Leken en priesters, ware getuigen van Christus - paus Leo XIV [catechese]

Tijdens het algemene audiëntie op het Sint-Pietersplein zette Leo XIV zijn catechese voort over het document 'Lumen gentium' van het Tweede Vaticaans Concilie, waarbij hij reflecteerde op de kerkelijke gemeenschap als een 'priesterlijk en profetisch volk' een geschenk om dankbaar voor te zijn, maar ook een verantwoordelijkheid. Elke gedoopte persoon, zegt hij, is een 'actief onderwerp van evangelisatie' door de charismata die door de Heer zijn geschonken.

Dat is een grondbeginsel, een besef van eenheid van bedoelingen waaruit dankbaarheid voortvloeit maar ook een gevoel van verantwoordelijkheid: elke gedoopte persoon is geen passieve uitvoerder, maar een 'actief subject van evangelisatie', geroepen om 'een sterk getuigenis van Christus' te geven door 'de profetische gave die de Heer aan de hele Kerk schenkt'. Dit is de kern van de catechese die vanochtend, woensdag 18 maart, door paus Leo XIV werd uitgesproken tijdens het algemene audiëntie op het Sint-Pietersplein, in aanwezigheid van 25.000 gelovigen. De reflectie sluit aan bij de documenten van het Tweede Vaticaans Concilie, in het bijzonder bij de Dogmatische Constitutie Lumen Gentium, en ontplooit zich rond het verstaan van de Kerk als een 'priesterlijk en profetisch volk'.

'Het messiaanse volk ontvangt van Christus deelname aan het priesterlijke, profetische en koninklijke werk waarin zijn heilsmissie wordt uitgevoerd', zegt de paus, die de leer van de concilievaders overneemt, volgens wie Jezus 'door het nieuwe en eeuwige verbond een koninkrijk van priesters heeft gevestigd, waarbij hij zijn leerlingen in een koninklijk priesterschap heeft opgenomen'. Een gemeenschappelijke bevoegdheid, gegeven door de Doop – 'die ons in staat stelt God in geest en waarheid te aanbidden en het geloof dat van God door de Kerk is ontvangen openbaar te belijden' – en het Vormsel, waardoor de gedoopten 'volmaakter aan de Kerk worden verbonden, door de Heilige Geest met bijzondere kracht worden verrijkt en daardoor sterker verplicht zijn het geloof door woord en daad te verspreiden en te verdedigen, als ware getuigen van Christus'. Deze wijding ligt aan de basis van de gemeenschappelijke zending die gewijde herders en lekengelovigen verenigt.

Om dit aspect beter te beschrijven, neemt Leo XIV de woorden van paus Franciscus over, die opmerkte dat het, kijkend naar het volk van God, noodzakelijk is te onthouden dat ieder tot de Kerk komt als leek. 'Het eerste sacrament, dat onze identiteit voor altijd bezegelt en waar we altijd trots op mogen zijn, is het Doopsel', schreef paus Bergoglio in een brief aan de toenmalige voorzitter van de Pauselijke Commissie voor Latijns-Amerika, kardinaal Marc Ouellet. Door dit sacrament en de zalving van de Heilige Geest worden de gelovigen 'gewijd om een geestelijke tempel en een heilig priesterschap te vormen, zodat wij allen het heilige gelovige Volk van God vormen'.

Tijdens het algemene audiëntie zet de paus zijn catechese verder over het conciliedocument 'Lumen gentium', waarbij hij reflecteerde op het thema van de Kerk als volk van God. Hij benadrukt dat de Kerk een... Eucharistie, gebed, ascese en liefdadigheid De uitoefening van dit koninklijk priesterschap, vervolgt paus Leo, vindt plaats in verschillende vormen, allemaal gericht op 'onze heiliging': eerst door deelname aan de Eucharistie, en daarna door gebed, ascese en actieve liefdadigheid. In de woorden van Lumen Gentium: 'De heilige aard en organische structuur van de priesterlijke gemeenschap worden tot stand gebracht door middel van de sacramenten en deugden'.

De Concilievaders bevestigden ook de deelname van het Volk van God aan de 'profetische missie van Christus' via het thema sensus fidei en de instemming van de gelovigen. Het is 'een vaardigheid van de hele Kerk, dankzij welke zij in haar geloof de openbaring erkent die is doorgegeven, onderscheidt tussen het ware en het valse in geloofszaken, en er tegelijkertijd dieper en vollediger toepast in het leven'. 

De betekenis van geloof behoort dus niet aan de individuele gelovige in eigen recht, maar als leden van het Volk van God als geheel.

Lumen Gentium verdiept dit aspect door het te verbinden met de onfeilbaarheid van de Kerk, en bevestigt dat 'de totaliteit van de gelovigen die de zalving van de Heilige hebben ontvangen, niet kan dwalen in het geloven en vertolken van deze bijzondere eigenschap door het bovennatuurlijke gevoel van het geloof van het hele volk, wanneer het van de bisschoppen tot de laatste leken zijn universele instemming uitdrukt in zaken van geloof en moraal'. De Kerk kan daarom als gemeenschap van de gelovigen die uiteraard herders omvat, geen fout maken in geloof: het orgaan van deze eigenschap, gebaseerd op de zalving van de Heilige Geest, is het bovennatuurlijke geloofsgevoel van het hele Volk van God, dat zich manifesteert in de instemming van de gelovigen.

Leo XIV zet zijn catechese voort over Lumen Gentium tijdens het algemene publiek, waarbij hij stilstaat bij de menselijke en goddelijke aard van de Kerk. Hij herinnert eraan dat hierin geen volmaaktheid bestaat ... 

Uit deze communie vloeit de actieve deelname aan het evangelisatiewerk van elke gedoopte voort, geroepen om getuigenis te zijn van Christus in samenhang met het profetische geschenk dat de Heer in de Kerk heeft geïnfecteerd. De Heilige Geest, die tot ons komt van de Verrezen Jezus, deelt in feite bijzondere genaden uit onder de gelovigen van elke orde waarmee hij hen geschikt en klaar maakt om verschillende taken en ambten op zich te nemen die nuttig zijn voor de vernieuwing en grotere uitbreiding van de Kerk.

De paus sluit zijn catechese af door te wijzen op het gewijde leven als een 'bijzonder voorbeeld van deze charismatische vitaliteit', samen met kerkelijke vormen van associatie, 'een stralend voorbeeld van de verscheidenheid en vruchtbaarheid van geestelijke vruchten voor de opbouw van het Volk van God'. Laten we in ons het bewustzijn en de dankbaarheid aanwakkeren omwille van het ontvangen van de gave om deel uit te maken van het volk van God; en ook de verantwoordelijkheid die dit met zich meebrengt.

Vertaald uit het Italiaans door Marcel De Pauw msc