Elk jaar mag ik er weer vertoeven. Gelegen te midden van de velden en de olijfbomen net buiten de stad Assisi, straalt het kloostertje van San Damiano een ingetogen fierheid uit. De heilige Franciscus werd er verzonken in gebed voor het kruis door God op weg gezet. 'Herstel mijn kerk!', klonk het. Zijn eerste vrouwelijke volgelinge Clara nam er enkele jaren later samen met haar zusters haar intrek.
Met onze groep staan we stil bij de ‘levenswijze van de armoede’ die Clara er doorheen de jaren met haar zusters concreet vorm gaf. Het blijft verbazen hoe radicaal ze voor een leven van bezitloosheid kozen, wat soms armoede tot gevolg had. Het was hun manier van ‘boete doen’ als antwoord op het onrecht dat de melaatsen en de armen in de straten van Assisi ondergingen. Ver weg van macht en rijkdom, kozen ze ervoor Evangelisch te leven en de arme, nederige Christus te volgen.
Maar nood breekt wet, zo blijkt veelvuldig uit de leefregel. Als ze het ‘nodig hebben’ mogen de zieke zusters zachtjes praten in de slaapzaal waar het eigenlijk stil moest zijn. Ze mogen een extra trui aanvaarden, als ze die ‘nodig hebben’. Ja, de één mag de ander gerust zijn ‘nood kenbaar maken’. Dat is niet zo eenvoudig! Want wat heb je écht nodig? En het voelt soms ook best kwetsbaar om dat aan anderen te communiceren.
In deze tijd geraak ik wel eens in de war over wat mijn échte noden zijn. Met alle publiciteit die nietsvermoedend mijn dagelijks leven doordringt, betrapte ik mezelf er onlangs op met schaamte een pakje van de postbode aan te nemen. ‘Had je dit nu echt nodig?’, ging het door mijn gedachten. 'Alles wat je te veel hebt, neem je af van een arme!'”, klonk de stem van Franciscus in mijn achterhoofd. ‘Nee, eigenlijk niet’ besefte ik, dus gaf ik het door aan iemand anders.
Ik betrapte mezelf er onlangs op een pakje van de postbode aan te nemen. ‘Had je dit nu echt nodig?’, ging het door mijn gedachten.
Leven vanuit wat je nodig hebt om jouw taak en roeping in de wereld te vervullen, leer ik van Franciscus en Clara. Door hun vrijwillige keuze voor bezitloosheid zuiverden ze hun leven uit. Je échte noden kunnen je kompas worden om tegen de stroom in te zwemmen in een wereld die je overweldigt met spullen en schijnbehoeften. Al het overige mag je loslaten zodat niets je nog kan afleiden van de essentie van ons mens-zijn. Om gaandeweg te beseffen, dat we alles wat wezenlijk is zomaar ontvangen. We kunnen er als mens alleen maar ruimte voor maken en ontvankelijk zijn.
We bezitten het niet: de zon die door de wolken breekt, de glimlach van een toevallige passant, een naaste die je zomaar wat aandacht schenkt, je bezieling die in woord en daad haar weg naar buiten vindt, de frisse herfstlucht die je inademt, een nieuwe kans … het wordt ons telkens weer gegeven, in vrijheid. Wat een rijkdom en wat een vreugde!
