‘Hij komt weinig uit de verf’, hoorde ik laatst nog op een nieuwjaarsreceptie. Het ging over paus Leo XIV. Nu was het niet de eerste keer dat ik die opmerking hoorde, maar ik zou zeggen: hou deze paus toch maar in de gaten. Let op, want 2026 wordt zíjn jaar.
Al meteen in de eerste week deed Leo iets wat geen enkele paus hem voordeed. Hij riep een consistorie bijeen om met alle verzamelde kardinalen aan ronde tafels in de diepte te spreken over het toekomstige beleid. Ver van mijn bed? Misschien nu nog wel. En waar waren de vrouwen? Oké, die zit, maar toch.
Het synodaal proces dat paus Franciscus opstartte en dat de hele Kerk wakker schudde, wordt onder paus Leo ook voor de hoogst geplaatsten – hemzelf incluis – de vanzelfsprekende manier om te vergaderen. Het betekent: tijd nemen om echt naar elkaar te luisteren, daarbij in gebed en stilte ruimte te scheppen voor de Geest, en samen tot onderscheiding komen van wat er te doen staat. Geen prinsen, geen koning. Alleen bruggenbouwers met één pontifex maximus.
En die opperste bruggenbouwer liet in zijn slottoespraak niet na om te wijzen naar het belang van het luisteren naar slachtoffers van seksueel misbruik. ‘Vaak was de pijn van slachtoffers des te groter omdat ze niet werden opgevangen door authentieke herders. Het schandaal van de Kerk was dat de deur voor hen gesloten werd.’
Leo XIV wordt ‘de derde paus van het concilie’
Hoe baanbrekend deze nieuwe stap in het synodaal proces is, kunnen we misschien nog niet inschatten. Maar ik durf te stellen dat het onze verwachtingen zal overtreffen. Hier is echt een bekering bezig, weg van het grote gelijk in de ivoren toren, naar de beleving van het evangelie in broederlijkheid. Eindelijk wordt er volop werk gemaakt van het Tweede Vaticaans Concilie, dat zoveel hoop opwekte bij vorige generaties. De paus besloot trouwens ook zijn woensdagse catecheses eraan op te hangen. Wekenlang zal hij de besluiten van het concilie op de Bijbel leggen en verklaren. Met zijn interpretatie zal hij vele generaties beïnvloeden.
Na Johannes XXIII en Paulus VI wordt Leo XIV de derde paus van het concilie, zou je kunnen zeggen. Al mogen we Franciscus daar zeker ook bij rekenen – zonder hem was dit allemaal niet mogelijk geweest.
Het consistorie had niet de bedoeling om teksten te produceren, maar vooral om te delen in broederlijkheid en vriendschap. ‘Daarin kan deze vergadering een voorbeeld zijn voor de Kerk en voor de wereld’, zei de paus. ‘Eenheid trekt mensen aan. Verdeeldheid stoot af.’ Wordt vervolgd.
