In deze 3 Vlaamse kerken moet je betalen om binnen te mogen

Moet een kerk overal gratis toegankelijk zijn voor wie er een kaarsje wil branden, even wil vertoeven of bidden? Kristien Hemmerechts beschrijft in haar column Gratis naar de kerk? hoe ze in de San Marco in Venetië pas na enig aandringen zonder betalen naar een afgezonderd hoekje werd gelaten om te kunnen bidden - erg vriendelijk ging het er overigens niet aan toe.

In veel bekende Europese kathedralen en toeristische kerken moet je als bezoeker tegenwoordig toegangsgeld betalen. De opbrengst wordt besteed aan onderhoud, kunstschatten en onthaal. Sinds 1 juli van dit jaar is bijvoorbeeld ook de Dom van Keulen niet langer gratis toegankelijk voor een toeristisch bezoek. Daarmee is het pas de vierde Duitse kerk waar je moet betalen, na de Dom in Berlijn, de Sint-Jakobskerk in Rothenburg ob der Tauber en de Sebalduskerk in Neurenberg.

Hoe zit het bij ons?

Zoals elders in Europa is het ook bij ons gebruikelijk dat je gratis binnen mag, maar betaalt voor extra's, zoals de toren beklimmen (Sint-Romboutskathedraal Mechelen) of een expo. Denk maar aan het Lam Gods (Sint-Baafskathedraal Gent), de digitale beleving van Het Laatste Avondmaal (Sint-Pieterskerk Leuven) of Madonna met Kind van Michelangelo (Onze-Lieve-Vrouwekerk Brugge).

Toch zijn er ook in Vlaanderen kerken waar je ook voor een gewoon bezoek dient te betalen (wanneer er geen eucharistie wordt gevierd). Het gaat om drie van de vijf monumentale kerken in Antwerpen.

Antwerpen, Onze-Lieve-Vrouwekathedraal

Een individueel toeristisch bezoek kost 12 euro, vanaf volgend jaar 14 euro. Studenten, zestigplussers, mensen met een beperking en groepen betalen 10 euro. Inwoners van de provincie Antwerpen en jongeren onder de 18 mogen gratis binnen. Het bijwonen van eucharistievieringen en liturgische vieringen blijft gratis. In de kathedraal valt natuurlijk ontzettend veel te bewonderen, dus een bezoek is sowieso z'n geld waard. Ga naar de website van De Kathedraal.

Antwerpen, Carolus-Borromeuskerk

Je betaalt voor een toeristisch bezoek 5 euro. Studenten, 60+ en groepen: 3 euro. Kinderen tot 12 jaar en enkele andere categorieën: gratis. Daartegenover staat een vernieuwd toeristisch onthaal en een nieuwe publiekswerking met de steun van Toerisme Vlaanderen en Stad Antwerpen met middelen van de kerkfabriek. 

‘Niet alleen wordt de kerk beter ontsloten, bezoekers kunnen voortaan ook gebruik maken van een audiogids die hun een sleutel aanreikt om de prachtige kunstwerken in deze zeventiende-eeuwse barokke kerk te kunnen lezen’, aldus Olivier Lins, voorzitter van de kerkfabriek. Op zon- en feestdagen is de kerk uitsluitend open voor eucharistie. Dan moet uiteraard niet worden betaald.

Antwerpen, Sint-Pauluskerk

Voor een toeristisch bezoek betaal je 5 euro. Studenten en groepen vanaf vijftien personen betalen 3 euro. Jongeren onder de 18, scholen, houders van een Antwerp City Pass of Museumpas en enkele andere categorieën mogen gratis binnen. De kerk is gratis toegankelijk voor iedereen op katholieke feestdagen, elke eerste dinsdag van de maand van 1 april tot 31 oktober, en bij een aantal culturele evenementen zoals Open Monumentendag.  Tijdens vieringen is de kerk niet toegankelijk voor toeristen.

De twee andere monumentale kerken in Antwerpen blijven gratis voor individuele bezoekers:

• De Sint-Jacobskerk vraagt wel een vergoeding aan groepen groter dan 15 personen omwille van de organisatorische impact. Caroline Bastiaens, voorzitter van de kerkfabriek van Sint-Jacob: ‘We houden eraan om de kerk gratis toegankelijk te houden voor individuele bezoekers. Enerzijds omdat we vinden dat een kerk toegankelijk moet blijven als stilteplek. Dat kan door elke bezoeker naar wens ingevuld worden, religieus of eerder als plek van schoonheid of als gelegenheid tot reflectie. Anderzijds omdat de restauratiewerken een aanzienlijke publieke financiële investering geweest zijn en de belastingbetaler er dus ook de vruchten mag van plukken. Tegelijk moeten we voor onze eigen inkomsten zorgen. We zitten dus best in een groot spanningsveld, maar we willen onze missie als vrij toegankelijke kerk blijven waarmaken.’
• De deuren van de Sint-Andrieskerk, de vijfde monumentale kerk van Antwerpen, staan open voor iedereen, en een bezoek is volledig gratis. Of je nu komt om het indrukwekkende erfgoed te bewonderen, een kaarsje te branden, even tot rust te komen of gewoon nieuwsgierig bent naar deze bijzondere plek.

Lees meer over de Antwerpse monumentale kerken.

Of een kerk toegangsgeld vraagt, is een beslissing van de kerkfabriek. Zij staat in voor het organiseren van de eredienst, het onderhoud van het kerkgebouw, het orgel, de liturgische kleding en het liturgisch vaatwerk. Vooral het onderhoud van een kerkgebouw kost veel. Specifiek toeristisch onthaal vergt personeelsinzet, en dus noodzakelijke extra inkomsten.