Overlever van misbruik Luna T stelt wandtapijten tentoon: ‘Een proces van afreageren en repareren’

Van 24 maart tot 11 april loopt in de pandgang van het karmelietenklooster in Gent een tentoonstelling die geen toeschouwer onberoerd zal laten. Wandtapijten met ingescheurde stukken en met kleurrijke draad weer aaneengehechte flarden drukken alle emoties uit waar Luna T (schuilnaam) door moest toen ze na ruim veertig jaar naar buiten kwam met haar verhaal van misbruik door een pater op bezinningsdagen.

Luna T. geeft haar wandtapijten de naam Flinter, het Friese woord voor vlinder. ‘De vlinder staat voor de overwinning op machtsmisbruik, op psychisch en seksueel geweld’, vertelt ze in een interview aan Otheo. ‘Elk wandtapijt stelt een kind voor, een jongen, een meisje, een kwetsbare volwassene.’

Wat Luna’s werk extra bijzonder maakt, is dat ze er ook hoop in verweeft. ‘Ik ben gelovig, nog steeds. Meer zelfs, na het misbruik heb ik mijn toevlucht gezocht in de eucharistie. Ik heb er altijd kracht uit gehaald, terwijl ik aan mijn ouders nooit iets vertelde van het misbruik. En vandaag probeer ik uit te zoeken hoe ik als christen kan omgaan met al wat er gebeurd is. Ik heb mijn dader vergeven – puur uit zelfbehoud eigenlijk. Plotseling gebeurde het en kon ik beslissen: nu ingaan tegen alle tegenwerkende krachten in en kiezen voor de weg van heling en groei.’

Je hebt veertig jaar gezwegen. Wat hield je tegen?

Ik zag op tegen een onoverzichtelijke berg van gevolgen. Wat zou er allemaal op mij afkomen? Wat met die onmacht, dat schuldgevoel, die weerloosheid? Hoe moet ik daarmee verder? Zou het mijn veilige plek in de eucharistie niet in gevaar brengen? Het was kardinaal De Kesel die me over de streep trok met zijn oproep aan slachtoffers om zich te melden. Het is nu 4,5 jaar geleden. Ik contacteerde het meldpunt en had een goed gesprek met Mia De Schamphelaere en daarna ook met de provinciale overste van de dader. Het kwam tot een dading en verontschuldigingen die ik ervaarde als een eerlijke toenadering.

Welke emoties maakte dat allemaal bij jou los?

Na de dading kreeg ik mijn klop. Er was geen opvolging en ik voelde me ontzettend alleen. Ik vroeg het e-mailadres van de overste op en mailde: ga je niet eens vragen hoe het nu met mij gaat? Sindsdien belt hij maandelijks. Daaraan zie je: men wil wel leren in de Kerk, maar het gaat zo moeizaam. Er is zoveel méér warmte, spontane goedheid, genegenheid, betrokkenheid nodig!

In die eerste periode na het verbreken van de stilte ben ik enorm kwaad geweest op de Kerk. Niets of niemand bleef overeind.

En toch is er een kentering bezig in de wereldkerk: van wegkijken, negeren, minimaliseren, naar erkennen en ontmoeten. Denk aan de openheid die paus Franciscus en paus Leo toonden bij de ontmoetingen met de overlevers. Dat is empathie, meegaan op de golf van dit lijden en er mee uit opstaan. Om die reden werd ervoor gekozen om de tentoonstelling in de periode rond Pasen te laten doorgaan.

Hoe beoordeel jij vandaag de stappen die vanuit Dignity en de Kerk worden gezet?

Zoveel slachtoffers als er zijn, zoveel manieren zijn er ook om met het aangedane leed om te gaan. Maar de structuren die worden opgezet gaan in de goede richting. Traumagerelateerde pastorale zorg is voor gelovige mensen enorm belangrijk. Ik hoop dat we daar snel de opstart van zullen zien, want het is tijd dat wij eens ergens mogen thuiskomen met ons verhaal en echte nabijheid in een open gemeenschap mogen ervaren.

Je bent gaan getuigen voor toekomstige priesters op het seminarie in Leuven. Hoe ging dat?

Dat gebeurde op uitnodiging van de seminaristen zelf. Het is zeer goed dat toekomstige priesters op die manier geïnformeerd worden. Een getuigenis kan krachtig zijn. Paus Leo  heeft hiertoe ook opgeroepen in het kader van het synodaal proces. De Kerk is misschien geen machtig instituut meer, maar de cultuur die bij de machtskerk hoorde, hangt nog in de coulissen. Er is echt nog bekering nodig om een dienstbare Kerk te worden. Om afstand te doen van een zeker machtsgevoel dat bij wijding komt kijken en te gaan naar een fundamenteel dienend en relationeel priesterschap.

Zou ik overlevers van misbruik zoals jij misschien de pioniers mogen noemen van een echte synodale Kerk? 

We zijn alleszins getuigen van hoe het zeker níet moet. Niet één christen zou zich boven een ander moeten verheffen, laat staan boven een kind of kwetsbare jongere. En misschien kunnen we door ons verhaal wel mensen raken, zodat ze de ogen openen. Alles begint ermee je te laten raken. Nederigheid en solidariteit, dat zijn misschien goede graadmeters voor een herboren, synodale Kerk in Vlaanderen en in de wereld.

Waarom kom je met de tentoonstelling naar buiten, terwijl je tegelijk anoniem wil blijven?

Ik houd er niet van dat mensen anders naar mij gaan kijken als ze eenmaal weten wat ik heb meegemaakt. Toch wil ik ook mijn stem laten horen. In het kader van het seksueel misbruik horen we te vaak een louter negatief verhaal. Er zijn ook overlevers die kiezen voor kleur en licht, die niet in de donkere put willen blijven zitten en het niet alleen over financiële compensatie willen hebben. Voor mensen die nog naar buiten moeten komen met hun trauma – in de Kerk of elders – helpt het niet om alleen maar het negatieve te benadrukken. Er is ook een nieuwe, stille golf van waarachtige erkenning en acceptatie van mensen die door de Kerk werden gekwetst, aan het gebeuren. Alleen daardoor kan je opstaan na misbruik.

Je hebt aartsbisschop Luc Terlinden uitgenodigd. Zei hij onmiddellijk toe?

Hij heeft mijn mail met de uitnodiging inderdaad onmiddellijk positief beantwoord en daar ben ik heel blij om. Hij zal een inleiding geven op de vernissage. Ook dat is erkenning en bemoediging voor slachtoffers en getuigen van misbruik. (LW)

Flinters is te bekijken in de pandgang van het karmelietenklooster in de Burgstraat in Gent van 24 maart tot 11 april. Het publiek is welkom op de vernissage met aartsbisschop Luc Terlinden op 23 maart om 19.30 uur. Terlinden gaat ook voor in de mis vooraf om 18.15 uur.