Geliefde plek van volksdevotie

Eeuwenoud Antwerps Schoenmakerskapelletje sluit voor enkele weken de deuren

Ongetwijfeld is het voor menig Antwerpenaar even wennen: het Schoenmakerkapelletje sluit een tijdlang de deuren. De kapel aan de Schoenmarkt is een van de meest geliefde cultusplekken van de stad en dat is wellicht te danken aan haar ligging tussenin de winkelstraten.
Koster Maarten van Zanten legt uit dat, in afwachting van een grondige restauratie van de kapel, bepaalde werken niet langer kunnen worden uitgesteld, meer bepaald aanpassingen in de devotieruimte. Er zijn alvast problemen met de riolering en met de ventilatie. Om de meest prangende kwesties aan te pakken, moet de kapel voor minstens zes weken worden gesloten. Gevolg: de eucharistievieringen vinden tijdelijk plaats in de Mariakapel in de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal.
Antwerpenaren kennen het gebouw als de Schoenmakerskapel, maar met dat ambacht heeft het gebedshuis niets te maken. De volksmond spreekt ook over het Hoerenkapelletje, maar haar officiële naam luidt Kapel Onze-Lieve-Vrouw van Toevlucht. Het is een van de populaire plekken van volksdevotie. Velen komen er een kaars branden.
Minder bekend is dat het een van de weinige godshuiskapellen is die nog voor de eredienst worden gebruikt. ‘Godshuizen’ was de naam voor de talrijke stichtingen door vermogende burgers of godvruchtige genootschappen, bedoeld om aan een beperkt aantal onbemiddelde bejaarde vrouwen, soms ook mannen, huisvesting en een jaarlijkse rente te verschaffen. Dit godshuis werd in 1343 gesticht door Hendrik Suderman, een koopman uit Dortmund die zijn naam gaf aan de Suderman-straat. Van de huidige kapel was er sprake in 1477. De godshuizen, die in handen kwamen van de openbare onderstand, werden in de negentiende eeuw ontmanteld en in 1887 kwam de Schoenmakerskapel met bijbehorende huisjes aan de achterzijde onder het beheer van het kerkbestuur van de Onze-Lieve-Vrouwekerk, thans kathedraal. De oorspronkelijke kunstschatten, waaronder het retabel uit de zestiende eeuw, zijn te bewonderen in het museum Maagdenhuis.
De kapel, een vlak zaalkerkje dat naar het oosten is gericht, werd ook de stek van de vzw Aanwezigheid, vereniging waar mensen een luisterend oor vinden. Doorgaans is er dagelijks in de kapel eucharistieviering om 10 uur en kwart na twaalf. Tweemaal daags luidt het klokje om passanten aan te sporen er de mis bij te wonen. Hopelijk vanaf Pasen opnieuw.