Aan de slag met ‘Dilexi te’: 7 initiatieven die je hier en nu kan nemen

#1 Maak meer tijd voor mensen in armoede

Als er één iets is waartoe de exhortatie onophoudelijk aanspoort, dan is het om armen meer nabij te zijn. 

Vraag je eens af hoe vaak jij mensen in armoede ontmoet. Heb daarbij aandacht voor de diverse vormen van armoede die er bestaan. 

Paul schetst in het onderstaande recente fragment uit Zorgen voor mama alvast twee soorten armoede:

Op welke manier zou je meer tijd kunnen maken voor mensen in diverse situaties van armoede, persoonlijk en als groep?

• Bezoek je regelmatig ouderen, zieken, eenzamen,...?
• Loop je voorbij aan bedelaars of durf je een gesprekje met hen aan te knopen?
• Ken je de vluchtelingen die te gast zijn in een gezin in de buurt? Ga eens naar hen toe.
• Organiseer je al onthaalmomenten waarop eenzame mensen elkaar kunnen ontmoeten bij een tasje koffie en een luisterend oor kunnen vinden bij iemand van jullie?
• Krijgen kinderen of jongeren de kans om tijdens lesmomenten of activiteiten in je vereniging concreet in contact te komen met mensen in armoede?
• Organiseer je solidariteitsacties of -maaltijden?
• Zie je kansen om een sociale moestuin te creëren? Ook dat kan een plek van ontmoeting zijn.

#2 Laat mensen in armoede zelf meewerken en -denken

Paus Leo geeft in Dilexi te aan dat hij het heel belangrijk vindt dat mensen in armoede als subjecten worden gezien, en niet louter als objecten van onze naastenliefde worden behandeld. 

Vanuit hun reële ervaringen met armoede hebben ze heel wat te leren aan mensen die niet onder die armoede gebukt gaan. Bovendien zijn ze ook altijd méér dan iemand met een welbepaald probleem.

In hoeverre krijgen mensen in diverse situaties van armoede een stem in jouw werking?

• Zijn ze voldoende vertegenwoordigd in de diverse organen van je werking?
• Apprecieer je de inbreng van deze mensen evenzeer als die van anderen?
• Organiseer je soms luistermomenten, waarin eenzamen, vluchtelingen of mensen met financiële moeilijkheden zelf hun verhaal kunnen vertellen en zo anderen bewust kunnen maken van hun noden?
• Laat mensen in armoede zelf een project in handen nemen en vermijd dat het een initiatief wordt van en voor mensen in dezelfde situatie, zodat een zo divers mogelijk publiek erin betrokken is.

#3 Ontmasker structurele drempels

Meermaals benoemt paus Leo armoede als het gevolg van structurele zonden. Vaak hebben we geen vat op het geheel van die structuren, maar we kunnen wel de structuren in onze eigen werking onder de loep nemen.

Welke hindernissen schuilen er in je werking voor volledige deelname van mensen in een bepaalde situatie van armoede? Wat creëert uitsluiting in plaats van inclusie?

• Tot wie richten we ons bij de uitnodiging voor activiteiten? Spreken we groepen in eenzaamheid of met materiële noden gericht aan?
• Is de taal die we spreken begrijpelijk voor iedereen?
• Verspreiden we info enkel digitaal of is die ook toegankelijk voor mensen zonder laptop of smartphone?
• Wat is er nodig opdat deze mensen zich even welkom voelen als anderen?
• Is de prijs die we vragen niet te hoog en zijn er mogelijkheden om daarover te spreken?
• Is er op school voldoende aandacht voor de omstandigheden waarin kinderen en jongeren leven of worden ze enkel beoordeeld op hun effectieve prestaties?

#4 Ontmasker eigen vooroordelen

Vaker dan we willen, leven we met vooroordelen tegenover mensen in armoede. Het zou hun eigen schuld zijn, ze zouden alleen maar willen profiteren en lui zijn,... Elke waarachtige ontmoeting vraagt bijgevolg om de blik van het hart te vernieuwen, zo stelt Dilexi te.

Stel je voor dat de bedelaar aan de winkel om de hoek morgen bij jouw thuis op bezoek komt. Wat gaat er op dat moment aan gedachten en gevoelens door je heen? Noteer eerlijk welke vooroordelen je opmerkt, ook al schaam je je ervoor.

Op welke manier zou je deze vooroordelen kunnen ombuigen? En ben je daartoe bereid?

Lees ook

10 Bijbelpassages om te herontdekken volgens ‘Dilexi te’

Lees het volledige artikel

#5 Verdiep je samen in fragmenten uit Dilexi te

De exhortatie bevat veel inspirerende fragmenten om in gespreksgroepen over uit te wisselen. Het kan voor alle deelnemers een kans zijn om het hart meer open te stellen voor mensen in armoede en zich gemotiveerd te voelen om mee de schouders te zetten onder concrete initiatieven.

Welke fragmenten zou je kunnen gebruiken?

In principe kan elk fragment dienen, maar kijk zeker eens naar:

• de diverse bijbelpassages over Gods liefde voor de armen;
• de verschillende kerkvaders, heiligen en andere pioniers in armoedebestrijding die Dilexi te vernoemt. 

Je zou er iemand uit kunnen kiezen en diens levensverhaal of een tekst van hem of haar als uitgangspunt van gesprek nemen. Misschien is je ziekenhuis, school of parochie wel verbonden met een van deze voorlopers? Een extra kans om zijn of haar inspiratie te herontdekken en ze nog meer te verankeren in de eigen werking.

• paragrafen 68-72, die in het bijzonder interessant zijn voor mensen die werkzaam zijn in het onderwijs. Hierin herinnert de paus eraan dat onderwijs altijd al de grootste uitdrukking van de christelijke naastenliefde is geweest.

Je kan ook een werkvorm koppelen aan het gesprek. De mensen uit het gespreksgroepje zouden bijvoorbeeld samen ‘10 geboden om mensen in armoede meer in ons hart te sluiten’ kunnen opstellen op basis van de zaken die ze samen hebben besproken. Het resultaat kan vervolgens gedeeld worden met een bredere groep door het zichtbaar uit te hangen, uit te delen,...

#6 Ga op zoek naar partners voor materiële hulp

Hoewel de paus beklemtoont dat het enorm belangrijk is om te strijden tegen onrechtvaardige structuren die diverse vormen van armoede in de hand werken, erkent hij ook dat mensen in eerste instantie soms gewoon concrete materiële hulp nodig hebben.

Dat is niet altijd eenvoudig op je eentje. Probeer een netwerk aan te leggen en ga op zoek naar partners die je in die materiële hulp kunnen ondersteunen wanneer die nood zich vanuit een persoonlijke ontmoeting met iemand in armoede opdringt.

Denk daarbij aan andere organisaties of verenigingen en de lokale overheid, maar zeker ook aan andere christelijke kerken of andere religieuze gemeenschappen in je buurt. Sociale ondersteuning kan een mooi project zijn dat nieuwe verbindingen creëert. Die verbindingen kunnen de eigen werking niet alleen stimuleren, maar ook van binnenuit vernieuwen.

#7 Verweef concrete actie en gebed

Naar het voorbeeld van zovele heiligen die armoedebestrijding tot hun kracht maakten, benadrukt Dilexi te dat actie en gebed nooit van elkaar kunnen worden gescheiden.

Deze oproep kan een aanzet zijn om:

• stille aanbiddingsmomenten aan te bieden met rechtvaardigheid en broederschap als thema;
• de liturgische omhalingen voor mensen in armoede duidelijker aan te kondigen en te kaderen binnen het geheel van de liturgie;
• eenzamen, vluchtelingen,... uitdrukkelijk te betrekken in taken tijdens liturgische momenten (als lector, misdienaar, onthaalmedewerk(st)er,...);
• inclusieve ontmoetingsmomenten te creëren voor of na de liturgische viering;
• de gemeenschap te vragen om concrete voedingswaren en verzorgingsproducten in een mand bij het altaar te verzamelen;
• tijdens concrete solidariteitsacties buiten de liturgie ook een gebedsmoment in te lassen.