Moslims solidair met christenen in Syrië

Vorige zondag blies een islamist zichzelf op in de Sint-Eliakerk in de christelijke buitenwijk Dweilaa van Damascus. De terreurdaad kostte 25 mensenlevens, 63 andere kerkgangers raakten gewond. Het was de eerste zelfmoordaanslag sinds de val van de Syrische president Bashar al-Assad eind vorig jaar, wat meteen de vraag opwerpt: hoe veilig zijn de christenen in Syrië sinds de alevitische dictatuur omvergeworpen werd en de soenniet Ahmed Hussein al-Sharaa de macht overnam? Behoorde Al-Sharaa onder zijn deknaam Abu Mohammed al-Jolani destijds niet zelf tot het islamistische jihadistenkamp?

Hay’at Tahrir al-Sham

In elk geval heeft Al-Jolani zich met zijn militie destijds gekant tegen de zogenaamde Islamitische Staat (IS). In 2012 richtte hij met steun van Al-Qaïda het Al-Nusra-front op en hij verzette zich hevig tegen pogingen van IS om Al-Nusra over te nemen. In 2016 brak hij ook zijn banden met Al-Qaïda en fuseerde zijn Al-Nusra-front samen met andere organisaties tot Hay’at Tahrir al-Sham (HTS). Al-Jolani matigde systematisch zijn denken, nam afstand van het wereldwijde jihadisme en sinds de opmars van HTS naar Damascus in december vorig jaar, onderlijnt de nieuwe sterke man van Syrië voortdurend dat hij de minderheden in zijn land wil beschermen.

Suraya Ansar al-Sunnah

Vraag is dus nu of deze ‘democratische bekering’ van de voormalige jihadist oprecht is en vooral of hij de duizenden jihadisten die nog in Syrië rondwaren – velen ervan zijn trouwens geen Syriërs maar buitenlanders – in de hand kan houden. Het Syrische ministerie van Binnenlandse Zaken heeft de aanval van vorige zondag meteen toegewezen aan IS, maar intussen blijkt dat de zelfmoordterrorist van de Sint-Eliakerk behoorde tot de Suraya Ansar al-Sunnah, een groep die zich eerder dit jaar onder leiding van ene Abu Aisha al-Sama afsplitste van de HTS omdat deze ‘te soft zijn voor de alevitische en jafari-sjiïeten’ en niet langer ‘vechten voor een islamitische staat’.

Angst

De christenen in Syrië zijn dus terecht bang: de extremisten komen rechtstreeks uit de vroegere entourage van de nieuwe president, ze zijn talrijk en in het nieuwe eengemaakte leger dat Al-Sharaa rond HTS aan het opbouwen is, zijn er ongetwijfeld nog vele medestanders van de terroristen. In een andere Grieks-orthodoxe Mar Elia-kerk in Kfar Bakhoum, in de buurt van Hama, werd daags na de aanslag een tag op de muur aangetroffen: ‘Jullie beurt komt eraan.’ En woensdag werd in de buurt van de Grieks-orthodoxe Mar Takla-kerk in Latakia door twee mannen vanop een motorfiets minstens één man doodgeschoten, maar het bisdom ontkent dat het om een gelovige zou gaan.

Solidariteit

Tegelijk met de angst en het geweld, zijn er in Syrië ook tal van uitingen van solidariteit met de getroffen christenen. Natuurlijk is er oecumenische solidariteit. Zo werd de Grieks-orthodoxe patriarch van Antiochië, Johannes X Yazigi, bij zijn eerste bezoek aan de getroffen kerk in Dweilaa vergezeld door de syriaaks-orthodoxe patriarch Ignaas Afrem II Karim en de melkitische Grieks-katholieke patriarch Youssef I Absi. De syriaaks-orthodoxe kerkleider trok zelfs met zijn Grieks-orthodoxe confrater naar het ziekenhuis om de gewonden te troosten, wat de Oecumenische Raad van Kerken in het Midden-Oosten niet naliet te filmen en via de sociale media bekend te maken.

Islamo-christelijke vriendschap

Maar er zijn ook islamitische solidariteitsbetuigingen geweest, iets wat in het Syrië van de Assads nauwelijks denkbaar was. Zo doken er beelden op van manifestaties waar het kruis en de koran broederlijk naast elkaar door de stad worden gedragen of waar gesluierde moslimvrouwen mee een kruisbeeld omhooghielden. Andere moslimvrouwen renden naar het ziekenhuis om bloed voor de slachtoffers te doneren. En het meest merkwaardig waren de gezamenlijke gebedsstonden voor de slachtoffers, waren zowel christenen als moslims aan deelnamen, zoals bijvoorbeeld op het plein voor de Chaldeeuwse Sint-Jozefskathedraal in Aleppo.