Samuel Goyvaerts bekleedt eerste leerstoel cisterciënzer liturgie en spiritualiteit

Tilburg University vestigt samen met de trappistenabdij Koningshoeven, vlakbij Tilburg, een Leerstoel voor cisterciënzer spiritualiteit, liturgie en theologie aan de Tilburg School of Catholic Theology. De leerstoel wordt bekleed door de Vlaming Samuel Goyvaerts, die in Leuven doctoreerde in de theologie en al enkele jaren in Tilburg werkt op het onderzoeksdomein liturgie. De benoeming van Goyvaerts als bijzonder hoogleraar gaat in per 1 oktober.

De leerstoel voor cisterciënzer spiritualiteit, liturgie en theologie onderzoekt hoe de eeuwenoude cisterciënzer traditie mensen vandaag kan inspireren. Daarbij is er aandacht voor de Regel van Benedictus, gebed, arbeid, gastvrijheid en de manier waarop geloof en dagelijks leven met elkaar verbonden zijn. Ook kijkt de leerstoel naar wat deze traditie kan betekenen voor actuele vragen rond duurzaamheid, leiderschap, gemeenschap en menselijke waardigheid. 

Tot slot is er aandacht voor de internationale en interculturele ontwikkeling van het cisterciënzer gedachtegoed, dat wereldwijd leeft in abdijen en gemeenschappen, onder meer in Afrika en Azië.

Onderzoek naar monastieke wijsheid

Goyvaerts: 'Het bredere publiek verbindt trappisten vooral met kaas, bier en landbouw. Die associaties raken niet de hele werkelijkheid. Achter het beeld van de werkende en biddende monnik gaat een rijk palet aan spirituele, liturgische en theologische tradities schuil. De leerstoel wil die diepere lagen van de cisterciënzer wereld zichtbaar maken en academisch doordenken. Daarbij gaat het niet alleen om het bewaren van een oude traditie, maar ook om een kritische reflectie op het trappistenleven zelf en op de vraag hoe deze traditie in de 21ste eeuw vruchtbaar en geloofwaardig gestalte kan krijgen.'

Volgens Goyvaerts vraagt die opdracht om aandacht voor de oude wortels van deze bijzondere vorm van religieus leven. De cisterciënzer traditie staat in het verlengde van de zesde-eeuwse Regel van Benedictus, die een levensweg aanreikt van trouw aan plaats en gemeenschap, voortdurende innerlijke omvorming en gehoorzaamheid als ontvankelijkheid. ‘De keuze voor dit levenspad is geen vlucht uit de wereld, maar een concrete manier om in de wereld op God gericht te leven. Hoewel een oude en beproefde traditie, moet deze telkens opnieuw vorm krijgen in haar eigen tijd en context.’

Nog volgens Samuel Goyvaerts kan de monastieke traditie in een postseculiere en gefragmenteerde samenleving een kritisch perspectief bieden op dominante beelden van mens en maatschappij. Zij reikt een wereldbeeld aan waarin ritme en ritueel, matiging, gemeenschap en contemplatie centraal staan, zij het niet als doel op zich, maar steeds gericht op een leven in verbondenheid met God. De leerstoel wil een brug vormen tussen universiteit en abdij, tussen geleefde spiritualiteit en wetenschappelijke reflectie.

Goyvaerts: 'De abdij van Koningshoeven en andere abdijen en kloosters leven niet buiten de wereld; ze worden net als andere gemeenschappen geconfronteerd met maatschappelijke veranderingen en de complexiteit van deze tijd. Dat vraagt om bezinning, studie en verdieping. Abdijen bieden juist een oefenplaats om anders te kijken naar tijd, gemeenschap, arbeid, duurzaamheid en menselijke waardigheid. Daar kunnen theologie, universiteit en samenleving veel van leren.’