Wat Geopunt je kan vertellen over je tuin

Via Geopunt kan je online geografische informatie van de Vlaamse overheid raadplegen. Als tuinier vind je daar een schat aan informatie om slimmer te tuinieren. Maar dan moet je wel weten waar je moet kijken, want de tool bevat bijna 1000 verschillende datalagen. Wij wijzen je de weg. 

Adres

Als eerste stap geef je linksboven – in het veld Zoek op de kaart – het adres van je tuin in. De kaart zoomt in en toont de perceelsgrenzen met in het rood de gebouwen en de onbebouwde oppervlakte in het geel. (Straatnamen hebben we onleesbaar gemaakt.)

Oriëntatie

Planten leven van zonlicht, en verschillende soorten hebben een verschillende lichtbehoefte. Daarom is de oriëntatie van je tuin een belangrijke factor. Bovendien is de oriëntatie een vaststaand feit waar je niets aan kan veranderen.

Op de kaart komt de zon rechts op (oosten), staat ze rond de middag onderaan (zuiden) en gaat ze links onder in de avond (westen). Aan de bovenkant van de kaart komt de zon nooit: dat is het noorden.

Voor perceel 358B met huisnummer 20 in het midden van de kaart hierboven betekent dit bijvoorbeeld:

• schaduwzone onderaan en links (noord- en noordoostgericht): hier plant je bij voorkeur schaduwminnende planten, de grootte van de schaduwzone is afhankelijk van de hoogte van de omheining,
• de beste locatie voor een terras is rechtsboven, omdat je daar kan genieten van de avondzon,
• midden, boven en rechts krijgt de tuin het meeste zon, daar kan je kiezen voor een zonneborder, bloemenweide of moestuin – groenvormen die allemaal veel zon nodig hebben,
• omdat het terras en de tuinzijde van het huis in de zomer erg heet kunnen worden, kan je in het midden van de tuin enkele hoge bomen planten die voor verkoelende schaduw zorgen.

Grootte

In Geopunt kan je gemakkelijk de grootte van je tuin meten: breedte, diepte en oppervlakte. Daarvoor klik je rechtsboven op de liniaal.

Vooral als je erover denkt om grotere groenvormen toe te voegen aan je tuin – zoals een bosje, boom, heg of moestuin – is het wijs om te vertrekken van realistische afmetingen.

Lagen tonen

Om nog meer te weten te komen over je tuin kan je informatielagen opvragen en toevoegen aan de kaart. Daarvoor klik je rechtsonder op de knop Lagen en vervolgens in het paneel dat rechts verschijnt op +Lagen toevoegen. Typ een deel van de naam van de laag die je wil tonen en selecteer uit de lijst met zoekresultaten de juiste laag. De meest interessante lagen voor tuiniers ontdek je hieronder.

Bodemtype

Na de oriëntatie is de bodem voor tuiniers een bepalende factor. Sommige planten gedijen op kleigrond, andere op zandgrond. Activeer de laag Bodemkaart: bodemtypes en ontdek de grondsoort in jouw tuin.

De tuin in het voorbeeld hierboven heeft als bodemtype ZaG. Klik je in het paneel links op Bodemkaart: bodemtypes dan verduidelijkt de legende dat het hier gaat over een Zeer droge zandbodem. Zandgrond droogt sowieso sneller uit dan bijvoorbeeld een kleibodem, maar voor een zeer droge zandbodem zal dat nog sneller het geval zijn. Gecombineerd met de zuidgerichte oriëntatie weet je nu dat je voor deze tuin op zoek moet naar droogteresistente planten. Om verdamping tegen te gaan, zal je moeten mulchen. 

Hittestress

Hoeveel stress de beplanting ondervindt in de zomer door hitte en droogte kan je zichtbaar maken met de laag Luchtfoto Vlaanderen, infrarood, zomer 2021. De interpretatie van de kaart is wat contra-intuïtief:

• Donkerrood: vitale vegetatie, veel groen blad, goede waterhuishouding en wortelcondities.
• Roze, fletsrood: vegetatie aanwezig, maar onder stress.
• Groenig, blauwachtig: geen beplanting, verhardingen, ook geheel verdord gazon.

Op de kaart hierboven kan je aflezen dat diepwortelende grote bomen het minste last hebben van hittestress. Gazons zijn er overal het ergst aan toe.

Overstromingsgevoeligheid

Sommige tuinen hebben misschien sneller last van te veel dan te weinig water. Dit zijn twee nuttige lagen om dat te onderzoeken:

• Watertoets: overstromingsgevoelige gebieden fluviaal, 2023
• Watertoets: overstromingsgevoelige gebieden pluviaal, 2023

Fluviaal slaat op overstromingsgevoeligheid door waterlopen die buiten hun oevers treden. Pluviaal betekent risico op overstromingen bij piekregens die steeds vaker voorkomen.

Kleurt je tuin op de kaart blauw bij een van deze twee lagen, dan heeft je tuin een verhoogd risico om tijdelijk blank te staan. Wil je hier bomen planten, kies dan soorten die goed tegen natte voeten kunnen, zoals wilg of zwarte els. Misschien wil je in deze tuin ook de waterinsijpeling verbeteren. 

Verontreiniging

Wil je eten uit eigen tuin – fruit, moestuin, eieren van kippen – dan is het belangrijk dat de bodem niet verontreinigd is. Dit zijn interessante lagen:

• Uitspraak bodemonderzoeken: toont op de kaart in kleur voor welke percelen er bodemonderzoeken zijn uitgevoerd. Groen: geen verontreiniging vastgesteld, geel: lichte verontreiniging waarvoor geen sanering nodig is, rood: zware verontreiniging waarvoor sanering nodig is.
• Link bodemverontreinigingsfiche: maak eerst in het paneel rechts de laag zichtbaar, dan kan je in het paneel aan de linkerkant onder Link bodemverontreinigingsfiche doorklikken naar documenten over het bodemonderzoek en de sanering. Je moet je daarvoor aanmelden met itsme en akkoord gaan met het gebruikscharter.
• Actuele no regret zones (PFAS): toont waar er voorzorgsmaatregelen van kracht zijn voor een mogelijke verontreiniging met PFAS. Je mag daar bijvoorbeeld geen eieren van eigen kippen eten en geen groenafval composteren. Je leest er hier meer over.

Natuurlijk vertelt dit niet alles over de gezondheid van jouw tuin. Ontdek meer info over een gezonde bodem voor moestuinieren en kippen houden.

Natuurgebieden

Weet je waar je in je buurt kan genieten van beschermde natuur? Met de laag Natuurbeheerplannen kom je het te weten. Er zijn vier types natuurbeheerplannen. Hoe donkerder de groene zone op de kaart, hoe strenger de bescherming.

• Type 1: Behoud van de aanwezige natuurkwaliteit
• Type 2: Hogere natuurkwaliteit
• Type 3: Hoogste natuurkwaliteit
• Type 4: Natuurreservaat

Klik op een groene zone op de kaart en vervolgens in het paneel links op Natuurbeheerplannen om het type te achterhalen.

Wil je van je tuin een stapsteen maken voor de lokale biodiversiteit? Dan kan je in deze natuurgebieden inspiratie opdoen voor inheemse plantensoorten die het in jouw tuin goed zullen doen. 

Terug in de tijd

Nog een leuk weetje om mee af te sluiten. Hoe zag je tuin er 55 jaar geleden uit? Voeg de laag Luchtfoto Vlaanderen, zwart-wit, zomer 1971 toe en je komt het te weten. De typische voorstadstuin die we in dit artikel als voorbeeld namen, was toen nog een akker.