Reliekschrijn Anna van Sint-Bartholomeüs in processie door Antwerpen

Onze zalige moeder weegt wel wat, ja. Zuster Margareta maakt de opmerking met een brede glimlach. Achter de kloostertralies van de Karmel aan de Rosier in Antwerpen klinkt meteen gelach van moeder priorin en zuster Maricel. De aanleiding? Het reliekschrijn van de zalige Anna van Sint-Bartholomeüs, dat tijdens een indrukwekkende processie door de Antwerpse binnenstad werd gedragen. Niet alleen geestelijk, maar ook letterlijk een gewichtige zaak, want het schrijn blijkt liefst 85 kilogram te wegen.

Herinneringen ophalen

De humor verraadt iets van de sfeer die vandaag in het Antwerpse slotklooster heerst. De grote jubileumviering ter gelegenheid van de vierhonderdste verjaardag van het overlijden van de zalige Anna ligt ondertussen enkele dagen achter hen, maar de zeven karmelietessen zijn er nog lang niet over uitgepraat.
‘Sommige dagen zitten we na het gebed nog altijd herinneringen op te halen’, vertelt de vroegere moeder priorin. ‘Dan zegt iemand ineens: heb je dat gezien? Wist je dat die persoon er was? Of: wat was dat gebed toch mooi. We moeten eigenlijk nog een beetje bekomen.’ 
‘Maar wel in de goede betekenis van het woord’, vult de huidige moeder priorin, zuster Marie-Elisabeth glimlachend aan. ‘Het is nagenieten.’

Op 7 juni stond de Karmel aan de Rosier helemaal in het teken van de zalige Anna van Sint-Bartholomeüs, de trouwe gezellin van de heilige Teresia van Avila en stichteres van de eerste Karmel in Antwerpen. Vanuit die stichting zouden later ook de kloosters van Mechelen en Gent ontstaan.

‘Anna was de gezellin van moeder Teresia’, vertelt zuster Maricel, afkomstig uit de Filipijnen. ‘Ze ondersteunde haar op een heel bescheiden manier en deelde haar spiritualiteit. Na het overlijden van Teresia werd ze op vraag van de aartshertogen Albrecht en Isabella naar Antwerpen gestuurd om hier een Karmel te stichten. Dat zag ze echt als haar roeping.’

Dat een vrouw die vier eeuwen geleden leefde vandaag nog zoveel mensen kan samenbrengen, blijft de zusters verwonderen. Voor de viering kwamen pelgrims uit Spanje naar Antwerpen afgezakt, onder meer uit El Almendral, het dorp waar Anna werd geboren. Ook de pater-generaal van de Karmelorde reisde speciaal vanuit Rome naar de Scheldestad. ‘Dat zo’n eenvoudige vrouw vandaag nog zoveel volk op de been brengt, hadden we nooit kunnen denken’, zegt zuster Marie-Elisabeth. ‘Mensen langs de straat, een volle kathedraal, bezoekers uit zoveel landen ... Het was echt ontroerend.’

Voor een gemeenschap die doorgaans een rustig en regelmatig ritme kent, betekenden de voorbije weken een ongeziene drukte. ‘We hebben een regulier leven, dat de laatste tijd een beetje op zijn kop stond’, zegt zuster Margareta. ‘Een beetje véél’, corrigeert ze zichzelf onmiddellijk. Opnieuw klinkt gelach.

Toch overheerst vooral dankbaarheid. 

‘Het was zo mooi om dit als één familie te beleven’, vertelt de priorin. ‘We hadden niet alleen bezoek van zusters uit Gent en Brugge, maar uit de hele wereld: uit de Filipijnen, de Verenigde Staten, Afrika en nog vele andere landen.’ 

Voor zuster Margareta werd die internationale ontmoeting een onverwacht geschenk. ‘Hoewel we uit verschillende culturen komen, was het verbazingwekkend hoe snel we elkaar vonden. We beleven dezelfde spiritualiteit. Dat voelde heel sterk.’ 

‘Het was een ervaring van Gods voorzienigheid’, vult zuster Maricel aan. ‘En een ervaring van wat het betekent om werkelijk universele Kerk te zijn.’

Een van de meest ontroerende momenten beleefden de zusters tijdens de processie. Die vertrok vanaf het binnenplein van het bisschopshuis, na een begroeting door de bisschop en een gebed van de pater-generaal. Karmelieten en karmelietessen uit Europa, Amerika, Afrika en Azië stapten mee op. ‘Toen de Spaanse bedevaarders hun bedevaartslied begonnen te zingen terwijl het schrijn werd meegedragen, kreeg ik kippenvel’, vertelt zuster Marie-Elisabeth. ‘Dat was zo mooi.’

Onderweg moesten de dragers van het schrijn geregeld aflossen. ‘Ze hadden daar alle reden toe’, zegt zuster Margareta. ‘Vijfentachtig kilo draag je niet zomaar door Antwerpen.’ En dan volgt opnieuw diezelfde kwinkslag: ‘Onze zalige moeder weegt wel wat, ja.’

Wonderlijk

De vreugde over het feest zit niet alleen in de grote momenten. Ze schuilt ook in de kleine gesprekken achteraf, in de herinneringen die telkens weer bovenkomen en in de verbondenheid die de zusters ervaren. ‘Het bijzondere is dat Anna nog altijd mensen samenbrengt’, zegt zuster Marie-Elisabeth. ‘Vierhonderd jaar na haar overlijden brengt ze mensen uit Spanje, Afrika, Amerika, Azië en Vlaanderen samen rond hetzelfde geloof. Dat is toch wonderlijk.’

De foto’s van het feest moeten nog arriveren. Daar kijken de zusters nu al naar uit. ‘Dan gaan we waarschijnlijk opnieuw beginnen vertellen’, lacht zuster Margareta. En niemand lijkt daar bezwaar tegen te hebben.

Elke zondag om 8 uur kan je de viering in de kerk van de Karmel aan de Rosier in Antwerpen bijwonen. De reliekkasten met kleding, boeken, gebedsvoorwerpen, eetgerief e.d. van de zalige Anna, die ter gelegenheid van de processie voor het eerst uit het archief gehaald en getoond werden, zijn daar te bewonderen. Info op www.karmel.be