Wat is een encycliek? En wat is het verschil met een apostolische exhortatie?

Paus Leo XIV ondertekende op 4 oktober 2025 zijn eerste apostolische exhortatie met als titel Dilexi te, Ik heb u liefgehad. De tekst werd op donderdag 9 oktober in het Vaticaan openbaar gemaakt. Op 25 mei 2026 volgt zijn eerste encycliek,Magnifica humanitas. 

Wat is het verschil?

• Een apostolische exhortatie is een officieel document van de paus, gericht aan de gelovigen van de Kerk, met als doel hen aan te sporen tot de praktische toepassing van bepaalde geloofselementen. Ze gaan meer over de toepassing van de leer.
• Een encycliek is een brief van de paus, in de eerste plaats gericht aan de bisschoppen van de wereld – en vervolgens via hen aan de gelovigen en alle mensen van goede wil – met leerstellige of morele inhoud. Encyclieken staan een trapje hoger in de orde van belangrijkheid van pauselijke documenten.

Top 5 van pauselijke documenten

1. Apostolische constitutie: het hoogste wetgevende document in de katholieke Kerk, gebruikt om bijvoorbeeld een liturgisch boek voor te schrijven, een bisdom op te richten of een dogma af te kondigen. Bijvoorbeeld: Munificentissimus Deus (1950), de dogmaverklaring over de Tenhemelopneming van Maria.
2. Encycliek: gewichtige pauselijke brief van leerstellige aard. De inhoud is niet noodzakelijk onfeilbaar, maar behoort wel tot de katholieke leer. Bijvoorbeeld: Dilexit nos (2024), de encycliek van paus Franciscus over het belang van het Heilig Hart van Jezus, in een ‘wereld die haar hart lijkt te hebben verloren’.
3. Apostolische exhortatie: pauselijk schrijven over de praktische toepassing van bepaalde geloofselementen. Bijvoorbeeld: Amoris laetitia(2016) van paus Franciscus met een barmhartige visie van de Kerk op huwelijk, gezin en pastorale zorg.
4. Apostolische brief: meestal gericht aan een bepaalde persoon of groep, soms aan alle gelovigen. Een bijzondere vorm is het motu proprio, een brief die de paus uit eigen beweging schrijft, zonder advies van een kardinaal of een dicasterie. Een motu proprio gaat vaak over kerkorganisatorische, administratieve of kerktuchtelijke onderwerpen. Bijvoorbeeld: Spiritus Domini (2021) een motu proprio waarmee paus Franciscus vrouwen toelaat tot de functies van lector en acoliet.
5. Pauselijke boodschap: toespraken, homilieën, catecheses en andere vormen van verkondiging van het gewone leergezag van de paus.

Verband met de bisschoppensynode

Als een brief van de paus aan de Kerk wordt de apostolische exhortatie vaak gebruikt om de resultaten van een bisschoppensynode samen te vatten en mee te delen. In dat geval worden ze postsynodale apostolische exhortaties genoemd. Bijvoorbeeld: Christus vivit(2019) van paus Franciscus, na de jongerensynode van 2018.