Romy Kersten (21) en Nikolaas Sintobin (63) schreven boek over dankbaarheid: ‘We staken elkaar aan’

Een jezuïet en een influencer die samen een boek schrijven: het is geen voor de hand liggende combinatie. Dankretraite. 31 dagen danken van Nikolaas Sintobin en Romy Kersten nodigt ons uit om een maand lang te oefenen in dankbaarheid. Aan de hand van bijbelteksten, reflecties en praktische oefeningen laten de auteurs zien dat danken veel meer is dan beleefdheid of een spontaan gevoel.

De komende 31 dagen nodigen we je uit om het elke dag even stil te maken. Om te kijken naar wat er goed is in je leven, in het zachte en mooie, maar ook in wat schuurt. Alles vertrekt vanuit de ignatiaanse manier van bidden. We hopen dat deze weken je helpen om meer rust, aandacht en vooral dankbaarheid in je dag te brengen.

Dat schrijven Nikolaas Sintobin (63), jezuïet en internetpastor, en Romy Kersten (21), christelijke influencer, in hun welkomstwoord. Tijd voor een dubbelinterview.

Hoe kwamen jullie op het idee om een boek over dankbaarheid te schrijven?

Romy: ‘Voordat ik me bekeerde, was ik veel bezig met dankbaarheid. Ik merkte dat dat best wel een positieve impact op me had. Toen ik christen werd, ging het aanvankelijk heel erg goed. Maar vorig jaar had ik echt een heel zwaar jaar. Ik maakte een lichte geloofscrisis mee. Ik merkte dat ik terug moest naar de basis en vroeg me af wat het voor mij mogelijk maakte om weer op een simpele manier te kunnen bidden. Om contact met God te zoeken. Het antwoord was voor mij dankbaarheid. Ik bedacht me dat er heel veel seculiere initiatieven voor dankbaarheid bestaan, zoals dankbaarheidsdagboeken. Waarom bestaat er eigenlijk niet zoiets in het christelijk geloof? In die tijd was ik heel erg bezig met de ignatiaanse spiritualiteit en las ik de boeken van Nikolaas. Zo ben ik er eigenlijk toe gekomen om hem een mailtje te sturen.’

Wat vond jij van dat mailtje, Nikolaas?

Nikolaas: ‘Ik was meteen enthousiast. In mijn ideeënmap voor nieuwe boeken stond al dat ik iets wilde schrijven over dankbaarheid. En dan krijg ik zo’n voorstel van een meisje dat drie keer zo jong is als ik, een influencer is, en een nieuwe katholiek. Ik dacht:  is het niet een van mijn verantwoordelijkheden, als ‘oude katholiek’, om op alle mogelijke manieren met jonge mensen samen te werken? En dus heb ik er heel enthousiast op gereageerd.’

Hoe is de samenwerking dan verlopen?

Romy: ‘We hebben eerst een meeting gehad om te kijken of we überhaupt op dezelfde golflengte zaten. Eigenlijk verliep vanaf het begin alles goed. Nikolaas zei dingen waarvan ik dacht: wauw, dat is een perfecte aanvulling, of: dat is iets waar ik zelf nog niet over had nagedacht. We staken elkaar helemaal aan. Nikolaas heeft een gedeeld document aangemaakt waarin we begonnen te schrijven. Ik kreeg wel meteen een kleine hartverzakking, omdat Nikolaas enorm snel schrijft. (lacht) Ik had drie dagen niet gekeken en plots stonden er dertig pagina’s. Dit ga ik nooit bijbenen, dacht ik. Maar uiteindelijk is de samenwerking heel goed verlopen.’

Nikolaas: ‘De samenwerking verliep bijna organisch, omdat we allebei vertrouwd zijn met de ignatiaanse spiritualiteit. De Geestelijke Oefeningen van Ignatius van Loyola vormen als het ware een rode draad door de retraite. Ze omvatten zowat alle mogelijke ervaringen van het menselijk leven. Het is echt een heel uitdagend en verrijkend leerboek. Want mensen denken spontaan dat ze kunnen danken als de zon schijnt, als ze een lekkere taart eten of als alles hen voor de wind gaat. Maar een aanzienlijk deel van het boek gaat over danken wanneer het net niét goed gaat. En is dat mogelijk? Ja, dat kan.’

Veel mensen denken dat dankbaarheid vanzelf ontstaat. Jullie stellen het eigenlijk voor als iets dat je kan oefenen. Waarom?

Nikolaas: ‘De hele ignatiaanse spiritualiteit draait om oefenen: herhalen, je steeds opnieuw oefenen in een bepaalde houding. Dankbaarheid is niet zozeer iets wat je produceert, dan wel iets wat je ontdekt, wat je ervaart, wat je ontvangt. Maar het oefenen is eigenlijk een leerproces en helpt je om die dankbaarheid die je gegeven wordt te ontdekken. En om te ervaren: hé, het is toch mogelijk.’

'Ik was een paar dagen geleden op bezoek bij een vriend die een soort van doodvonnis van de arts had gekregen. Hij had een hele zware ziekte. En hij zei, tot mijn verbazing, dat hij een enorme dankbaarheid voelde opkomen. Niet voor de ziekte, maar voor alles. Het heeft weken geduurd vooraleer hij besefte: die dankbaarheid heb ik niet zelf geproduceerd, die heb ik ontvangen. En die dankbaarheid komt van God.’

Romy: ‘Als je constant focust op wat er misgaat in je leven, merk je dat je in een negatieve spiraal belandt. Maar als je focust op wat goed gaat, of op de kleine dingen waar je vreugde uit haalt, dan inspireert dat je. En het inspireert je omgeving. Ik geloof ook echt dat dat doorwerkt. Dus vandaar denk ik ook dat het gewoon goed en belangrijk is dat we bewust bezig zijn met dankbaarheid. Want er is al zoveel geklaag om ons heen. En we hebben al zo vaak door de dag heen negatieve dingen die op ons afkomen. Het is goed om bewust met het dankbare om te gaan.’

Jullie hebben twee nogal verschillende profielen. Een jezuïet en een influencer. Hebben jullie iets van elkaar geleerd?

Romy: ‘Ik heb van Nikolaas heel veel rust, sereniteit en geduld geleerd tijdens het schrijfproces. Ik kan heel bevlogen zijn. Maar ik kan ook eventjes helemaal een blok voor mijn ogen hebben. Dat ik niet meer weet wat ik met een idee aan moet. En Nikolaas was er gewoon elke dag heel veel mee bezig. Ook op de dagen dat ik eventjes twijfelde of ik wel kon schrijven. Ik voelde dan een schrijversblok. Dan dacht ik: ik ga er gewoon voor zitten. En ik zie gewoon wat eruit komt. Ik denk dat ik heel erg van Nikolaas heb geleerd om het echt een proces te laten zijn. En niet zomaar een bevlieging.’

Nikolaas: ‘De samenwerking is eigenlijk buitengewoon goed verlopen. Er was van bij het begin een heel groot wederzijds vertrouwen. Bij alle suggesties die Romy deed, zei ik: ‘Hé, interessant, daar gaan we mee aan de slag.’ We zijn nochtans erg verschillend. Ik ben toch bijna een professionele schrijver. Ik schrijf voortdurend. Romy is 21 jaar. Een dartel hert. Jong. Onbevangen. De combinatie maakt dat het resultaat van de samenwerking enerzijds heel fundamenteel is maar dat er ook luchtige dingen in zitten.’

Het boek zelf dan. Is het alleen voor gelovigen of ook voor zoekende mensen in het algemeen?

Nikolaas: ‘Het vertrekt heel sterk vanuit Jezus. Het is zeker zo dat gelovige mensen misschien meer vertrouwd zullen zijn met Jezus en daardoor iets meer toegang tot het boek zullen hebben. Maar de wijsheid van Jezus is universeel. De eerste paus die de Verenigde Naties toegesproken heeft, was Paulus VI. Hij heeft toen de katholieke Kerk, met andere woorden de christelijke traditie, omschreven als ‘expert in menselijkheid’. Ik denk dat de hele wijsheid, die niet de onze is maar die wij uit de traditie halen, in die retraite vervlochten zit. Het is wijsheid waar alle mensen, alle generaties hun voordeel mee kunnen doen. Hoe meer je kan groeien in dankbaarheid, hoe gelukkiger je als mens wordt. Het is gewoon een heel mooi boek. Met mooie kleuren, mooie tekeningen. Met ruimte. Het is een boek dat rust geeft.’

Vonden jullie dat nu het geschikte moment is voor zo’n boek over dankbaarheid?

Romy: ‘Ik denk het wel. Danken is altijd belangrijk. Het verschilt wanneer je het misschien het meest nodig hebt in iemands persoonlijk leven. Maar ik denk echt dat het altijd een opwaartse beweging teweegbrengt. Altijd een beweging richting God, richting het goede, richting het schone. Dus ja, daar is altijd ruimte voor.’

Nikolaas: ‘In deze volstrekt gedigitaliseerde tijd van de sociale media wordt het nieuws ons van ’s morgens tot ’s avonds bijna in het gezicht gespuugd. Dat is toch wel nieuw in de ervaring van de mensen. Sinds tien, vijftien jaar is de confrontatie met het kwaad exponentieel toegenomen. Veel mensen lijden daaronder. Het is belangrijk om je niet te laten opslorpen - wat heel makkelijk gebeurt - door wanhoop, door boosheid, door frustratie, door irritatie. Dan kun je er bewust voor kiezen om iets te doen aan “spirituele hygiëne”. En dus leren aandacht hebben, niet enkel voor het geweld en voor het kwaad, maar voor al die schoonheid die er is in ons leven, in het leven van elke mens. Maar de schoonheid schreeuwt niet zo hard als het kwaad.’

Romy: ‘Nu we het over digitalisering hebben. Wat ik zelf heel fijn en mooi vind aan dit boek, is dat het je heel erg bij de hand neemt. Ik denk dat veel mensen moeite hebben met stil gebed. Wat moet ik bidden? Je ziet daarom ook dat mensen het zo fijn vinden dat er dingen zoals Bidden Onderweg of van die podcasts en meditaties zijn die je echt meenemen. Heel bijzonder aan dit boek is dat het je heel concreet bij de hand neemt en door het gebed heen leidt. Dat je als het ware niet bang hoeft te zijn voor de stilte, maar dat je de ruimte krijgt om te danken. We hebben het steeds moeilijker met stilte. Er is steeds minder ruimte voor stil gebed en ik hoop  dat dit boek daar een steentje in bijdraagt.’

Nikolaas: ‘Het boek neemt je echt bij de hand. Het zijn heel concrete oefeningen, maar het is geen bloemlezing van 31 diep ontroerende gedachten of ideeën. Je moet het zelf doen. Het is een doe-boek. Het zijn 31 oefeningen om zelf naar de binnenkant te gaan en die dankbaarheid als het ware naar boven te laten komen, te bevrijden, te ontwaren in je werkelijkheid.’

Als lezers na 31 dagen één ding mogen meenemen uit deze retraite, wat hopen jullie dan dat dat is?

Romy: ‘Een bepaalde vreugde. Een bepaalde hoop. Een gevoel dat je eigenlijk niet kunt omschrijven. Dat je niet weet waarom, maar dat je je toch beter voelt. En dat dat door de dankbaarheid mag komen. Dat mensen zich automatisch opener, vreugdevoller mogen voelen. En meer vertrouwen op God. Voor mij is dat heel belangrijk. Dankbaarheid en vertrouwen hangen heel nauw samen. Want zodra je dankbaar bent, dan vertrouw je ook meer op het feit dat God jou bijstaat. Dat al die goede dingen van Hem komen. Dat Hij met jou meegaat in het leven. Dat is wel heel belangrijk.’

Nikolaas: ‘Verwondering en verbazing. In die zin dat ik helemaal niet zag dat ik in mijn leven zoveel redenen heb om dankbaar te zijn. Ook voor dat aspect waarvan ik dacht dat het enkel maar grijs en negatief was. Dus verwondering om de dankbaarheid die je opgedolven hebt uit je ervaring.’

Romy, jij bereikt veel mensen via sociale media. Welke vragen leven er bij hen rond geloof en dankbaarheid?

Romy: ‘Ik krijg meerdere keren per week persoonlijke berichtjes van mensen. Die lopen erg uiteen. Ik merk een bepaalde spirituele honger. Ik denk dat dat heel belangrijke vragen zijn: waarom doe je wat je doet? Ik denk dat de nutsvraag heel belangrijk is. Is er echt wel een God? Heeft het echt wel zin om met religie bezig te zijn? Ik krijg ook enorm veel praktische vragen over bijbelvertalingen. Over: wat is een rozenkrans? Over: ik wil naar de kerk, maar ik heb geen idee waar. Over: wat betekent dit in de Bijbel?’

Nikolaas, merk jij een verschil tussen jongere en oudere generaties in hun omgang met geloof en spiritualiteit?

Nikolaas: ‘Ja. Wat mij opvalt bij jongere generaties is een veel grotere onbevangenheid en ontvankelijkheid. Veel van de oudere generaties zitten met allerlei frustraties op alle mogelijke vlakken. Ten aanzien van de Kerk, ten aanzien van dit, ten aanzien van dat. En je mag wel dit, maar dat mag zeker niet. En daar moet je over zwijgen. Terwijl ik bij jongere mensen voornamelijk nieuwsgierigheid en verwondering zie. En dankbaarheid. En een verrast zijn door allerlei zaken. Jongeren zijn in het bijzonder nieuwsgierig naar de eigenheid van de katholieke traditie. Die veel plaats laat voor het mysterie dat God is. En er is een hele grote uitdaging om die jonge mensen te integreren in de gemeenschap. En om ook te durven leren van die jonge mensen. Om te luisteren naar die jonge mensen. En niet enkel zeggen: wij gaan het jullie uitleggen. Je kan er eigenlijk niet meer omheen, dat er bij jonge mensen een heel grote honger en nieuwsgierigheid aan het ontstaan is.’

•:‘Dankretraite’, Nikolaas Sintobin en Romy Kersten. Kok Boekencentrum. 176 blz., € 22,99

• Danken is iets wat je leert. 

Hoe meer je het doet, hoe beter je erin wordt. Danken helpt je om het goede en het mooie in je leven op het spoor te komen. Vaak onverwacht, anders en elders dan je had verwacht. 

• Danken is het beste medicijn tegen de angst voor wat komen gaat. 

Je groeit in vertrouwen en geloof dat God zorg voor je draagt, wat er ook gebeurt. Danken breekt de toekomst open. Danken en hopen gaan hand in hand. 

• Danken is bidden.

‘Wees over niets bezorgd, maar vraag in alle omstandigheden aan God wat u nodig hebt en dank Hem in uw gebeden’ (Filippenzen 4:6).