Een banale stunt met een vies luchtje – Lieve Wouters [standpunt]
Levensbeschouwingen willen mee blijven met hun tijd en jongeren aantrekken, oké. Maar robots vermenselijken of zelfs vergoddelijken? Brr.
De laatste nieuwe intrede van een monnik in een boeddhistisch klooster in Zuid-Korea was wereldnieuws. Heb je de beelden ook gezien? Gabi trad naar voren, vouwde zijn handen zoals het hoort en herhaalde de voorgelezen belofte feilloos. Het grote nieuws was dat Gabi geen mens is, maar een robot.
Ook in Zuid-Korea slaat de secularisering toe. De kloosters kampen met een gebrek aan roepingen. Dan kopen we ze toch gewoon, moet daar een slimmerik gedacht hebben. Naar verluidt kostte de ontwikkeling van Gabi 16.000 dollar. De hoop is nu dat de robot jonge mensen zal aantrekken, ‘die immers opgroeien met technologie’. En met de stunt toont de boeddhistische gemeenschap naar eigen zeggen alvast dat ze mee is met haar tijd en zodoende relevant voor de samenleving.
Ook in Zuid-Korea slaat de secularisering toe. De kloosters kampen met een gebrek aan roepingen. Dan kopen we ze toch gewoon, moet daar een slimmerik gedacht hebben.
Het klooster dat deze stunt bedacht, is een van de grootste van Seoul, de hoofdstad van Zuid-Korea. Daar moet toch goed over nagedacht zijn, denk je dan. Is dit nu echt zo gek en banaal als het eruit ziet? Of zit er toch een diepere gedachte achter?
Gabi is alleszins niet de eerste poging van een levensbeschouwing om creatief aan de slag te gaan met artificiële intelligentie. In 2023 werd op de Duitse Kirchentag al eens een protestantse kerkdienst gehouden door AI-avatars op een groot scherm. In Zwitserland trok het experiment ‘Deus ex Machina’ tijdens de zomermaanden van 2025 een duizendtal mensen naar de biechtstoel voor een gesprek met een chatbot. En Kamino, de jongerenpastoraal van de Kerk in Vlaanderen, laat op zijn website een chatbot (enkel gevoed met kerkelijke documenten wel te verstaan) geloofsvragen beantwoorden. Zelf brengen we deze week AI-gegenereerde antwoorden op vragen over de inhoud van wat paus Leo XIV in het eerste jaar van zijn pontificaat gezegd en geschreven heeft.
Er is niets mis met creatief zijn, noch met pogingen om jonge mensen aan te trekken of mee te blijven met je tijd en je relevantie voor de hedendaagse samenleving uit de verf te laten komen. Maar religieuze geloften laten afleggen door een robot, gaat toch flagrant voorbij aan de betekenis van zo’n ingrijpend overgangsritueel, ook in het boeddhisme, veronderstel ik.
'Morele en goddelijke missie van AI'
Hoe banaal de stunt ook klinkt, er zit ook een vies luchtje aan. Het vermengen van religie met technologie is niet zonder gevaar. Integendeel, techreuzen als Peter Thiel in de Verenigde Staten wensen maar al te zeer dat we gaan geloven in de ‘morele en goddelijke missie van AI’. Het zal hun maatschappelijke en economische impact op de samenleving alleen maar vergroten. En intussen vervagen de grenzen tussen mens en machine. Gabi’s naam staat voor ‘mededogen’. Het klinkt meer als een gebed: ‘Heer, heb medelijden.’
