Commentaar Bijbellezing 26/10: ‘De zelfbewuste tollenaar’ — Saskia Van den Kieboom

Evangelie: Lucas 18, 9-14  — ‘Al wie zich verheft, zal vernederd worden’

In die tijd zei Jezus tot hen die, - overtuigd van eigen gerechtigheid - de anderen minachtten, de volgende gelijkenis: ‘Twee mensen gingen op naar de tempel om te bidden; de een was een Farizeeër en de andere een tollenaar. De Farizeeër stond met opgeheven hoofd en bad bij zichzelf als volgt: God, ik dank U dat ik niet ben als de rest van de mensen, rovers, onrechtvaardigen, echtbrekers, of ook als die tollenaar daar. Ik vast tweemaal per week en geef tienden van al mijn inkomsten. Maar de tollenaar bleef op een afstand en wilde zelfs zijn ogen niet opheffen naar de hemel; maar hij klopte zich op de borst en zei: God, wees mij zondaar genadig. Ik zeg u: deze ging gerechtvaardigd naar huis en niet die andere; want al wie zich verheft, zal vernederd, maar wie zich vernedert, zal verheven worden.’

Commentaar Saskia Van den Kieboom: ‘De zelfbewuste tollenaar’

De gelijkenis die Jezus deze week aan ons voorschotelt, is voor mij zeer herkenbaar. Vaak handel ik net als de farizeeër. Dan ben ik overtuigd van mijn eigen gelijk, van mijn eigen goede handelen. Ik voel me dan beter dan een ander. Vooral als deelnemer in het verkeer kan het nogal tellen. De ander zit altijd fout: voetgangers die onterecht op het fietspad lopen, fietsers aan de verkeerde kant, auto’s die deels geparkeerd staan over het fietspad, steps en fatbikes die veel te hard rijden. Ik durf me er nogal eens luidop aan te ergeren. Ik doe uiteraard niets fout en houd me prima aan de regels. Dat ik al meerdere malen door rood ben gefietst, heeft niemand gezien en aangezien er toch geen ander verkeer was, maakte dat uiteraard niet uit. U ziet het al, oog hebben voor de fouten van een ander, maar niet voor die van mijzelf. Maar het gaat verder hoor, het denken dat ik goed bezig ben, maar de ander niet. Ik ben eerlijk, waarachtig, trouw, loyaal … De ander niet.

Maar vaak voel ik me ook de persoon die juist door de farizeeër beoordeeld wordt. Het gevoel dat ik alles fout doe, dat ik niet goed genoeg ben. Opnieuw vergelijk ik me dan met anderen. Maar dan eerder in het nadeel van mijzelf. Het is echter niet wat de tollenaar in de gelijkenis doet. De tollenaar is zich bewust van zijn tekortkomingen en vraagt God daarbij om hulp. De tollenaar stelt zijn hart open om te veranderen. Om God in hem te laten werken. Hij beseft dat hij het niet alleen kan. En weet dat hij op God kan rekenen, zoals ook in de eerste lezing van Sirach aan bod komt: het gebed van de arme dringt door de wolken heen, het zal God bereiken! 

Ook Paulus heeft dat rotsvaste vertrouwen in God, bewust van weldaden en bewust van tekortkomingen. Jezus nodigt ons daartoe uit: onze tekortkomingen erkennen en ze voorleggen bij God. Natuurlijk mogen we onze goede daden evengoed erkennen, maar onszelf er niet aan opheffen. Ze maken ons niet beter dan een ander. Door tekortkomingen te erkennen en voor te leggen aan God, ontstaat er ruimte om te groeien en ruimte om dichter bij God te komen. Doe als de zelfbewuste tollenaar! 

Saskia Van den Kieboom is stafmedewerker gezinspastoraal en aanspreekpunt voor geloof en homoseksualiteit.