Libanon, de humanitaire catastrofe die niemand ziet — benefietconcert in Brussel

Op 18 november is er in Parijs een buitengewone vergadering van het Comité voor de bescherming van cultureel erfgoed bij gewapende conflicten van de Unesco – de culturele tak van de Verenigde Naties – over het Libanese patrimonium, dat al enkele weken wordt bestookt door Israëlische drones en bommen. Met name de beschietingen in de buurt van de Baalbek in de Bekaa-vallei hebben de internationale gemeenschap wakker geschud: de Romeinse tempels van Baalbek staan op de Unesco-werelderfgoedlijst. Maar ook in de zuidelijke havenstad Tyrus werd al Fenicisch en Romeins erfgoed beschadigd en in Nabatiyeh werden de achttiende- en negentiende-eeuwse soeks ernstig getroffen. Deze vergadering in Parijs voelt echter wat wrang aan: de internationale gemeenschap komt op voor de stenen in Libanon, terwijl ze er de mensen al wekenlang in de steek laat.

Politieke impasse

Libanon staat echter al jaren aan de rand van de afgrond. In het Land van de Ceder wonen al vijfenzeventig jaar ruim tweehonderdduizend Palestijnen in twaalf erkende vluchtelingenkampen; ze vluchtten in 1948 – bij de Nakba (‘catastrofe’) die met de stichting van Israël gepaard ging – naar het noordelijke buurland en hun aanwezigheid speelde een hoofdrol in de Libanese Burgeroorlog (1975-1990). Sinds zowat tien jaar zijn daar anderhalf miljoen Syrische vluchtelingen bijgekomen. Drie op de tien inwoners van het kleine landje is er intussen vluchteling. Het land is bankroet, het Libanese pond is al jaren niks meer waard, en de banken kunnen de Libanezen hun spaarcenten niet terugbetalen. Bovendien is de politieke impasse in Beiroet al meer dan twee jaar totaal: het parlement slaagt er maar niet in een nieuwe president te kiezen – volgens het akkoord van Taif van 1989 moet dat een maronitische christen zijn – en is er bijgevolg ook geen functionerende regering.

Hezbollah

Die politieke impasse heeft alles te maken met de beweging die ook Israël nu viseert: de sjiitische ‘partij van God’ oftewel Hezbollah van Hassan Nasrallah, de geestelijk-politieke leider die eind september bij een Israëlische luchtaanval in Beiroet om het leven kwam. Nasrallah nam het roer over bij Hezbollah, nadat zijn voorganger Abbas al-Musawi in 1992 door de Israëli’s met vrouw en kind in een auto in de lucht was geschoten. Nasrallah is er sindsdien in geslaagd sommige delen van het multiconfessionele Libanon – vooral dan de buitenwijken van Beiroet en grote delen van de Bekaavallei en van het zuiden van het land – om te toveren tot een heus Sjiistan. Zijn partijgenoten beheersen het Libanese parlement en zolang zij geen handpop vinden, weigeren zij elke presidentskandidaat die de maronieten voorstellen… En is er dus ook geen daadkrachtige regering meer in het land.

Ontwrichting

Hezbollah-milities bestoken ook al jaren regelmatig het noorden van Israël, waardoor zij het leven aldaar onmogelijk maken. Dat is onverdedigbaar. Maar net zoals Israël sinds de antisemitische raid van 7 oktober vorig jaar totaal disproportioneel reageert in Gaza, is ook de collateral damage van de Israëlische luchtaanvallen op Hezbollahstellingen in Libanon van de voorbije weken onaanvaardbaar. En dan heb ik het niet alleen over het beschadigen van erfgoed, maar vooral over de extra-ontwrichting van de Libanese samenleving die het Israëlische geweld veroorzaakt. Ongeveer een kwart miljoen Libanezen zijn de voorbije weken vanuit het zuiden van het land noordwaarts gevlucht. Omdat de Libanese overheid totaal niet meer over de capaciteit beschikt om die op te vangen en deze Internal Displaced Persons dus doorgaans onderkomen zoeken bij familie of kennissen, weet niemand hoeveel het er precies zijn. Een catastrofe die niemand ziet!

Scholen

Het zijn vaak de christelijke gemeenschappen in Libanon die met hun sociale werken voor de opvang van die landgenoten instaan. Naast soennieten, sjiieten en druzen zijn er in Libanon maronieten (een kwart van de bevolking), Grieks-orthodoxe christenen van het patriarchaat van Antiochië (ruim 300.000), Grieks-katholieke melkieten (zowat 200.000), Armeense christenen (een kleine 200.000), Syrisch-orthodoxen (zowat 50.000), Assyriërs, Chaldeeuws-katholieken en noem maar op. Belangrijke slachtoffers van het nieuwe oorlogsgeweld zijn de Libanese kinderen, want op 1 oktober heeft de regering van soennitische premier Najib Mikati die kinderen naar huis gestuurd om hun scholen open te stellen voor vluchtelingen. ‘Her en der gebeurt dat zonder toestemming van de religieuzen die deze scholen runnen’, zegt Pascal Gollnisch, directeur van de Franse hulporganisatie L’Œuvre d’Orient. ‘De zusters willen zich voor vluchtelingen inzetten, maar je kan hun scholen niet zomaar opvorderen.’

Benefietconcert

Het is ‘voor de kinderen van Libanon’ dat de het Belgische Steuncomité voor Oosterse Christenen op vrijdagavond 22 november en zaterdagavond 23 november in het Brusselse Sint-Michielscollege een benefietconcert opzet met de Choeurs de la Badinerie, die er onder meer het Requiem van Wolfgang Amadeus Mozart – in een versie voor solisten, koor en twee piano’s – zullen uitvoeren. Dat Comité de Soutien des Chrétiens d’Orient (CSCO) verzamelt alle oosterse Kerken in België met de Latijnse Kerk. Maar ook de grotere hulporganisaties, zoals Caritas Internationalis, maken zich grote zorgen om de humanitaire crisis in Libanon. Het werkt op het terrein in Libanon samen met lokale partners, zoals de Libanees-maronitische orde, de maronitische kloosterorde van de Antonijnen en de zusters van de heilige Rafka. Eind oktober riep Caritas Internationalis samen met 150 andere niet-gouvernementele organisaties – waaronder Pax Christi Vlaanderen en 11.11.11 – in Parijs nog op ‘tot dringende collectieve actie om onder meer in Libanon vrede te garanderen, kwetsbare gemeenschappen te beschermen en de menselijke waardigheid te verdedigen’.

Info over het benefietconcert van het Comité de Soutien des Chrétiens d’Orient (CSCO) en de Chœurs de la Badinerie op vrijdagavond 22 november en zaterdagavond 23 november, telkens om 20 uur, via https://www.labadinerie.be/mozart-palmeri-2024-nl/ .