Maria wel 'moeder van de gelovigen', maar geen 'medeverlosseres', verduidelijkt het Vaticaan

De nota draagt de titel Mater Populi Fidelis (‘Trouwe Moeder van het Volk’) en wil het katholieke standpunt verduidelijken over de rol van Maria in de heilsgeschiedenis.

• Concreet noemt de nota de mariale titel ‘medeverlosseres’ (‘co-redemptrix’) ‘niet gepast’ en dus te vermijden.
• De titel ‘middelares’ (‘mediatrix’) is aanvaardbaar zolang ze correct wordt begrepen – namelijk als ondersteunend en voorbereidend op de unieke bemiddeling van Christus.

Waarom is het belangrijk?

De publicatie van de nota komt op een moment dat de mariale devotie in de katholieke Kerk wereldwijd levendig is, maar ook tot discussie leidt – zowel binnen de Kerk als in oecumenische relaties. Protestanten staan doorgaans kritisch tegenover de katholieke verering van Maria. Tegelijk blijft ook in de katholieke traditie de centrale overtuiging gelden dat Jezus Christus de enige redder en bemiddelaar van Gods genade is.

Hoe valt die centrale overtuiging te verzoenen met de grote liefde van vele katholieke gelovigen voor Maria en de verheven mariale titels die daaruit voortvloeien, zoals ‘middelares’, ‘medeverlosseres’ en ‘moeder van genade’?

Wat staat er in de nota?

De nota wil onderscheiden welke mariale titels theologisch juist zijn en welke tot verwarring kunnen leiden.

• Het document bevestigt dat Maria vrij meewerkte aan het verlossingswerk van Christus en als eerste verlost werd.
• De titel 'medeverlosseres' wordt theologisch ongeschikt genoemd, omdat het misverstanden kan veroorzaken over de unieke rol van Christus als verlosser. Ook kardinaal Joseph Ratzinger en paus Franciscus wezen het gebruik ervan eerder al af.
• De term 'middelares' heeft oude wortels (6de eeuw) en werd na de Eerste Wereldoorlog door de Belgische kardinaal Mercier en de KU Leuven voorgesteld als nieuw mariaal dogma. Dat dogma kwam er niet. De Schrift leert dat er slechts één middelaar is, Jezus Christus. Maria mag echter wel 'middelares' genoemd worden in ondergeschikte zin, als voorspreekster of helper, niet als oorzaak van genade.
• De nota noemt de hulp die Maria biedt bij onze verlossing door Christus ‘moederlijk’. Maria is Moeder van Christus én van alle gelovigen. Haar bemiddeling is gebed, geen oorzakelijk handelen.
• De titel 'moeder van genade' kan dan zo begrepen worden: Maria helpt ons om ons hart te openen voor de genade van Christus. Haar rol is die van voorbereidende en moederlijke begeleiding. Zij is zelf geen bron of gever van genade, maar nodigt uit tot openheid voor de genade van Christus. Haar grootheid bestaat in haar eigen totale ontvankelijkheid voor Gods genade.
• Elke gelovige is geroepen om in vertrouwen met Maria om te gaan. Zij blijft bovendien de 'moeder van het volk van God'.

Voor de pastorale praktijk vraagt de nota vooral om nuance: waardering voor Mariadevotie, maar blijvend gericht op het Evangelie en in harmonie met de geloofswaarheden. Voor de persoonlijke spirituele beleving biedt het document veeleisende, maar verrijkende lectuur.

Bron: Vatican News (Engels)