Homilie door leken? Vaticaan zegt ‘nee’ tegen Duitse vraag daarover

In een brief die dinsdag 23 juni 2026 openbaar werd gemaakt, heeft het Dicasterie voor de Goddelijke Eredienst het verzoek van de Duitse bisschoppen afgewezen om leken te laten preken tijdens de mis. Bisschop Heiner Wilmer, de voorzitter van de Duitse Bisschoppenconferentie (DBK) en recent benoemd in het bisdom Münster, had de Heilige Stoel op 30 maart om een 'indult' gevraagd. Binnen de Kerk is een indult een uitzonderlijke toestemming om van een regel af te wijken. De Duitse bisschoppen wilden hiermee bereiken dat een leek 'in uitzonderlijke omstandigheden' tijdens de eucharistieviering mag preken in plaats van de priester.

De vraag komt voort uit de Synodale Weg, een breed hervormingsproces dat de Duitse bisschoppen en leken in 2019 startten na de crisis rond seksueel misbruik. 'De homilie is een integraal onderdeel van de mis en heeft een sacramentele dimensie,' stond in een resolutie van de Synodale Weg. 'Dit sluit echter niet uit dat andere voltijdse en adequaat opgeleide personen, naast priesters en diakens, preken tijdens de mis.' 

De vergadering spoorde de Duitse bisschoppen aan om in Rome daarvoor toestemming te krijgen.

Het Vaticaan wees dit verzoek resoluut af in een antwoord dat dinsdag door de DBK werd vrijgegeven. Volgens het kerkelijk recht  mogen bisschoppen leken wel toestemming geven om te spreken of te reflecteren tijdens woord- en boetevieringen los van de eucharistie (canon 772.1), maar voor de homilie tijdens de mis kan dat echter niet (canon 767.1); die is uitsluitend voorbehouden aan gewijde bedienaren zoals priesters of diakens. Kardinaal Arthur Roche ondertekende de brief op 17 juni.

In zijn brief aan Roche had Wilmer geschreven dat de roep om lekenprediking niet nieuw is. Al in 1974 vaardigden de Duitse bisschoppen een eigen preekrichtlijn uit.

Tweede keer ‘nee’

De afwijzing uit Rome komt niet als een verrassing. Het is de tweede maal dat de Duitse bisschoppen van Rome een 'neen' krijgen. Eerder verwierp de Heilige Stoel de zegenvieringen voor homoseksuele paren. 

De reacties in Duitsland zijn negatief. Het Centraal Comité van Duitse Katholieken (ZdK) verwacht dat de bisschoppen ondanks het verbod toch een eigen regeling treffen voor lekenpredikanten en dat de Duitse bisschoppen de brief van kardinaal Roche in geen geval als een ontmoediging zullen zien.

'De deur is voor een generatie gesloten’, citeerde de Franse katholieke krant La Croix een anonieme bron binnen het Vaticaan. (EDS)