Het ultieme antwoord op de vraag naar ons sterven - paus Leo XIV [catechese]

Catechesecyclus – Jubileum 2025. Jezus Christus onze hoop. IV De verrijzenis van Christus en de uitdagingen van de hedendaagse wereld. 7. Het Pasen van Jezus Christus: het ultieme antwoord op de vraag naar ons sterven.

goedendag en allemaal welkom! Het mysterie van de dood heeft altijd diepe vragen opgeroepen bij elk menselijk wezen. De dood verschijnt enerzijds als het meest natuurlijke gebeuren en tegelijkertijd als het meest onnatuurlijke dat bestaat. De dood is natuurlijk, omdat elk levend wezen op aarde sterft. De dood is onnatuurlijk omdat ons verlangen naar leven en eeuwigheid - voor onszelf en voor alle mensen die we liefhebben - ons de dood doet zien als een veroordeling, als een “tegenspraak”.

De dood, taboe?

Lees ook

De spiritualiteit van Pasen en integrale ecologie - paus Leo XIV [catechese]

Lees het volledige artikel

Vele volkeren uit de oudheid hebben rituelen en gebruiken ontworpen die verbonden zijn met de verering van de doden, om te begeleiden en eraan te herinneren dat men op weg is naar het hoogste mysterie. Vandaag, daarentegen, stelt men een andere tendens vast. De dood schijnt een soort taboe, een gebeuren dat men veraf moet houden. Iets waarover men slechts fluisterend spreekt om te vermijden dat ons gevoel en onze rust verstoord zou worden. Dat is ook de reden waarom men vaak vermijdt begraafplaatsen te bezoeken, waar zij die ons zijn voorgegaan nu rusten in afwachting van de verrijzenis. Dat is dus de dood. Is het werkelijk het laatste woord over ons leven? Alleen de mens stelt zich deze vraag, omdat de mens de enige is die beseft te moeten sterven. Maar bewustzijn hiervan behoedt niet voor de dood. Integendeel, in zeker zin maakt het de dood “zwaarder” in vergelijking met andere levende wezens. Dieren lijden, dat is zeker, en zij verstaan dat de dood dichtbij is, maar zij beseffen niet dat de dood tot hun noodlot behoort. Zij stellen zich geen vragen over de betekenis, over het einde, over de afloop van het leven. Bij deze vaststelling zou men moeten beseffen dat wij paradoxale schepselen zijn, ongelukkig, niet slechts omdat wij sterven, maar ook omdat we de zekerheid hebben dat dit gebeuren zal plaatsvinden ook al beseffen we niet hoe en wanneer. We stellen vast dat we bewust zijn en tegelijk machteloos. Waarschijnlijk ligt hier de oorsprong van de veelvuldige terugtrekkingen, de existentiële vluchten voor de vraag naar de dood.

De Heilige Alfons van Liguori, in zijn beroemde tekst Het toestel van de dood, (Apparecchio alla morte – 1758) denkt na over de opvoedkundige waarde van de dood door aan te tonen dat de dood een grote meester van het leven is. Beseffen dat de dood bestaat en vooral door er over na te denken, leert hij ons kiezen wat bijdraagt om echt ons bestaan te maken. Bidden met het oog op het verstaan wat nuttig is met het oog op het rijk der hemelen, en het overbodige afwijzen dat ons bindt aan voorbijgaande dingen, dat is het geheim om op waarachtige wijze te leven in het bewustzijn dat de reis op de aarde ons voorbereidt op de eeuwigheid.

En toch beloven vele hedendaagse antropologische visies een verzekerde onsterfelijkheid, zij ontwerpen theorieën over het aardse leven bij middel van de technologie. Dat is het scenario van het bovenmenselijke, dat aan het licht komt door de uitdagingen van onze tijd. Kan de dood echt door de wetenschap overwonnen worden? En verder, kan diezelfde wetenschap ons ook waarborgen geven dat een leven zonder dood ook een gelukkig leven is? Het gebeuren van de Verrijzenis van Christus openbaart ons dat de dood niet ingaat tegen het leven, maar er een deel van is, als overgang naar het eeuwige leven. Het Pasen van Jezus doet ons vooraf proeven, in deze tijd nog vol lijden en beproevingen, van de volheid van wat na de dood zal gebeuren.

De evangelist Lukas lijkt deze voorsmaak van licht in de duisternis ter sprake te brengen wanneer hij, op het einde van die namiddag toen duistrernis bij het vallen van de avond Calvarië omhulde, schrijft: “Het was voorbereidingsdag en de sabbat zou zo aanbreken” (Lc 23,54). Dat licht dat vooruitloopt op de Paasmorgen, schittert reeds in de duisternis van de hemel die nog gesloten is en stom blijft. De lichten van de sabbat, voor de eerste en enige keer, kondigen de morgen aan van de dag na de sabbat: het nieuwe licht van de Verrijzenis. Alleen dit gebeuren kan ten volle het mysterie van de dood verlichten. In dit licht en slechts in dat licht, wordt werkelijkheid wat ons hart verlangt en hoopt: dat de dood niet het einde zal zijn, maar de overgang naar het volle licht, naar een gelukkige eeuwigheid.

Vertaald uit het Italiaans door Marcel De Pauw msc