 'gezond secularisme' bevorderen, zegt paus Leo XIV

Paus Leo XIV hield op 29 september 2025 een korte toespraak tot twintig Europarlementsleden van de werkgroep voor interculturele en interreligieuze dialoog, verbonden aan de Europese Volkspartij (EVP). 'Europese instellingen hebben behoefte aan mensen die weten hoe ze een gezond secularisme moeten beleven,' vertelde hij hen, 'dat wil zeggen een stijl van denken en handelen die de waarde van religie bevestigt en tegelijkertijd het onderscheid – niet de scheiding of verwarring – met de politieke sfeer bewaart.'

Impliciet klinkt in de woorden van de paus ook een waarschuwing door aan het adres van de Verenigde Staten, waar christendom en politiek momenteel op ongeziene manier worden vermengd. 

De paus dankte de parlementsleden voor het initiatief van hun werkgroep en sprak de hoop uit dat die veel vrucht zou dragen. 'Het bevorderen van de dialoog tussen culturen en religies is een van de hoofddoelen van een christelijke politicus. En Godzijdank is er geen gebrek aan mensen die hierover een goed getuigenis hebben afgelegd,' zei de paus en verwees daarbij naar Robert Schuman, Konrad Adenauer en Alcide De Gasperi. Zij worden vaak samen genoemd als de ‘christendemocratische vaders van Europa’.

Echo van Benedictus XVI

'Gezond secularisme' was ook een sleutelwoord van paus Benedictus XVI. Die zette zijn sana laicità voor het eerst uiteen in een toespraak tot Italiaanse juristen in december 2006 en ontwikkelde het thema daarna in tientallen toespraken, essays en theologische reflecties.

Een ‘gezond’ secularisme respecteert de scheiding van Kerk en staat, maar moedigt religie en gelovigen aan actief bij te dragen aan het publieke leven. Dit in tegenstelling tot een 'ongezond' secularisme, waarin religie wordt gezien als een bedreiging voor het vreedzame samenleven en verbannen wordt naar de privésfeer.

Kort gezegd: gezond secularisme, zoals Benedictus XVI het begreep, betekende vrijheid voor, niet vrijheid van, religie.

Religie versterkt relaties

Paus Leo had vermoedelijk het concept van zijn voorganger in gedachten, toen hij gezonde religie aanprees als een element van cohesie in een diverse samenleving, niet van verdeeldheid.

'Als de religieuze dimensie authentiek wordt beleefd, kan ze interpersoonlijke relaties enorm versterken en mensen helpen om in gemeenschap en de samenleving te leven,' aldus de paus. 'En hoe belangrijk is het vandaag de dag om de waarde en het belang van menselijke relaties te benadrukken!'

Bronnen: Vatican News (Engels) – CNA (Engels) – CruxNow (Engels)