EEC Congres in Bari: 'De verscheidenheid samenbrengen'

‘De verscheidenheid samenbrengen – catechese voor ontmoeting en vrede’

Onder deze titel ging van 3 tot 8 juni het congres door van de ‘Europese Equipe voor Catechese’ (EEC), nabij Bari in Zuid-Italië. De EEC is een informele groep van beleidsverantwoordelijken en docenten catechese die sinds 1951 tweejaarlijks dit congres organiseert, om de vinger aan de pols te houden rond geloofsverkondiging in Europa. De dialoog tussen beleidsverantwoordelijken en academici levert telkens weer een mooie kruisbestuiving op. Wie de thema’s herleest van de 75 jaar die ook even werden gevierd, ziet er zo de evolutie in die onze Kerk doormaakte in die periode:  de herontdekking van de zending van de leken in de Kerk, de opvolging van het Tweede Vaticaans Concilie, de nood aan levensnabije catechese, de voortschrijdende secularisatie en missionaire bekering van de catechese, de herbronning in liturgie en spiritualiteit…

Het thema dit jaar (cf. de titel) stond niet los van de geopolitieke situatie. Er waren een 50-tal deelnemers uit 27 landen, maar de lege stoel van onze Oekraïense collega’s die tot 2022 altijd vertegenwoordigd waren, herinnerde ons aan de voortdurende oorlog daar. Ook migratie, polarisatie, de identitaire kramp bij een deel van de christenen vandaag en zelfs het leerproces van de synodaliteit in de kerkgemeenschap bleken verbonden met de zoektocht naar ontmoeting met de ander en vrede.

We begonnen met twee stevige dagen van input via conferenties. De inhoud daarvan is moeilijk heel kort samen te vatten, en ik hoop dat zoals in het verleden een aantal bijdragen zullen worden gepubliceerd in het Nederlands; hier dan enkele impressies. De spits werd afgebeten door een Italiaanse sociologe die nog maar eens aantoonde dat christenen zich niet zomaar kunnen verzoenen met de manier waarop de EU en zijn lidstaten vluchtelingen en migranten behandelen: niet enkel bij hun aankomst maar ook nadat zij een verblijfsvergunning krijgen. Daarop volgde een bijzonder mooie uiteenzetting van de Vlaamse filosoof Guido Vanheeswijck. Hij toonde aan hoe echt pluralisme vanuit ieders betrokkenheid op eigen overtuigingen tot ontmoeting leidt, zogenaamde neutraliteit daarentegen tot oppervlakkige dialoog en het vergeten ook van de eigen identiteit. Voor hem alvast een goede reden voor de christenen om het “the quintessence” van hun eigen geloof te herontdekken!
In een theologisch-fenomenologische bijdrage (lees: ‘Hoe zou God naar onze werkelijkheid kijken?’) pleitte de Romeinse professor Salvatore Curro voor een grotere fijngevoeligheid in het omgaan met de werkelijkheid. De dag werd afgesloten door zuster Ana Thea Filipovic uit Kroatië, die in ‘interculturele theologie’, zoals nu heet wat vroeger ‘missiologie’ werd genoemd.

De tweede ‘zittende dag’ werd gevuld met enkele praktijkberichten uit Finland, Portugal Roemenië en Oostenrijk, waarop dan verder werd gereflecteerd vanuit theoretisch-catechetisch perspectief. Daaruit bleek vooral dat het niet nodig is de geloofsverkondiging en het werken aan vrede en ontmoeting op te splitsen. Wij moeten als christenen onze ontmoeting met ‘de ander’ zoals bvb het catechumenaat of volwassenencatechese niet instrumentaliseren als een mogelijkheid tot integratie in onze samenleving: als we samen dichter bij Jezus Christus en bij God komen, groeien we ook als zusters en broeders naar elkaar toe, en zullen we ook in de samenleving niet bijdragen aan polarisering maar bouwen aan mensengemeenschap waarvan de Kerk in het beste geval een profetisch teken is. Bij de evaluatie werd overigens opgemerkt dat een bijbelse reflectie over vrede  - sjaloom met God en met elkaar is een rode draad van ons geloof, van bij de schepping via de zang van de engelen bij Gods menswording tot de vrede die Jezus na de verrijzenis wenst – dat samengaan van eenheid en vrede met God en onder elkaar nog dieper had kunnen duiden. 

Op zaterdagochtend werd het 75-jarig bestaan van de EEC bescheiden gevierd, met ook een gestreamde bijdrage vanuit Namen, door ex-voorzitter en grote naam in de studie van catechese André Fossion sJ. Een grote indruk maakte ook de Syrische zuster Thérèse Kanackry die 25 jaar in Rusland werkte en in de EEC-congressen telkens kon bijtanken voor haar missionaire werk in delicate omstandigheden ginds. 
Maar bij een EEC-congres maken we ook steeds kennis met de lokale kerkgemeenschap en de cultuur van het gastland. Zo trokken we op zaterdagmiddag naar de zetel van het aartsbisdom dat ons ontving, de stad Trani met haar prachtige kathedraal waarvan de deuren uitgeven op de Middellandse Zee. We vierden er de eucharistie met de aartsbisschop en keken daarna toe hoe in een pan van anderhalve meter doorsnede een heerlijke Amatricianasaus werd bereid voor ons. En op zondag werden we zeer hartelijk ontvangen in een lokale parochie in Barletta, met getuigenis en natuurlijk ‘hun’ zondagsviering.

Na het huishoudelijke gedeelte namen we afscheid tot in 2028, wanneer we elkaar wellicht in Porto terugzien, en het kritisch als steeds zullen hebben over jongeren en spiritualiteit, vanuit de onmiskenbare indruk dat er iets beweegt rond geloof en het zoeken naar zin bij hen, ook via sociale media. Momenteel wordt daarover onderzoek verricht in Frankrijk en Italië, dat we dan hopen te bespreken.

Stijn Van den Bossche, lid en voormalig voorzitter van de EEC