De Vraagbaak: ‘Hoe een hedendaagse kijk op geloof vereenzelvigen met ons geloof als ware geloof?’

▷ Naar de podcast op Spotify 

▷ Naar de podcast op Apple Podcast 

Wat is geloof?

Laten we eerst even nadenken over wat geloof is: niet zomaar een set van waarheden of overtuigingen aangeven, maar zich overgeven. Pas vanuit het besef dat je je toevertrouwt aan iets waarachtigs, wordt de waarheid belangrijk. Als je je overgeeft aan Jezus, is dat vanuit het geloof dat dit je niet zal teleurstellen. Dat heeft niets te maken met een rationeel bewijs dat wat Jezus of de Kerk zeggen waar is, maar met het geloof dat dit de moeite is om het belangrijkste te zijn in je leven.

Revelatio en revelata

Met een beroep op ‘Dei Verbum’, een dogmatische constitutie van Vaticanum II, zou je een onderscheid kunnen maken tussen revelatio en revelata. Het eerste betreft het gebeuren van Gods openbaring aan alle mensen, het tweede zijn de stellingen, waarheden, die enkel een licht werpen op God die zich kenbaar maakt. In het antwoord van de mensen, de commitment, vertaalt het verstaan van de waarheid dat God alle mensen graag ziet zich in concrete ervaringen.

Ook als je met het geloof bent opgegroeid, ga je op een bepaald moment soms kritisch denken. Toch groeit je geloof dan doorheen het vertrouwen en ervaren dat God ons onvoorwaardelijk graag ziet.

Geloof heeft dus niet op de eerste plaats te maken met rationele bewijzen. Er zijn overigens ook andere dingen in het leven die we niet helemaal wetenschappelijk kunnen bewijzen.

Vele waarheden?

Ook aanhangers van andere geloofsovertuigingen zijn overtuigd van de waarheid van hun geloof. Als we er zo van doordrongen zijn dat God liefde is, moet onze omgang met hen vertrekken vanuit een basishouding van respect.

Hebben christenen vandaag dan te weinig bekeringsdrang? Ja en neen. Het is niet altijd zo zichtbaar, maar Franciscus van Assisi zei al: “Verkondig het evangelie, en gebruik woorden als het moet.” We getuigen vooral door onze omgang met anderen. Vroeger dacht men vaak dat men eerst moest bekeren en dopen, en dan goede werken doen. Maar reeds geruime tijd is er een omslag: precies door goed te zijn en te doen zullen mensen zich gaan afvragen waarom we dit doen, en dan is er gelegenheid om over ons geloof te vertellen.

De lamp niet onder de korenmaat zetten

Als mensen christen zijn geworden, heeft dit steeds te maken gehad met verhalen, beleving en ervaring, schoonheid, met verschillende dimensies van het bestaan, en pas naderhand met het verstand. Je kan de waarheid van het christelijk geloof dan ook niet bewijzen ‘van buitenaf’, want je staat er door je ervaring altijd middenin.

Tegelijk staat het geloof wel in de waarheid. De waarheid bestaat wel degelijk en doet er toe: de ultieme overgave aan God moet waarachtig zijn, je kan hier ook met je verstand niet in bedrogen worden. Meer nog: binnen het geloof kan je verder nadenken over de logische samenhang van de verschillende geloofswaarheden. Bijvoorbeeld: het geloof in de Vader, de Zoon en de H. Geest hangt samen, en daarover kan je verstandige zaken zeggen, die kloppen. Dat is ook belangrijk in de dialoog met mensen die niet dezelfde verhouding hebben tot het christelijk geloof. Daarbij moeten we, om het met een Bijbels gezegde van Jezus uit te drukken, “de lamp niet onder de korenmaat zetten”. We kunnen niet van het geloof getuigen zonder het in gesprekken en ontmoetingen in het licht te stellen: dit geloof is de bron van mijn leven, van de manier waarop ik leef.