Gastvrijheid Migratie Diversiteit

De Attent werkgroep Gastvrijheid Migratie Diversiteit ontstond in 2019 nadat eerst zorgvuldig werd uitgezocht waaraan samen kan worden gewerkt, zonder het waardevolle werk van bestaande bewegingen/organisaties van het Attent netwerk te overlappen. 

Dit geldt vooreerst voor Orbit vzw, bondgenoot in superdiversiteit, dat toonaangevende expertise heeft opgebouwd en nu inzet op vier thema’s: migratie en menswaardig leven, religies en levensbeschouwing, racisme aanpakken, verbonden leven. 

Ook bij Pax Christi, Broederlijk Delen, Welzijnszorg, Caritas International in België,… is omgaan met migratie en diversiteit - bij ons en internationaal - ontwikkeld. 

• Welke nood kon dan in een Attent-werkgroep zinvol worden opgenomen om samen aan te werken?  De werkgroep,  gestart met acht deelnemers, verwoordde het - plechtig:  

De werkgroep wil de vaak gehanteerde problematiserende taal ombuigen tot een positiever klimaat tegenover mensen met een migratie-achtergrond en door een ‘actiegerichte spiritualiteit van gastvrijheid’, gericht op verbondenheid in diversiteit, komen tot initiatieven die voor organisaties, pastorale eenheden, gelovigen en bisdombeleid een ondersteuning of meerwaarde zijn. 

Een eigen werking op gang trekken is niet alleen zoeken naar aanknopingspunten en kansen,  maar ook: de visie verder aanscherpen. Wat verstaan we precies onder gastvrijheid? Hoe verhoudt die zich tot migratie en diversiteit? Wat verstaan we onder 'culturele integratie'? 

Starpunt is  de Bijbelse visie op gastvrijheid. Ook de pauselijke boodschappen bij de jaarlijkse Werelddag van de vluchteling en de migrant bleken erg inspirerend. Dit thema lag paus Franciscus bijzonder aan het hart en zijn teksten, met als orgelpunt de encycliek Fratelli tutti - over sociale vriendschap en universele broederlijkheid (2020) - vormden de kern voor de werking. De volledige Visietekst kan je hier lezen.

• Wat heeft deze werkgroep concreet bereikt? 

Van impulsen tot elkaar ontmoeten over grenzen heen 

De werkgroep startte in 2020 met het geven van impulsen voor bezinning en liturgie bij de Werelddag van de Migrant en de Vluchteling (laatste zondag van september) en werkte een ontmoetingsmodel uit dat op de Trefdag van 2020 zou worden voorgesteld en uitgerold. Door corona kon die dag niet plaatsvinden.  

De Werelddag werd in 2022 sterk mee op de agenda gezet door onze Bisschop, die bij deze dag de gewoonte heeft een bezoek te brengen, bijvoorbeeld aan een klas met leerlingen met een vlucht- of migratieverhaal of aan een werking met migranten en vluchtelingen. In 2022 nodigde hij bij hem thuis vijf vluchtelingenvrouwen uit, samen met hun kinderen en begeleiders van Orbit en De Loodsen vzw. Hij stond zelf achter de kookpotten en ging aan tafel in gesprek met de vrouwen uit Nigeria, Suriname, Marokko, Sierra Leone en Guinee, zonder wettig verblijf. 

Aan dit gastvrij onthaal en open gesprek koppelde de werkgroep de uitnodiging aan pastorale eenheden om in de aanloop naar Kerstmis 2022 gastvrij aan tafel te gaan met vluchtelingen of mensen met migratie-achtergrond uit hun buurt.  We bezorgden een mini-handleiding en vroegen aan deelnemende groepen ons foto's te bezorgen. Het resultaat kan je lezen en zien in de bijdrage in de kolom hiernaast. 

De werkgroep bleef verder zoeken naar het best geschikte moment om gastvrijheid centraal te zetten. Zo kwam 4 februari naar voor. In 2019 had paus Franciscus op die dag met groot-imam Al-Tayyeb een gezamenlijke verklaring over menselijke broederlijkheid  ondertekend. Enkele landen dienden bij de Verenigde Naties het voorstel in om een dag van "menselijke broederlijkheid" in te stellen. Die werd voor het eerst gehouden op 4 februari 2020.  Zou 4 februari een goed moment zijn om nieuwe ontmoetingen te stimuleren? In 2021 was ook dat door corona onmogelijk. Op enkele plaatsen werd het initiatief behouden, maar verplaatst naar het voorjaar. Een terugblik lees je in de zijkolom.

Ook bij de VN werd bij 4 februari weinig verdere activiteit ontwikkeld. Dat was niet zo bij het Vaticaanse Dicasterie voor de Bevordering van Integrale Menselijke Ontwikkeling. Deze dienst  ging jaarlijks een initiatief nemen van "menselijke broederlijkheid" over religies en levensbeschouwingen heen en koos een datum rond 4 oktober, de publicatiedatum van de encycliek  Fratelli tutti in 2020, over elkaar als één mensenfamilie leren zien en hieraan te bouwen. Ook de kern van de gezamenlijke verklaring over menselijke broederlijkheid uit 2019 is hierin opgenomen. 

Vasten 

De werkgroep besliste om sterker te gaan inzetten op de vastenperiodes van zowel christenen als moslims. Voor beide religies is die periode - de Veertigendagentijd van christenen en de maand Ramadan van moslims een sterke periode van inkeer én van solidariteit, in het bijzonder met de meest kwetsbare groepen in de samenleving. De twee periodes begonnen elkaar vanaf 2023 steeds sterker te overlappen. Daaruit groeide in 2023 het initiatief ‘Vasten verbindt’ - een dag van samen aan tafel gaan en elkaar ontmoeten - opgevolgd door het grotere project “Solidariteit verbindt” in 2024 en 2025. Dit laatste project zocht in de pastorale eenheden van het bisdom gelegenheidspartners – van diverse achtergrond - om samen een aantal activiteiten op het getouw te zetten. Als startpunt werd een reeks van 15 verhalen uit levensbeschouwingen over gastvrijheid die in de vorm van roll-ups aangemaakt, die als tentoonstelling gedurende een periode van minstens drie werken werden opgesteld. Meer lezen over het concrete verloop van deze projecten en hun eindresultaat? Klik op een artikel in de zijkolom.  

• Het resultaat van deze werking is dat op een aantal plaatsen in ons bisdom op impuls van de werkgroep ‘gastvrijheid’ duurzame werkingen ontstaan, die op eigen tempo en beheer verder initiatieven blijven nemen.
• Hoe het verder zal gaan, zal blijken na de denkdag van Attent op 30 oktober 2026, die tot doel heeft, samen met alle partners uit het netwerk, de werking te herijken naar de toekomst. Er is zeker nog veel te doen om de openheid voor elkaar, van waar ook gekomen, zichtbaar te maken en te versterken. 

Coördinatie en contactpersoon: Rita Boeren