Primeur: Christelijk-confucianistische dialoog voor het eerst in eeuwen formeel opgestart in Seoul

Iets meer dan twee jaar geleden werd een institutionele dialoog opgestart tussen het christendom en het confucianisme. Die leidde begin deze week tot een symposium dat eindigde met een allereerste gemeenschappelijke verklaring. Rome werd onder meer vertegenwoordigd door kardinaal George Koovakad, prefect van het Dicasterie voor Interreligieuze Dialoog, en de Koreaanse bisschoppen. De confucianistische traditie was vertegenwoordigd door de Confucianistische Academie van Korea (Sungkyunkwan). In de verklaring spreken de deelnemers hun bereidheid uit om de toenadering tussen de twee tradities voort te zetten met het oog op een ‘ideale samenleving’.

‘Voor een nieuwe hemel en een nieuwe aarde’

Het tweedaagse symposium vond plaats aan de Katholieke Universiteit van Sogang in Seoel, met als thema Nieuwe Hemel, Nieuwe Aarde en Datong. Dat laatste is een confucianistisch begrip en betekent ‘Grote Eenheid’. De ondertitel luidde Dialoog tussen confucianisten en christenen voor de opbouw van een ideale samenleving.

De deelnemers waren academici, religieuze leiders en praktijkmensen uit Azië, Europa en Noord-Amerika. In de gezamenlijke verklaring pleiten ze voor een ‘voortdurende samenwerking tussen christenen en confucianisten’ om de ‘dringende uitdagingen’ van de wereld het hoofd te bieden. Die hedendaagse kwalen zijn ‘sociale versnippering, eenzaamheid, gedwongen migratie, ongelijkheid, aantasting van het milieu, oorlog, discriminatie, en de snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie’.

De tekst citeert uit beide tradities:

• Confucius: Is het geen vreugde om vrienden te hebben die van ver komen?
• Paulus: Neemt elkaar op, zoals Christus u heeft opgenomen, tot eer van God

Daarin wordt ‘een gemeenschappelijke roeping’ gezien om ‘een wereld op te bouwen van rechtvaardigheid, respect, mededogen, vrede en harmonie’, over verschillen heen. De ondertekenaars pleiten voor ‘een ethisch leven’, gebaseerd op morele wijsheid, deugdzaamheid en verantwoordelijkheid.

Andere thema’s die aan bod komen, zijn:

• de verdediging van de waardigheid van ieder mens
• aandacht voor de meest kwetsbaren
• ecologie

Ten slotte spreekt de tekst hoop uit op ‘de groei van vriendschap, wederzijds begrip en samenwerking’.

Wat vooraf ging

Al in maart 2024 had de Heilige Stoel in Taiwan deelgenomen aan een congres ter bevordering van de dialoog tussen het christendom en het confucianisme. Doel was om ‘officiële richtlijnen op te stellen voor katholieken die een dialoog aangaan met aanhangers van het confucianisme’. Deze interreligieuze dialoog kadert ook in de diplomatieke toenadering van de Heilige Stoel met Vietnam en China.

Wie was Confucius en wat is het confucianisme?

• Confucius is de Latijnse naam van Kǒngzǐ (‘Meester Kong’), een Chinese filosoof die leefde in de 6e en 5e eeuw v.Chr
• In de Gesprekken van Confucius (Lunyu) zijn 499 uitspraken die Confucius zou hebben gedaan, bewaard gebleven. De Italiaanse jezuïet Matteo Ricci (17de eeuw) vertaalde de gesprekken en introduceerde ze in Europa.
• Het grootste deel van zijn leven was hij privéleraar, waarbij hij het ook als zijn taak zag de mensen te inspireren tot het goede en de teloorgang van de zeden tegen te gaan. Uiteindelijk had hij 3000 studenten waarvan er 70 als zeer begaafd werden beschouwd. Zij ontwikkelden zijn leer tot het ‘confucianisme’. Confucius hield zich vooral bezig met moraliteit, niet zozeer met de Godsvraag en metafysica.
• Zijn filosofisch-religieuze leer vormt de culturele en spirituele voedingsbodem voor talrijke Aziatische landen. China is volop zijn confucianistische wortels aan het herontdekken (ook in functie van het nationalistische beleid van sinificatie)
• Jezus’ uitspraak: ‘Zoals je wilt dat de mensen jou behandelen, zo behandel hen ook’ (Lucas 6,31) wordt ook aan Confucius toegeschreven en geldt als ‘gulden regel’ voor moreel hoogstaand gedrag.

Bron: I.Media/Wikipedia