Is er nu meer of minder geloofsbeleving bij jongeren? Onderzoek spreekt aanvoelen tegen

Jaarlijks zien we in onze buurlanden en (in mindere mate) ook in eigen land het aantal volwassen dopelingen toenemen. In de media doken de laatste tijd ook geregeld getuigenissen op van jonge mensen, onder wie ook artiesten of kinderen van bekende Vlamingen (Maksim en de zoon van Karen Damen), die zich ‘outen’ als gelovig. Er zijn ook atleten en influencers die van hun geloof geen geheim maken, denk aan Jeremy Doku of Romy Kersten. Ook Khalid Benhaddou merkt onder jonge moslims een intensivering van geloofsbeleving, die vaak neerkomt op een zoektocht naar houvast in een samenleving waar elke waarheid individueel bepaald en dus relatief is.

Dat kan de indruk doen ontstaan dat er een revival bezig is, maar dat wordt tegengesproken door onderzoek van het Jongerenonderzoeksplatform (JOP). Dat bevraagt jongeren elke vijf jaar, onder meer over religie en levensbeschouwing. De laatste cijfers gaan over de periode van 2018 tot 2023.

‘Gelovige jongeren laten meer twijfel toe en leven de geloofsregels van hun religie of godsdienst minder strikt na’, zei onderzoekster Fien Pauwelsvandaag in De wereld van Sofie. De overgrote meerderheid van de jongeren is niet gelovig (37%). Daarna volgt de groep jongeren die zich moslim noemt 31%), vervolgens katholiek (12%) en ‘christelijk maar niet per se katholiek’ (11%). Bij katholieke jongeren is het bijwonen van de mis, Bijbelstudies of andere kerkelijke activiteiten met 15% gestegen, tegenover 52% bij moslim jongeren.

‘Zij die geloven, willen er iets mee doen, het bewust beleven’, is de conclusie. Maar van een echte religieuze revival bij Gen Z is er dus geen sprake, klinkt het. De secularisering zet zich verder door. ‘Vooral katholieke en moslimjongeren rapporteren dat ze vaker naar vieringen gaan. Ze geven ook aan meer sociale druk te voelen om hun geloof te beleven, vanuit ouders of leeftijdsgenoten.’

Sociale en symbolische rol

Wim Vandewiele, godsdienstsocioloog (KU Leuven): ‘We leven niet in een tijd van heropleving, maar van herinterpretatie. Jongeren nemen afstand van religie als vaste, opgelegde structuur. Ze maken hun geloof meer tot een persoonlijke, vrije keuze. En net daardoor kan het soms intenser beleefd worden, binnen kleinere groepen.

Wat opvalt, is dat religie een sterk sociale en symbolische rol speelt. Het geeft jongeren een gevoel van gemeenschap, ergens bijhoren. Retraites, kloosterweken of religieus geïnspireerd activisme geven betekenis aan hun leven.

‘Wat we zien, is geen terugkeer naar dogma’s’, zegt Vandewiele. ‘Wel een zoektocht naar verbondenheid. Religie krijgt opnieuw betekenis, maar de invulling ervan bepalen jongeren steeds vaker zelf – niet langer de kerk, moskee of synagoge.’

Volgens Pauwels sluit dat ook aan bij de resultaten van het onderzoek. Jongeren gaan minder vaak af op religie als richtlijn voor hun gedrag. ‘Maar wie gelooft, zoekt vandaag eerder aansluiting bij het sociale of zingevende aspect ervan.’

Vandewiele pleit ten slotte nog voor mildheid en realisme in het publieke debat: ‘We hoeven geen schrik te hebben dat we terugkeren naar het rooms-katholieke Vlaanderen van vroeger. Wat vandaag gebeurt, is iets fundamenteel anders. Jongeren zoeken naar echtheid, naar iets wat hen raakt. Soms vinden ze dat in religie – en dan nemen ze daar ook eigenaarschap over.’

Beluister ook de mooie getuigenissen van Noor en Noa, twee jongeren die geregeld de Engelstalige viering in de kathedraal van Antwerpen bijwonen, in De wereld van Sofie.

Bron: VRT