Elke verandering heeft symbolen nodig. Dat is ook zo voor het synodaal proces. Ik heb nooit anders geweten dan dat het Interdiocesaan Pastoraal Beraad, het lekenberaad in Vlaanderen, vraagt om de afschaffing van het verplichte celibaat. Het algemene aanvoelen van gelovigen – de sensus fidei – is klaar en duidelijk. En nu laat de bisschop van Antwerpen in een pastorale brief weten dat hij ‘alles in het werk zal stellen om tegen 2028 gehuwde mannen tot priester te wijden’. De paus moet alleen nog toestemming verlenen.
In zijn brief laat de bisschop ook weten een sacramentale te willen ontwikkelen voor het ambt van ‘pastor’. (Dat is geen sacrament, maar een teken nauw verwant daaraan, te vergelijken met de zegening van een abt of abdis.) Dit is een manier om ook vrouwen toegang te geven tot een een meer gelijkwaardige deelname van mannen en vrouwen aan de zending van de kerk. Beide spectaculaire plannen lijken al in kannen en kruiken.
De spectaculaire plannen van bisschop Bonny lijken al in kannen en kruiken, maar broederlijk overleg had ze meer kans op slagen kunnen geven.
Ten eerste had ik als inwoner van een ander bisdom liever gezien dat de bisschop eerst geprobeerd had om zijn broeders-bisschoppen mee aan boord te krijgen, zodat we in onze kleine kerkprovincie misschien toch overal dezelfde vooruitgang konden maken. Dat is niet onmogelijk, zo bewezen de bisschoppen enkele jaren geleden met het document over een gebedsmoment voor lgbti-relaties. Ook broederlijk overleg met Rome had het resultaat alleen maar ten goede kunnen komen, terwijl nu de relaties juist opgespannen worden.
Het celibaat is dan wel slechts een disciplinaire kwestie en geen dogma, als destijds voor het Amazonegebied al geen doorbraak mogelijk was, hoe zou die dan voor het bisdom Antwerpen plotseling wel met een pennentrek kunnen worden geregeld? We kunnen alleen maar hopen dat enkele synodale zwaargewichten het initiatief uit Antwerpen zullen steunen zodat de bal alsnog de juiste kromming kan maken om in het doel te belanden. Kardinaal Hollerich bijvoorbeeld, relator-generaal van de Synode over synodaliteit, spreekt zich geregeld duidelijk uit voor deze en andere kwesties, zoals onlangs nog voor de priesterwijding van vrouwen.
Priestertekort en brandstofprijzen
Een tweede vraag heeft te maken met het feit dat de grootste uitdaging voor de Kerk in Vlaanderen niet het priestertekort is. Het is zoals met de brandstofprijzen. Als de regering de accijnzen verlaagt, blijven we verbruiken, tot zowel de brandstof als het geld op is. Het tekort kan daarentegen ons gedrag veranderen.
De Kerk als instelling waar je sacramenten kan komen halen, heeft zijn beste tijd gehad. De Kerk als plek van spiritualiteit, schoonheid en verbondenheid, waar priesters en leken samen aan één zeel trekken, beantwoordt aan een levendige nood in de samenleving vandaag. Voor deze fundamentele transformatie is écht synodaal overleg de sleutel, welgemeende broederlijkheid, respect voor diverse charisma’s en participatie vanuit een nederige houding. Daarop moeten we meer dan ooit inzetten.
