Interreligieuze dialoog: ‘Van verklaringen naar daden’

Zijn we dichter bij vrede gekomen? Die vraag stelde metropoliet Athenagoras Peckstadt op dinsdag 10 november tijdens een panelgesprek van Sant’Egidio in het Provinciehuis van Antwerpen. Met de bijeenkomst herdacht de gemeenschap veertig jaar ‘Geest van Assisi’. Naast Athenagoras namen bisschop Johan Bonny, imam  Khalid Benhaddou en rabbijn Aharon Malinsky deel aan het gesprek.

De ‘Geest van Assisi’ gaat terug op 27 oktober 1986. Op uitnodiging van paus Johannes Paulus II kwamen vertegenwoordigers van christelijke kerken en andere wereldreligies toen in de stad van Franciscus bijeen om elk volgens hun eigen traditie te bidden voor vrede. Kort daarna riep de paus hen op om die ‘geest van Assisi’ levend te houden. Sant’Egidio gaf die oproep een vervolg met internationale vredesontmoetingen.

Minister van Justitie Annelies Verlinden woonde de bijeenkomst bij. Volgens haar verrijken religies de samenleving als gesprekspartners van de overheid en als bruggenbouwers. Binnen de Federale Interlevensbeschouwelijke Dialoog (FIDIF) bereiden vertegenwoordigers van erediensten en levensbeschouwingen hun overleg met de federale overheid voor. Verlinden zei dat het haar trof hoezeer zingeving en geloof ook vandaag jonge mensen kunnen begeesteren.

Van tolerantie naar gelijkwaardigheid

Volgens Khalid Benhaddou heeft wederzijdse tolerantie in het officiële discours plaatsgemaakt voor gelijkwaardigheid. Die gelijkwaardigheid ook in de praktijk brengen blijft volgens hem een uitdaging. Hij wees erop dat godsdiensten ook elementen bevatten die geweld kunnen faciliteren. Verschillen hoeven volgens hem geen schrik in te boezemen. De uitdaging is om mensen te bereiken die weinig vertrouwen hebben in mensen met een andere overtuiging.

Bisschop Johan Bonny verwees naar de kritiek van de Amerikaanse bisschop Robert Barron op kardinaal Jean-Paul Vesco, aartsbisschop van Algiers. Vesco had in een interview beschreven hoe de katholieke kerk in Algerije deel wil uitmaken van de samenleving en er broederlijke relaties wil uitbouwen. Bonny verwees ook naar het gebed van Amerikaanse katholieke bisschoppen met president Donald Trump in het Witte Huis en naar de kritiek op de islamitische gezangen tijdens de eucharistieviering bij de opening van het academiejaar aan de KU Leuven. Positieve signalen ziet hij in scholen, voetbalploegen en vredesgroepen.

Gezamenlijke verantwoordelijkheid

‘Wat hebben die ontmoetingen veranderd? Zijn we dichter bij vrede gekomen?’ vroeg metropoliet Athenagoras. Hij blikte terug op de grote interreligieuze ontmoetingen waaraan hij zelf had deelgenomen. ‘Wij leerden elkaar als mensen kennen. Hebben wij, religieuze leiders, voldoende gedaan? Ik vrees dat wij daarop niet zonder meer bevestigend kunnen antwoorden.’

Hij besloot: ‘Van ontmoeting naar engagement. Van verklaringen naar daden. Van wederzijds respect naar gezamenlijke verantwoordelijkheid.’ (EDS)