Kermiscultuur in België en Frankrijk erkend als immaterieel erfgoed door UNESCO

De kermiscultuur in België en Frankrijk werd toegevoegd aan de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid van UNESCO. Een hele mond vol. Die lijst is in opbouw sinds 2003 en wil levende tradities en rituelen beschermen die van generatie op generatie worden doorgegeven. Het gaat om een andere erkenning dan die van UNESCO Werelderfgoed.

Uniek

In België zijn er ongeveer 7.000 kermisarbeiders, verspreid over 850 familiebedrijven. In Frankrijk gaat het om 100.000 mensen in 40.000 bedrijven. Hun rondtrekkende levensstijl is gebaseerd op solidariteit, zowel binnen hun gemeenschap als met anderen. Dit zorgt voor een hechte samenhorigheid, sterke familiebanden en de overdracht van kennis en vaardigheden van generatie op generatie. Het dossier legt dan ook de nadruk op het sociale karakter van de kermisgemeenschap, hun culturele praktijken en hun bijzondere knowhow. Kermisgemeenschappen hebben samen hard gewerkt om de sociale en culturele tradities van hun cultuur in de kijker te zetten.

Waarom rijmt kermis op Kerstmis?

Het woord kermis komt van kerkmis (of kerkmisse, kercmesse). Daarmee werd een plechtige mis aangeduid in de middeleeuwen, meestal opgedragen aan de patroonheilige van de kerk of als herinnering aan de kerkwijding. Het officiële gedeelte gebeurde in de kerk, maar het feestelijke gedeelte buiten: op de kermis.

Het religieuze karakter verdween al snel naar de achtergrond. Er mocht ook eens buiten, op het plein voor de kerk, gevierd worden. Maar de datum bleef vaak verbonden met de naamdag van de patroonheilige van de parochie. Deze een vaste datum zoals de derde zondag van mei, eerste zondag van september.

Tot de oudste kermissen in ons land behoren de Meifoor in Brugge (1201), de kermis van Bergen (1290), de Paasfoor van Kortrijk (1324) en de Sinksenfoor in Antwerpen (13de eeuw). Veel kleine dorpskermissen zijn even oud.

Niet alle kermissen gaan terug op kerkelijke feesten. In Engeland en Duitsland ontstonden ze uit handelsbeurzen ingesteld door de overheid. Die waaiden ook over naar onze contreien in de vorm van jaarmarkten. Het woord 'foor' komt van het Latijnse 'forum', dat markt betekent. Kermis en foor werden als termen gaandeweg door elkaar gebruikt. In België vinden veel kermissen hun oorsprong ook in schuttersfeesten.

Bron: Histories