Vluchtelingen hoopten met Pasen terug in Oekraïne te zijn

Mijn zoontje van drie had een gezondheidsprobleem toen we in Beveren aankwamen, vertelt Tanja, en een paar mensen die even tevoren nog complete vreemden voor ons waren, begonnen onmiddellijk te telefoneren om een doktersbezoek voor ons te regelen. Het was zaterdagavond, elke overheidsdienst zou gepast hebben en de Oekraïners gevraagd hebben om ’s maandag eens terug te komen … en dan zou het allemaal nog een tijdje geduurd hebben. Maar deze mensen, zegt Tanja, waarvan we intussen weten dat ze een andere job hebben en hard werken, maakten plots alle nodige tijd vrij om als gekken rond te bellen. En ’s anderendaags konden wij al bij een dokter terecht.

Het mooiste is dat die mensen voortdurend als een team tewerk gaan en ons daardoor zo snel kunnen helpen. Tanja

Sant’Egidio

Tanja en Yulia zijn twee nichtjes uit Tsjerkassi, een grote provinciestad op 180 kilometer rijden ten zuidoosten van de Oekraïense hoofdstad Kiev. Ze hebben allebei een dochtertje van tien en een jonger zoontje, respectievelijk vijf en drie jaar oud. Zij vormen twee van het veertigtal Oekraïense vluchtelingengezinnen – samen zowat 150 mensen – die de Gemeenschap van Sant’Egidio momenteel al in ons land opvangt. Onze opvang is heel persoonlijk, vertelt Lena Pengel, een Oekraïense die al langer in België leeft en het project voor de Sint-Egidiusgemeenschap coördineert. Dat is belangrijk, omdat je zo meteen kunt inspelen op elk eventueel probleem.

De Sint-Egidiusgemeenschap is erin geslaagd via haar ruime netwerk voor al die mensen oplossingen op maat te vinden.

Schuilkelders

De beide nichtjes verlieten Tsjerkassi meteen na de Russische inval eind februari om te gaan schuilen bij Yulia’s moeder in een dorp dat tientallen kilometer buiten de stad ligt. Maar aangezien ook daar voortdurend luchtalarm weerklonk en zij dus met de kinderen de facto in schuilkelders leefden, beslisten zij verder te reizen naar het westen van Oekraïne, waar het toen nog rustig was. Het was een aartsmoeilijke beslissing, zegt Yulia, die we samen met onze beide echtgenoten hebben genomen. Natuurlijk hadden wij geen zin om onze mannen te verlaten, maar wij konden onze kinderen niet in zulke omstandigheden laten leven.

Wij zijn gevlucht voor de kinderen. Tanja & Yulia

Autorit

Toen ook Lviv – dicht bij de Poolse grens - gebombardeerd werd, beslisten de nichtjes om naar het Westen te trekken. Yulia’s zuster was bij de Russische inval toevallig op vakantie in Slovakije met twee van haar drie kinderen. Daarom trok haar schoonbroer terug naar Oekraïne om het derde kindje en de grootouders op te halen en naar Slovakije te brengen. En ’s anderendaags reed hij met Tanja, Yulia, hun vier kinderen en zo weinig spullen als er nog in de auto konden, over Polen, Duitsland en Nederland naar België. Lena is destijds opgegroeid in onze wijk en ik had via Facebook contact met haar gehouden, vertelt Yulia. Zij had beloofd voor een opvangplek te zorgen. Maar dat wij op zaterdagavond 12 maart zo goed ontvangen zouden worden, dat had ik nooit durven dromen.

Gasten in ons huis, gasten in ons hart. Erik van Alsenoy

Erik en Marcella

Een sympathisant van Sant’Egidio, Erik van Alsenoy, woont al sinds de coronacrisis in zijn buitenverblijf aan de kust en liet weten dat hij zijn grote appartement in Beveren in het Waasland, dat al die tijd leegstond, ter beschikking wou stellen van Oekraïense gezinnen. Hoe ze dat appartement tijdens onze autoreis in een-twee-drie ombouwden tot een woonst voor twee gezinnen, met zelfs de geschikte bedden voor vier jonge kinderen, dat ik blijf het ongelooflijk vinden, lacht Tanja. Erik sprak ook zijn buurvrouw Marcella Suy aan, die op het gelijkvloers van het gebouw een zelfstandige zaak uitbaat. Ik ken Erik al dertig jaar, zegt Marcella. Hij vroeg of ik wou helpen die mensen opvangen.

Ik had twee weken vakantie en niets gepland; het werd de mooiste vakantie van mijn leven. Marcella Suy

Russisch

Ik installeerde een collectebus in mijn winkel, vertelt Marcella, en talloze klanten van mij waren maar al te blij te kunnen helpen. Intussen zijn beide jonge mama’s met hun kinderen in Beveren gedomicilieerd en Tanja werkt er al deeltijds als ‘tussentolk’ bij de wereldklas voor vluchtelingen die in het Rode Kruiscentrum in de gemeente worden opgevangen. De kinderen gaan ook alle vier al in Beveren naar school. Toevallig is daar al langer een meisje uit Moldavië en zij werd de buddy van de kinderen omdat zij Russisch met hen kan spreken. Wij hebben persoonlijk immers nooit problemen met Russen gehad, wij hadden zelfs kennissen in Rusland. Al is dat nu moeilijk geworden, ze worden door het regime zo gebrainwasht.

Een van de meisjes maakte internetblogs in het Russisch, maar sinds de oorlog doet ze dat alleen nog in het Oekraïens.

Luchtalarm

Hoe zorgeloos de kinderen er nu ook bij lijken te lopen, de impact van dit alles is niet te onderschatten. Zelfs ik trilde van angst toen ik hier in Vlaanderen een vliegtuig hoorde overvliegen, vertelt Tanja. Sinds acht jaar – sinds het neerhalen van een Boeing 777 met meer dan tweehonderd passagiers die van Amsterdam naar Kuala Lumpur vloog – is het Oekraïense luchtruim gesloten voor buitenlandse vluchten. En sinds eind februari betekenen vliegtuigmotoren: luchtalarm en schuilen! De kinderen hebben eraan moeten wennen dat zij niet naar een schuilkelder moeten hollen van zodra je geluid aan de hemel hoort. Natuurlijk beseffen zij, op hun manier, maar al te zeer wat er aan de hand is.

Als de jongste zijn pa aan de lijn heeft, vraagt hij meteen of het kalm is en of hij terug naar huis kan. Yulia

Pasen

Vorige week werd in Beveren de tiende verjaardag van een van de meisjes gevierd. We hadden gehoopt voor die verjaardag weer thuis te zijn, zegt Tanja, en daarna alvast met het orthodoxe Paasfeest, dat we morgen vieren. En nu rekenen we allemaal op 9 mei, de dag waarop in Rusland de overwinning na de Tweede Wereldoorlog wordt gevierd, zegt Yulia. Wil Vladimir Poetin zijn oorlog tegen dan niet afgerond hebben? De dames beseffen terwijl zij het zeggen wel dat het langer kan duren, maar zij willen zo snel mogelijk naar huis, naar hun echtgenoten, naar hun land. Zij vrezen vooral dat dit een ‘frozen conflict’ wordt, dat de oorlog vastloopt zoals ook in Syrië is gebeurd.

Wanneer zullen de Russen de ogen openen, Poetins propaganda sust ze al meer dan twintig jaar in slaap. Yulia

Familie

Mensen concreet kunnen helpen, zoals Erik, Lena en Marcella het doen, is een groot geschenk. Dit alles geeft mij een erg warm gevoel, zegt Marcella. Mijn zoon heeft geen kinderen, en plots krijg ik vier kleinkinderen in één keer. Ook bij de Oekraïners zijn er in deze paastijd erg dankbare gevoelens, maar uitbundige feeststemming is er niet. Behalve de factor Poetin, begrijpt niemand van hen immers hoe het zover is kunnen komen. Wij hebben de Russen nooit als vijanden beschouwd, zegt Tania met klem. Zelfs de beulen van Boetsja zijn slechts acteurs in Poetins theater. En wat met de spanning tussen de verschillende orthodoxe kerken, de Oekraïens-orthodoxe en de Russisch-orthodoxe?

Hoewel Oekraïens-orthodox, zijn al onze kinderen in Russisch-orthodoxe kerken gedoopt; na de oorlog zal dat wellicht niet meer kunnen. Tanya