Kerken zijn natuurlijke koelteplekken. Hoe ouder de kerk, hoe groter meestal het effect. Dat komt door de dikke muren, de kleine ramen en de hoge gewelven. Sommige scholen organiseerden eind juni de examens daarom al in kerkgebouwen. De organisatie Open Kerken verstuurde tijdens de eerste hittegolf een persbericht de wereld in om naast de rustzoekende toerist ook de omwonenden die koelte zoeken attent te maken op de mogelijkheid om een kerk te bezoeken. Maar ook uit onverwachte hoek kwam er een uitnodiging in die richting. Federaal minister van Klimaat en Ecologische Transitie Jean-Luc Crucke (Les Engagés) vroeg tijdens een overleg aan aartsbisschop Luc Terlinden om de Kerk in te schakelen in een ‘interfederaal hitteplan’ (wat dat voorlopig ook maar mag voorstellen). Terlinden bevestigde meteen het engagement van de Kerk om dat te doen ‘waar mogelijk en rekening houdend met de lokale omstandigheden’.
Zeker in stedelijke gebieden zouden meer open kerken als koelteplek welkom zijn. Daar heeft immers niet iedereen een tuin met eventueel zwembad om verkoeling te zoeken, al dan niet met een pintje in de hand. Maar natuurlijk rijzen er ook meteen tal van vragen. Wie gaat de kerk openhouden en toezicht houden? Hoe kan het respect voor het sacrale karakter van de plek gegarandeerd worden? Wat met mogelijke diefstal? Moet en kan dit allemaal op vrijwillige basis?
Het kerkgebouw is een sacrale plek, maar het is tegelijk een gemeenschappelijk goed.
De vragen mogen dan wel terecht zijn, ze kunnen nooit op tegen het principe van dienstbaarheid als een kernopdracht van de Kerk, niet alleen sacramenteel maar ook maatschappelijk. Het kerkgebouw is een sacrale plek met zijn eigen wetmatigheden, maar het is tegelijk een gemeenschappelijk goed, meestal eigendom van een gemeente, die kerkfabrieken tot nader order financieel ondersteunt om de werking mogelijk te maken. Dat systeem staat onder druk omdat enerzijds gemeenten het nut van een kerkgebouw niet meer altijd inzien en anderzijds de kerkgemeenschappen zelf uitdunnen en het onderhoud niet meer altijd aankunnen. Maar nood breekt wet. Nu is het de overheid zelf die een beroep doet op de geloofsgemeenschap. Dat is lang geleden.
Nu is het de overheid zelf die een beroep doet op de geloofsgemeenschap. Dat is lang geleden.
Op elk van bovenstaande vragen valt een antwoord te bedenken dat niet ingewikkeld hoeft te zijn. Maar oplossingsgericht denken, is een attitude die veel mensen verleerd zijn. We maken oeverloze risicoanalyses en eindigen ermee dat er niets gebeurt. Vaak genoeg verwijten we dat de politiek. Maar soms zijn we in hetzelfde bedje ziek. O, de hittegolf is voorbij. Over naar de orde van de dag. Makkelijk misschien, maar zo’n redenering dooft maar één brand: die van verlangen naar een geestdriftige Kerk. Ten tijde van de covidcrisis hebben sommige kerkgemeenschappen de weg van de moed gekozen en hun kerk geopend voor daklozen en voor vaccinatiecampagnes. Een voorbeeld dat navolging verdient. Afspraak volgende zomer?
