Vonnis dwingt Vlaamse overheid streng toe te zien op transport naar Israël: Pax Christi verheugd

Op maandag 7 juli daagden de ngo's Vredesactie, Intal, 11.11.11 en de Liga voor Mensenrechten het Vlaams Gewest voor de kortgedingrechter. 

Aanleiding was een container die vorige maand werd stilgezet voor controle in de haven van Antwerpen nadat men bezorgd was om de inhoud. De container bevatte kegelrollagers en was bestemd voor Israël. 

Hoewel dergelijk materiaal ook civiel bruikbaar is, worden de kegelrollagers volgens de ngo's verscheept als defensiemateriaal. De lading, afkomstig uit Frankrijk, zou naar de haven van Ashdod verscheept worden, met Ashot Ashkelon Industries als ontvanger. Dit Israëlische bedrijf staat bekend om de productie van onderdelen voor defensie die in Gaza worden ingezet. Volgens de ngo's vertrekken er zelfs maandelijks containers met vermoedelijk defensiemateriaal vanuit de haven van Antwerpen naar Israël.

Eisen van de ngo's

De eisen van de ngo's waren duidelijk: de bewuste container mag niet naar Israël vertrekken en ook andere transporten moeten in de toekomst worden tegengehouden. 

De ngo's beroepen zich daarvoor op de wapenhandelwetgeving én het internationaal humanitair recht. 

De Vlaamse overheid voert volgens hen geen actief toezicht uit, maar controleert enkel wanneer transporteurs zoals scheepvaartsbedrijven daar zelf om vragen. 'Het Vlaamse wapenembargo blijkt een lege doos', stelde Jo Dirix van Vredesactie. 

'De genocideconventie verplicht staten bovendien actief om genocide te voorkomen', zo voegde Isabelle Vanbrabant van Intal toe. 'Dat begint met het stopzetten van elke betrokkenheid bij militaire operaties waarin oorlogsmisdaden plaatsvinden.'

Rechter wijst Vlaamse overheid op 'verpletterende verantwoordelijkheid'

Op donderdag 17 juli velde de Brusselse rechtbank een vonnis. 

De kortgedingrechter was scherp voor de Vlaamse regering. De overheid moet actiever toezien op de transporten naar Israël, en dat zelfs op straffe van dwangsommen. Er wacht de overheid een dwangsom van 50.000 euro per lading die nog richting Israël vertrekt.

Volgens Philippe Vanstapel, persattaché van de Brusselse kortgedingrechter, is er wel degelijk sprake van schendingen van het internationaal humanitair recht, het internationaal oorlogsrecht en het Genocideverdrag.

'De Vlaamse regering heeft in deze niet alleen een bevoegdheid, maar tevens een – verpletterende - verantwoordelijkheid', staat te lezen in het vonnis. 'Verdragen, decreten en beleidslijnen die niet worden omgezet in actieve daden, verliezen elk nut. (...) Erger nog, zij misleiden de burger in zijn rechtmatig vertrouwen dat de overheid handelt in overeenstemming met de regelgeving die middels democratische besluitvorming tot stand is gekomen.'

Vreugde bij ngo's en Pax Christi

De ngo's spreken over een 'baanbrekend vonnis' en 'historische overwinning'. Ook Pax Christi, hoewel niet rechtstreeks betrokken bij de indiening van de zaak bij de rechtbank, reageert verheugd op het nieuws. 

'Vier NGO’s hebben voor elkaar gekregen wat in essentie een taak van de Vlaamse overheid is: de doorvoer van strategische goederen controleren en weigeren indien dit niet in lijn is met het Vlaamse wapenhandeldecreet, de Europese regelgeving en het VN-wapenhandelverdrag', stelt Orry Van de Wauwer, directeur van Pax Christi. 

Pax Christi Vlaanderen riep eerder al op om de bestaande regelgeving in het Vlaamse Wapenhandeldecreet te blijven toepassen, toen de Vlaamse regering in haar regeerakkoord aankondigde de regels rond export en doorvoer van strategische goederen te willen versoepelen. 

'Vandaag bestaat er al een exportverbod van wapens en dual use goederen naar Israël, al blijft dit dode letter. Dat heeft deze case opnieuw bewezen. Het is dankzij waakzame burgers en ngo’s die naar de rechtbank trokken, dat de regelgeving effectief werd toegepast. Ook in het verleden zijn er al strategische goederen vanuit Vlaanderen naar Israël uitgevoerd of doorgevoerd via andere EU-lidstaten. Door de eigen regels niet toe te passen, faciliteert Vlaanderen de gruweldaden van Israël in Palestina. In plaats van regels te versoepelen, moet de overheid haar eigen regels net strikter toepassen', besluit Van de Wauwer.

Onenigheid binnen de Vlaamse regering

Ondertussen ging de Vlaamse overheid in beroep tegen het vonnis. Het kabinet van Vlaams minister-president Matthias Diependaele laat weten 'zich serieuze vragen te stellen bij de gegrondheid, impact en omvang van dit vonnis, dat ver van de realiteit lijkt te staan'. 

Toch is niet iedereen in de Vlaamse regering het daarmee eens. Vooruit-ministers Melissa Depraetere en Caroline Gennez vinden dat Vlaanderen er alles aan moet doen om de doorvoer van wapens naar Israël volledig te blokkeren. Ze laten weten de eisen van de ngo's volledig te steunen en vragen de Vlaamse overheid dan ook om het beroep in te trekken. 

Vooralsnog blijft het vonnis alleszins gelden en vertrekt er geen container met vermoedelijk defensiemateriaal naar Israël.

Bronnen: De Morgen, VRT NWS, DeWereldMorgen.be, Pax Christi