Bisschop Bonny: Ik voel plaatsvervangende schaamte voor mijn Kerk

Onbegrip

Het eerder van de week gepubliceerde negatieve antwoord van de Congregatie voor de Geloofsleer op de vraag of priesters relaties tussen personen van hetzelfde geslacht mogen zegenen, is bij mgr. Johan Bonny, bisschop van Antwerpen, verschrikkelijk hard binnengekomen. Hoe ik me voel na het ‘responsum’? Slecht. Ik voel plaatsvervangende schaamte voor mijn Kerk (…) En ik voel vooral intellectueel en moreel onbegrip.

Ik wil mij verontschuldigen tegenover allen voor wie dit responsum pijnlijk en onbegrijpelijk is: gelovige en katholiek geëngageerde homoparen, ouders en grootouders van homoparen en hun kinderen, pastorale medewerkers en begeleiders van homoparen. Hun pijn om de Kerk is vandaag de mijne.

In oktober 2015 nam bisschop Bonny als vertegenwoordiger van de Bisschoppenconferentie van België deel aan de bisschoppensynode over het huwelijk en het gezin in Rome. Wat hij daar hoorde en ook in de eindtekst las, staat volgens hem haaks op de inhoud én de toon van het ‘responsum’ van de congregatie. Het mist de pastorale zorg, de wetenschappelijke onderbouw, de theologische nuance en de ethische zorgvuldigheid die aanwezig waren onder de synodevaders die toen de eindconclusies hebben goedgekeurd.

Zonde!?

Dat de congregatie het samenleven van homoparen ‘zonde’ blijft noemen en vervolgens vanuit haar interne logica concludeert dat, vermits God geen zonde kan goedkeuren, de Kerk dus ook hun relatie niet kan zegenen, is juist de taal die de synodevaders níét wilden gebruiken, zowel in dit als in andere dossiers onder de titel ‘irreguliere’ situaties. Dat is niet de taal van Amoris laetitia (de postsynodale exhortatie van paus Franciscus uit 2016).

Beschaamd

Dat homoparen onwaardig zouden zijn om aan een liturgisch gebed over hun relatie deel te nemen of een liturgische zegen over hun relatie te ontvangen, beschaamt me als bisschop en theoloog nog meer, schrijft mgr. Bonny. Uit welke ideologische achterkamers komt die uitspraak over de ‘waarheid van de liturgische ritus’? Ook dat was duidelijk niet de dynamiek van de synode. Herhaaldelijk werd er gesproken over passende rituelen en gebaren om ook homoparen te integreren, zelfs in het liturgische domein. Uiteraard met respect voor het theologische en pastorale onderscheid tussen een sacramenteel huwelijk en de zegening van een relatie.

Liturgie

Dat de vraag naar een mogelijke zegening van homoparen benaderd wordt vanuit de zogeheten ‘sacramentalia’ of de ‘Orde van dienst voor Zegeningen’ (die o.m. gaat over de zegening van dieren, auto’s, gebouwen, paternosters en medailles), vindt bisschop Bonny van weinig respect getuigen. Een respectvolle benadering van het homohuwelijk kan alleen plaatsvinden in de bredere context van de ‘Orde van dienst voor het huwelijk’, als een eventuele variante op het thema huwelijk en gezinsleven, met een eerlijke erkenning van zowel de feitelijke gelijkenissen als verschillen. God is met zijn zegen over mensen nooit gierig of belerend geweest. Hij is onze Vader. Dat was de theologische en morele mindset van de meeste synodevaders.

En mgr. Bonny besluit: Kortom, in het voorliggende responsum vind ik de inhoudelijke krachtlijnen – zoals ik die heb ervaren – van de bisschoppensynode van 2015 over het huwelijk en het gezin niet terug. Dat is jammer voor gelovige homoparen, hun families en vrienden. Zij voelen zich door de Kerk niet rechtvaardig en niet naar waarheid behandeld. De reactie komt al op gang.

Het is ook jammer voor de Kerk. Dit responsum is geen voorbeeld van hoe we samen een weg kunnen afleggen.

Het document ondermijnt de geloofwaardigheid van zowel de ‘synodale weg’ waarvoor paus Franciscus pleit, als van het aangekondigde werkjaar met Amoris laetitia.

• Lees de opiniebijdrage van bisschop Johan Bonny die de krant De Standaard vanmorgen publiceerde.
• Lees 'Antwerpse bisschop Bonny biedt excuses aan voor standpunt Vaticaan over homoseksualiteit: 'Boos en beschaamd' op VRTNWS en luister er ook naar het interview dat hij vanmorgen in 'De ochtend', het ochtendprogramma op Radio 1 gaf.