Hoe beleef jij Allerzielen? - Dit antwoordden de lezers van Otheo

Ik kan Allerzielen niet beleven zonder Allerheiligen. Voor mij zijn deze dagen het grote familiefeest van de Kerk, over de grenzen van het tastbare heen. Om het beeldrijk voor te stellen: als je de wekelijkse eucharistie ziet als een feest voor de nauwe familie, dan is Allerheiligen het feest van de uitgebreide familie en op Allerzielen kunnen ook de familie van het zevende knoopsgat en alle vrienden aanschuiven. Met andere woorden: met steeds meer samen rond Jezus. 

***

Met mijn kinderen ga ik naar de graven van mijn grootouders om er bloemen te zetten. Tegenover het graf van mijn oma en opa ligt toevallig het graf van een vriend die koos om uit het leven te stappen. Ik mis hen niet, want er kan op elk moment een gedachtelijn tussen ons zijn. Op een dag ontmoet ik hen allemaal terug in de hemel.

***

In het woonzorgcentrum gedenken we alle overleden bewoners van Allerheiligen 2024 tot Allerheiligen nu met een eucharistieviering. Hun namen worden afgeroepen en we branden een kaarsje voor alle overleden. Na de viering delen we ook kaartjes uit met hun namen erop.

***

In mijn dorp was er zowel op Allerheiligen als op Allerzielen een gebedsdienst in de namiddag. Daar gingen we heen. Na de dienst ging het in stoet naar de begraafplaats. Wij echter gingen naar huis, omdat het te laat en te donker zou worden. En 's avonds aten we pannenkoeken. 

Op het rouwboekje ontdekten we dat we 2 oudere broers hadden: 'naamloos, dood geboren, naamloos twee uren geleefd'. Op de vraag aan moeder waar onze broers begraven waren was het antwoord kort. 'Tegen de muur, in de ongewijde grond.' Waarschijnlijk was de pijn te groot, begreep ik later. We hebben nooit hun graven bezocht. Ook het antwoord van vader was afwijzend: 'Je kan overal bidden voor de gestorvenen.'

Wat ik nu doe? Niet naar het kerkhof op die dagen, wel een bloem laten plaatsen om de andere mensen niet te laten roddelen. 
Ik neem mijn doos met de bidprentjes en bekijk ze één voor één, ze herleven in mij, ik praat met hen. Bij sommigen blijf ik langer haperen...is meditatief. Het aantal gekende doden wordt elk jaar langer, dus meer dan die 2 dagen... . En soms eet ik ook pannenkoeken."

***

Ja hoor, al veertig jaar knippen we bloemen in de tuin om op de begraafplaats te leggen op alle graven die geen bloem kregen. Ook rijden we naar de negen begraafplaatsen waar familieleden liggen. We leggen bij alle overledenen van de familie een roosje, ongeveer 80 in totaal.

***

Op 1 november ga ik altijd eucharistie vieren. Vroeger kochten mijn broer en ik bloemen en deelden we de kosten. Onze familie is klein en we hadden verscheidene graven om voor te zorgen. Nu zijn verschillende grafvergunningen vervallen en bekostigt mijn broer nog de bloemen van de overgebleven graven. Ik geef er de voorkeur aan om eucharistievieringen te organiseren voor de familie. Voor mij is dat de sterkste vorm van gebed. Als ik dan wat later naar het kerkhof ga, bid ik bij het graf.

***

Ik vind veel steun in mijn geloof het hele jaar door.

***

Het liefst trek ik naar een plek waar ik ooit samen was met de overleden persoon. Aanwezig zijn op een plek waar hij/zij van hield, brengt me hem/haar zo nabij.

***

Met Allerzielen gedenk ik mijn overleden ouders, schoonouders en mijn vijfjarig zoontje. De dagen vòòr Allerheiligen poets ik de graven en maak een bloemstukje. Ik bid daarna nog even bij hun graf. Op Allerheiligen begin ik de dag met de Eucharistieviering in de kerk en gedenk ik intens mijn geliefden. Het is dit jaar de eerste keer dat in onze plaatselijke parochiekerk geen enkele dienst meer plaats vindt, maar wie God wil vinden, zoekt wel. Op Allerzielendag ga ik ook naar de graven. We hadden in onze parochie de mooie gewoonte om na het 'Lof' in de namiddag met alle kerkgangers in processie naar het kerkhof te gaan. We baden daar nog samen en vervolgens ging iedereen naar zijn graven. Wat mooi! Ik hoop en bid dat die gewoonte terugkomt.

***

Mijn vader overleed toen ik zestien was, mijn moeder toen ik zesendertig was. Ik verloor mijn echtgenoot, mijn zus stapte uit het leven en mijn twee broers en een neef zijn gestorven. Zoveel mensen die ik allemaal mis op een andere manier. Toch blijven ze op verschillende wijze 'aanwezig'. Je kan zeggen dat de dood sterk deel uitmaakt van mijn leven, maar het went nooit. Mijn hele leven was het geloof een richtlijn, met mijn ouders als voorbeeld. Ze waren zelf sociaal en empathisch en leerden mij om mij in te zetten voor andere mensen. Met alle dierbaren praat ik op goede en minder gelukkige momenten. Mijn geloof helpt me daarbij en houdt me recht om door te gaan en anderen nabij te zijn. 's Avonds dank ik Onze Heer en mijn dierbaren voor hun aanwezigheid en ga ik slapen als een tevreden mens.

***

Sinds het verlies van mijn pleegouders – nu 67 en 57 jaar geleden – is het voor mij alle dagen Allerzielen. Ik mis hen meer en meer. Ik kus elke dag meerdere keren hun foto. Hun inzet voor mij biedt me enige troost, maar neemt het verlies niet weg. Voor mij zijn het heiligen. Hun heengaan heeft heel mijn verdere leven getekend. Gelukkig kan ik nog met hen praten en vraag ik God elke dag dat zij blijvend opgenomen zijn in de oceaan van Zijn onmetelijke liefde.

***

Allerheiligen en Allerzielen beleef ik als een geheel. Het zijn twee dagen van speciale aandacht en liefde voor overleden familieleden, buren, kennissen en ook onbekende mensen die niemand hadden. De dag begint met een Eucharistieviering. Ik haal foto's en gedenkkaartjes uit de doos die ik een voor een bekijk, begroet en uitstal. Herinneringen en emoties komen dan naar boven. Na het middageten trek ik me even terug in mijn kamer voor mijn altaartje waar ik bid, mediteer en tot God spreek. Nadien bezoek ik de begraafplaatsen van onze dichtste geliefden, al dan niet vergezeld van mijn kinderen en kleinkinderen. Al dertig jaar komt de familie nadien samen bij ons en eten we Sint-Niklaaskoeken met chocomelk.

***

Allerzielen is voor mij een moment om rustig te wandelen en mijmeren op het kerkhof en stil te staan bij zoveel familieleden en vrienden die ik mocht kennen en verzorgen. Al die jaren van vriendschap zijn 'voorbij' maar geven mij nog altijd troost. Ik word heel rustig op het kerkhof en de zon beloont me soms met haar warmte.

***

Ik denk op Allerzielen aan de overledenen die het dichtst bij mij stonden en die ik nog altijd mis. Ik laat voor hen een kaars branden en bid voor hen. Ik bid vooral Psalm 130 en het rozenhoedje van de Goddelijke Barmhartigheid. Ik praat ook met die overledenen en vraag hen om voor ons te bidden.

***

De feestdag van een heilige is een dag waarop die heilige extra actief kan zijn, toch? Extra veel genades kan uitdelen. Ooit las ik dat zelfs de 'kleinste' heilige in de hemel meer van je houdt dan iemand op aarde ooit van je kan houden. Sterk, hè! Op Allerheiligen barst de hemel dus uit zijn voegen.

Op school leerden we dat Allerzielen een soort zusterfeest van Allerheiligen was: een dag om de onbekende heiligen te herdenken. De mensen die we gekend hadden en van wie we mochten veronderstellen dat zij in de hemel zijn. Zo is het natuurlijk niet. Het is een dag om te bidden voor hen die nu nog gezuiverd worden om vervolgens op hun beurt in de hemel opgenomen te worden. 

Veel jaren geleden baden mensen voor de zielen in het Vagevuur. Ze deden dat door op Allerzielen een kerk of kapel binnen te gaan, een onzevader te bidden en vijf weesgegroetjes, vervolgens naar buiten en terug naar binnen te gaan om weer te bidden. Zo vaak zo maar konden. Een halve dag de kerk binnen en buiten lopen, daar had ik toen, met kleine kinderen, echt de tijd niet voor. Ik besloot wel die dag zoveel als ik kon binnen te gaan in de kapel van mijn hart en daar te bidden, zo goed en zo kwaad als het gaat. Zo doe ik het nog steeds.

Eigenlijk is het voor mij elke dag van het jaar Allerzielen, want elke dag bid ik voor hen die lijden en voor hen die binnenkort zullen 'overgaan'. Dat ze allen mogen rusten in vrede, en opleven in de vreugde van de gelukzaligen.

***

Hoe beleef jij 1 en 2 november? Zo'n oproep in Kerk en Leven... dat verdient een pluimpje. 

Ik heb niet veel verwachtingen rond Allerheiligen en Allerzielen. Naar het kerkhof gaan is te zwaar. Ik voel me één met de afbeeldingen van oma, opa, pa en ma, nichtjes en neefjes en hun kinderen op de kast en aan de muur. Het blijft op die hoogdagen dus bij gedenken, wat weg dommelen.

Een telefoontje zou toch deugd doen, of gewoon een prentje krijgen uit de hand, met de namen van overledenen. Ik woon samen met vier anderen in een residentiewoning. In het begin van het jaar waren we nog met z'n achten. Willem, Jan, Jos en Hendrik zijn ons ontvallen. Enkele dagen geleden zat Hendrik nog aan tafel; vandaag niet meer. Afscheid nemen, loslaten heet dat. 

Hoe zou een ritueel daar bij passen? Het wordt nu vlug donker. De blaren dwarrelen en aan tafel is het stil. En er is die oproep in ‘t parochieblad. 

***

Allerzielen is in de tijd van het jaar dat de dagen kort en donker worden. De tijd die ons in rouw en droefheid brengt omwille van de dierbare mensen die we verloren zijn. Ja, er mag dan eens geweend worden; dat kan helend en verlichtend  werken. Maar er moet ook wat positiefs zijn om ons vooruit te helpen, herinneringen, overwegingen meestal met wat goddelijke invloed. 

Bijna tien jaren geleden is mijn lieve vrouw gestorven. Na een zware hartoperatie was haar leven erg zwaar en moeilijk. Zij was diep gelovig en daar trok ze zich aan op. Wekelijks reed ik met haar in de rolstoel naar de kerk en naar de Mariakapellen om te wandelen in Gods natuur. Kort voor haar overlijden zei ze : 'Ik zal niet lang meer bij u blijven, maar we hebben zes lieve kinderen en veertien kleinkinderen die je goed zullen opvangen.' En zij zijn is na haar dood inderdaad een grote steun geweest. Ik stuurde hen dikwijls een berichtje waarin ik haar herinnering levend wilde houden. Die teksten zijn ook voor mij een grote steun.

Nog altijd maak ik regelmatig een fietstocht langs de geliefde kapellen waar ik zo dikwijls met haar ben geweest. Ik zit daar dan een tijd zonder echt te bidden met woorden. De rust en de stilte van die plaatsen beuren mij op en steunen mij, zeker als ik het wat moeilijk heb.                                                     

***

Begin april dit jaar is mijn papa heen gegaan in een woonzorgcentrum. Voor mijzelf, de zoon van, is het zeven maanden na datum nog niet volledig doorgedrongen. Dat komt enerzijds omdat mijn vader een heel respectabele leeftijd heeft bereikt en anderzijds omdat zijn kinderen goed met elkaar konden opschieten, met zelfs een verjaardagsfeestje verleden jaar en regelmatige bezoeken. Zijn laatste jaren zijn redelijk zorgeloos verlopen voor hem, precies dankzij vrienden en familie. 

Willen of kunnen we dit niet allemaal gunnen aan een moeder of vader die we toch moeten missen op een moment?

Vorige maand was er een herdenking in de parochie Sint-Eligius van de familieleden van inwoners van Gent die iemand moesten afstaan. Het was een stil moment met een begripvolle pastoor en een twintigtal gelijkgestemde zielen. Afscheid nemen door troost te vinden bij elkaar. Ook al zou mijn vader daar niet direct aan hebben gedacht, toch vond ik het een noodzaak om dit mee te maken, om hem levend te houden. Ik ben blij dat ik er ben geweest, en te zien hoe anderen verdriet kunnen helpen dragen. Een waardevol initiatief in deze tijden van drukte en haast.

***

Elk jaar wonen mijn vrouw en ik de gebedsdienst voor de overledenen in onze parochiekerk bij en bezoeken wij het kerkhof. Maar eigenlijk beleef ik Allerheiligen en Allerzielen het hele jaar door. Dat zit zo.

Veel jaren geleden, toen waren al heel wat naaste familieleden en trouwe vrienden heengegaan, vertelde ik een goede vriend, wijlen de abt van Postel, dat ik troost en sterkte vond in het voor de geest roepen van al die lieve overledenen en om hun steun vroeg. De abt zei: ‘Dat is uw gemeenschap der heiligen.’

Recent stierf mijn broer, 96 jaar oud. In een rouwrede tijdens de uitvaartplechtigheid heb ik mijn geloof uitgedrukt in de toetreding van mijn broer en al de overleden familieleden en vrienden, tot ‘mijn’, tot ‘onze’ gemeenschap der heiligen.

Ik kan hen dus vragen, al de dagen van mijn leven: ‘Bid voor mij, bid voor ons, steun ons, sterk ons’.

En er is de diepe overtuiging: al die dierbare overledenen, die almaar groter wordende groep van familie- en vriendenheiligen, horen helemaal thuis bij de grote menigte ‘officiële’ heiligen.    

***

Elke dag kan voor mij een beetje Allerzielen zijn. Ik mis mijn ouders en grootouders nog altijd , hoewel ik met hen een ruim deel van mijn leven heb mogen samen zijn. Enkele voorwerpen in ons huis doen nog steeds aan hen denken: de trouwfoto van mijn grootouders, de laatste foto van mijn ouders samen, de staande klok, het eetservies van vroeger. Ik luister ook graag naar verhalen van mensen die hen goed gekend hebben: dankbare herinneringen die mij troost, steun en kracht geven om verder te leven.

De mensen van wie ik afscheid heb moeten nemen zijn niet weg; ik heb ze gevonden in een blijvende verbondenheid : Liefde houdt niet op waar het leven eindigt! Volgende week ga ik hun graf nog extra poetsen en bloemen bestellen, want ook dat hoort bij Allerzielen.

***

Ik denk op Allerzielen aan al mijn overleden familie, vrienden en kennissen en bid speciaal voor hen. Ik zal ook een kaars laten branden. Die zielen zullen er dankbaar voor zijn, daar geloof ik heel vast in.

***

Persoonlijk vind ik dit een dag als tijdens het jaar om het gemis te voelen. Ik koester vooral het plezier dat we samen hadden, maar kon dat pas na enkele jaren van gemis. Het mogen delen met wie ze ooit kenden vind ik nog steeds een troost, zo blijven ze in onze familie.

***

Mijn vader is twaalf jaar geleden op 31 oktober overleden. Ik beleef deze dagen altijd in stilte.

***

Op zondag 2 november in de namiddag is het mijn beurt als kerkwachter in de kerk van Alsemberg. Ik zal dus in stilte denken aan de vele overleden familieleden, vrienden, parochianen en tegelijkertijd de mensen ontvangen die eventueel die dag nog het kruisje komen halen. Op 1 november zal ik waarschijnlijk naar een evenement gaan van de Paulusgemeenschappen in Brussel of naar Reveil in Roosdaal-Pamel om er te luisteren naar poëtische, troostende teksten en ingetogen muziek.

***